Wanda Telakowska (ur. 20 kwietnia 1905 w Sosnowcu, zm. 15 stycznia 1985 w Warszawie) – polska artystka sztuk plastycznych, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego, profesor nadzwyczajny.

Życiorys thumb|Wanda Telakowska – dziewiąta z lewej na zebraniu Wydziału Sztuki Ministerstwa W.R.i O.P. pod przewodnictwem ówczesnego naczelnika tego wydziału Władysława Zawistowskiego – w głębi na wprost (dziesiąty od lewej), Warszawa, 1938Ponadto niektóre inne osoby wymienione na liście szczegółowej sporządzonej przez Armanda Vetulaniego: pierwszy z lewej – Armand Vetulani (historyk sztuki), druga z lewej – Monika Moraczewska, trzeci z lewej – Jerzy Szablowski (historyk sztuki), czwarta z lewej Jadwiga Mączewska (?- pisownia nieczytelna), piąty z lewej Maciej Masłowski (historyk sztuki), szósty z lewej Stanisław Furmanik (teoretyk literatury i krytyk literacki), siódma z lewej Michalina Chełmońska-Szczepankowska (?), ósmy z lewej "Mirski"? (brak imienia), jedenasty od lewej Jan Alfred Lauterbach (historyk sztuki i muzeolog), dwunasty od lewej Tadeusz Mayzner pedagog, kompozytor i dyrygent, a także popularyzator muzyki wśród dzieci i młodzieży, trzynasta od lewej Anna Sosińska ("Kropeczka"), czternasty od lewej Michał Rusinek (pisarz), piętnasta od lewej Hanna Garlińska-Walicka-Zebmrzuska (córka Czesława Garlińskiego założyciela znanego salonu sztuki w Warszawie, zamężna m.in. za Michałem Walickim), szesnasta od lewej Halina Balińska-Tabęcka, siedemnasty od lewej Karol Wilhelm Henneberg, osiemnasta od lewej Jadwiga Przeworska, dziewiętnasty od lewej Kazimierz? – lub Stanisław Golachowski, dwudziesty od lewej (pierwszy z prawej) – Michał Gabriel Karski (tłumacz i poeta) – zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Barbary Vetulani, żony Armanda Vetulaniego – zob. listę obecnych na zebraniu zanotowaną odręcznie przez Armanda Vetulaniego: na Commons. thumb|Tablica upamiętniająca Wandę Telakowską na budynku przy ul. Świętojerskiej 5/7 w Warszawie (od strony ulicy jej imienia) thumb|Tablica upamiętniająca Wandę Telakowską na ścianie domu Pierwszej Spółdzielni Organizacji Inteligencji Polskiej, w którym w latach 1945–1985 mieszkała Wanda Telakowska, przy ul. Grójeckiej 45 róg ul. Wawelskiej w Warszawie.

Córka Edmunda (1867–1937) i Marii ze Śniechowskich (1878–1949). Miała siostrę Barbarę, po mężu Chojecką (1906–2003), plastyczkę, projektantkę galanterii skórzanej. W warszawskim Gimnazjum im. Cecylii Plater-Zyberkówny uczyła się m.in. pod kierunkiem Stanisława Noakowskiego. Po maturze w 1923 rozpoczęła studia malarstwa i grafiki w Szkole Sztuk Pięknych, m.in. u prof. Edmunda Bartłomiejczyka. Studia ukończyła w 1932. W 1935 otrzymała złoty medal na konkursie we Florencji. W 1937 otrzymała złoty medal za drzeworyt Karuzela na Międzynarodowej Wystawie Sztuka i Technika w Życiu Współczesnym w Paryżu. Była zaprzyjaźniona z pisarzami: Jarosławem Iwaszkiewiczem, Antonim Słonimskim i Ireną Krzywicką.

W okresie okupacji niemieckiej pracowała jako nauczycielka liternictwa i technik reklamy w liceum handlowym im. Roeslerów. W pierwszych latach powojennych wraz z Marią Skoczylas-Leszczyńską organizowała Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego powstał w październiku 1950 Instytut Wzornictwa Przemysłowego (IWP) z siedzibą w Warszawie przy ul. Świętojerskiej 3/5. W lipcu 1957 na wniosek Rady Naukowej Instytutu Wzornictwa Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki przyznała jej tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego. 1 października 1968 została zmuszona do opuszczenia stanowiska dyrektora Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. Pozostała w Instytucie na stanowisku kierownika zespołów projektowych.

W 1977 doprowadziła do przekazania kolekcji wzorcowni IWP Muzeum Narodowemu w Warszawie.

W ostatnich latach życia utraciła wzrok. Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 188-1-9).

Nagrody

Nagroda im. Oskara Kolberga (1977) Nagroda Prezesa Rady Ministrów z dziedziny plastyki II stopnia za całokształt twórczości i działalności w dziedzinie wzornictwa przemysłowego (1979)

Upamiętnienie W 2011 ulicy w dzielnicy Śródmieście w Warszawie nadano nazwę Wandy TelakowskiejUlica Wandy Telakowskiej w Warszawie w Targeo.. W 2016 powstał mural autorstwa Radka Skrzypczaka poświęcony Wandzie Telakowskiej, na podstawie drzeworytu Kajaki Wandy Telakowskiej, który znajduje się na budynku przy ul. Panieńskiej 3 w Warszawie. W 2025 Senat RP upamiętnił 120. rocznicę urodzin Wandy Telakowskiej.

Uwaga

Przypisy

Bibliografia Wanda Telakowska: Dramatyczne kontrasty, Kwartalnik „Projekt” nr 1 – kwiecień-maj-czerwiec 1956, wyd. „Sztuka”, Warszawa 1956, s. 11–19. Józef A. Mrozek: Polskie wzornictwo XX wieku – Culture.pl.

Linki zewnętrzne Biogram Wandy Telakowskiej w serwisie Culture.pl Publikacje oraz grafiki dostępne w Bibliotece Narodowej

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Absolwentki Gimnazjum Żeńskiego im. Cecylii Plater-Zyberkówny Kategoria:Laureaci Nagrody Kolberga Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy designerzy Kategoria:Polscy plastycy Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1985