Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych

Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych (TNSW) – organizacja zawodowa nauczycielstwa polskiego z siedzibą Zarządu Głównego w Warszawie.

Historia

Towarzystwo zostało założone w dniach 28-30 grudnia 1919 z połączenia Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych z Galicji i Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego z Królestwa Polskiego. Na czele stał Zarząd Główny, a podlegały mu Zarządy Okręgowe. Okręgi pokrywały się z obszarami kuratoriów. Na terenie kraju istniało do 200 Kół Miejscowych podporządkowanym Zarządom Okręgowym. W ramach Kół istniały sekcje. TNSW zrzeszało od 5 do 7 tysięcy członków (W latach trzydziestych część członków odeszła do Związku Nauczycielstwa Polskiego). Celami organizacji było doskonalenie zawodowe i obrona interesów nauczycieli. W ramach działalności Towarzystwa zajmowani się też niesieniem pomocy materialnej. Towarzystwo oficjalnie było apolitycznie, lecz faktycznie było pod wpływem Narodowej Demokracji, choć część członków popierała Chrześcijańską Demokrację, a w latach trzydziestych także sanację.

TNSW opowiadało się za wychowaniem opartym na podstawach religijnych i narodowych zgodnym z interesami Państwa i narodu polskiego, stosownym wyrobieniem umysłowym i z określonym przeznaczeniem zasobów realnych wiadomości. Towarzystwo postulowało też selekcję u wstępu, jak i w ciągu nauk uczniów w każdej szkole. W sprawie szkół powszechnych TNSW opowiadało się za 7-letnią, obowiązkową szkołą powszechną. Taka szkoła powinna oprócz dania zasadniczego wykształcenia ogólnego także przygotować do życia w społeczeństwie. Aby to osiągnąć powinna‎ ‎obejmować‎ ‎dwa‎ ‎stopnie,‎ ‎niższy‎ ‎4-letni,‎ ‎dający‎ ‎prócz‎ ‎znajomości‎ ‎czytania i‎ ‎pisania‎ ‎najelementarniejsze‎ ‎wiadomości‎ ‎o‎ ‎świecie‎ ‎ze‎ ‎szczególnym‎ ‎uwzględnieniem‎ ‎Polski,‎ ‎i‎ ‎wyższy‎ ‎3-letni,‎ ‎przygotowujący‎ ‎do‎ ‎życia‎ ‎obywatelskiego i‎ ‎uwzględniający‎ ‎potrzeby‎ ‎i‎ ‎warunki‎ ‎terytorialne. Według TNSW "‎ Gimnazjum‎ ‎jest ‎przeznaczone‎ ‎dla‎ ‎młodzieży,‎ ‎która‎ ‎wykazuje‎ ‎wyraźne‎ ‎zdolności‎ ‎intelektualne,‎ ‎ma‎ ‎za‎ ‎zadanie‎ ‎danie‎ ‎gruntownego ‎wykształcenia‎ ‎ogólnego,‎ ‎a‎ ‎przez‎ ‎to‎ ‎uzdolnienie‎ ‎do‎ ‎studiów‎ ‎wyższych‎ ‎w‎ ‎szkołach‎ ‎akademickich." "‎Gimnazjum‎ ‎winno‎ ‎być‎ ‎8-letnie,‎ ‎tworzące‎ ‎organiczną‎ ‎całość,‎ ‎podzieloną‎ ‎na‎ ‎dwa‎ ‎stopnie:‎ ‎niższy‎ ‎jednolity‎ ‎z‎ ‎obowiązkową‎ ‎nauką‎ ‎łaciny‎ ‎od‎ ‎klasy‎ ‎pierwszej‎ ‎(ma‎ ‎służyć‎ ‎poznaniu‎ ‎i‎ ‎selekcji‎ ‎przyjętych‎ ‎uczniów)‎ ‎i‎ ‎wyższy zróżnicowany‎ ‎na‎ ‎typy:‎ ‎klasyczny,‎ ‎matematyczno-przyrodniczy‎ ‎i‎ ‎humanistyczny,‎ ‎różniące‎ ‎się‎ ‎nie‎ ‎jakością‎ ‎grup‎ ‎przedmiotów,‎ ‎lecz‎ ‎ilością‎ ‎godzin‎ ‎poszczególnych‎ ‎przedmiotów‎ ‎i‎ ‎metodą‎ ‎prowadzenia‎ ‎nauki." "Ponieważ‎ ‎gimnazjum‎ ‎jest‎ ‎w‎ ‎przeciwieństwie‎ ‎do‎ ‎szkoły‎ ‎powszechnej‎ ‎przeznaczone‎ ‎nie‎ ‎dla‎ ‎ogółu,‎ ‎lecz‎ ‎dla‎ ‎wyraźnie‎ ‎uzdolnionych‎ ‎intelektualnie,‎ ‎przeto‎ ‎od‎ ‎początku‎ ‎winno‎ ‎mieć‎ ‎program‎ ‎własny‎ ‎i‎ ‎używać‎ ‎swoistej‎ ‎metody‎ ‎nauczania.‎" "Uczniowie,‎ ‎którzy‎ ‎ukończyli‎ ‎stopień‎ ‎niższy,‎ ‎otrzymują‎ ‎odpowiednie‎ ‎świadectwa,‎ ‎które‎ ‎bądź‎ ‎to‎‎ ‎uprawniają‎ ‎do‎ ‎przejścia‎ ‎na‎ ‎stopień‎ ‎wyższy gimnazjum,‎ ‎bądź‎ ‎na‎ ‎wyższy‎ ‎stopień‎ ‎szkoły‎ ‎zawodowej,‎ ‎bądź‎ ‎też,‎ ‎o‎ ‎ile‎ ‎nie zamierzają‎ ‎kontynuować‎ ‎studiów,‎ ‎do‎ ‎klasy‎ ‎dopełniającej,‎ ‎dającej‎ ‎uprawnienia‎ ‎w‎ ‎służbie‎ ‎cywilnej‎ ‎(w‎ ‎urzędach‎ ‎manipulacyjnych)‎ ‎i‎ ‎wojskowej." W sprawie szkół zawodowych TNSW tak stwierdza: "Szkoły‎ ‎zawodowe‎ ‎powinny‎ ‎cieszyć‎ ‎się‎ ‎specjalnym‎ ‎poparciem‎ ‎Rządu‎ ‎i‎ ‎społeczeństwa,‎ ‎jako‎ ‎mające‎ ‎pierwszorzędne‎ ‎znaczenie‎ ‎dla‎ ‎prawidłowego‎ ‎rozwoju‎ ‎Państwa.‎ ‎Wobec‎ ‎tego‎ ‎powinny‎ ‎być‎ ‎wyposażone‎ ‎we‎ ‎wszystkie prawa‎ ‎cywilne‎ ‎i‎ ‎wojskowe‎ ‎na‎ ‎równi‎ ‎z‎ ‎gimnazjami".

Towarzystwo prowadziło: Muzeum Szkolne we Lwowie, Bibliotekę Naukowo-Pedagogiczną w Warszawie i Instytut Pedagogiczny w Łodzi. Było związane z „Książnicą-Atlas”.

Do czołowych działaczy należeli Paweł Sosnowski (prezes), Emanuel Łoziński (sekretarz generalny)Kurjer Warszawski: dodatek poranny. [R. 103], 1923, nr 140, s. 4, Ludwik Jaxa-Bykowski, Jan Kornecki, Tadeusz Mikułowski, Kazimierz Brończyk, Władysław Kopaczewski.

Czasopisma „Kultura i Wychowanie” „Muzeum” „Przegląd Pedagogiczny”

Zobacz też Stowarzyszenie Chrześcijańsko-Narodowe Nauczycielstwa Szkół Powszechnych

Przypisy

Bibliografia Jarosław Durka, Wybrane problemy z działalności wydawniczej Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych w dwudziestoleciu międzywojennym [w:] Iwonna Michalska, Grzegorz Michalski (red.), Działalność instytucji wydawniczych na rzecz oświaty i edukacji w XX i pierwszych latach XXI wieku. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2014, s. 45-57, Jerzy Janusz Terej, Idee, mity, realia. Szkic do dziejów Narodowej Demokracji. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971.

Kategoria:Organizacje oświatowe w II Rzeczypospolitej