Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Winnikach – rzymskokatolicki parafialny kościół w Winnikach przy ul. Lwowskiej 1 (ukr. Львівській, 1).
Historia W 1738 Marianna Tarłowa ufundowała kościół w Winnikach. Fundacja miała stanowić miejsce przechowywania cudownego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej zwanej tu Winnicką.
W 1750Piotr Krasny, Kościół parafialny p. w. Wniebowzięcia NP Marii w Winnikach, s. 163. (lub ) wieś Winniki kupił biskup pomocniczy lwowski Samuel Głowiński i w 1756 uposażył nią kolegium pijarów we Lwowie. W 1766 w Winnikach została erygowana przez arcybiskupa lwowskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego parafia rzymskokatolicka, którą prowadzili pijarzy. W tym samym roku ukończono budowę kościoła według projektu lwowskiego architekta Bernarda Meretyna (Piotr Krasny uważa, że można przypuszczać, iż kościół należy do wczecnych dzieł Bernarda MeretynaPiotr Krasny, Kościół parafialny p. w. Wniebowzięcia NP Marii w Winnikach, s. 169.).
W 1784 w wyniku reform józefińskich przeprowadzonych przez cesarza Austrii Józefa II władze austriackie zlikwidowały kolegium pijarów. Ich posiadłość w Winnikach włączono do dóbr skarbowych, a parafię przejęło duchowieństwo diecezjalne. W posiadłości popijarskiej powstała manufaktura tytoniu, przekształcona w XIX w. w fabrykę, działającą do dziś. Pracownicy manufaktury sfinansowali dużą część wyposażenia kościoła, w którym prace wykończeniowe przeciągnęły się do końca XVIII w.
Po zakończeniu II wojny światowej ostatnimi administratorami parafii byli ks. Albin Mydlarz do 13 listopada 1945 oraz ks. Włodzimierz Pelc do 8 maja 1946. Po 1946 kościół został zmieniony w magazyn. W 1992 władze niepodległej Ukrainy zwróciły kościół wiernym; w tym samym roku wznowiono też działalność parafii.
Architektura thumb|Dzwonnica Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny to budowla halowa, trzyprzęsłowa, bez wyodrębnionego w bryle prezbiterium. Do korpusu głównego przylegają z jednej strony dwie zakrystie, a z drugiej wydłużona kruchta. Nad dwuspadowym dachem wznosi się smukła sygnaturka. Fasada jest dekorowana pilastrami i profilowanymi gzymsami, zwieńczona jest krzywoliniowym szczytem. Wewnątrz kruchty znajduje się portal główny dekorowany herbami rodowymi fundatorki: Pilawą i Drużyną. Wnętrze nakryte jest sklepieniem baldachimowym wspartym na łękach sklepiennych. Sklepienia i ściany pokrywają malowidła z końca XVIII w., przemalowane w 1912, po drugiej wojnie światowej uszkodzone, częściowo odrestaurowane po 1992.
Pierwotne wyposażenie kościoła nie zachowało się. Oryginalny obraz Matki Boskiej Winnickiej znajduje się w miejscowej cerkwi, a w ołtarzu głównym kościoła jest jego kopia.
Obok kościoła stoi parawanowa dzwonnica.
Zobacz też Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Nawarii
Przypisy
Bibliografia
Piotr Krasny: Kościół parafialny p. w. Wniebowzięcia NP Marii w Winnikach [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. Praca zbiorowa, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, Drukarnia narodowa 1996, t. 4, 211 s., 402 il., s. 163-176, seria: Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, Cz. I. .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Budynki projektu Bernarda Meretyna Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Zabytkowe kościoły w obwodzie lwowskim Kategoria:Kościoły w archidiecezji lwowskiej Kategoria:Architektura rokokowa na Ukrainie