Wojska Obrony Wewnętrznej (WOWew) – jeden z rodzajów wojsk Sił zbrojnych PRL.

Formowanie i zmiany organizacyjne W 1965 na bazie przekazanych z MSW do MONTerminy podporządkowania MON: „pod względem dowodzenia – z dniem 1 lipca 1965; pod względem gospodarczym – z dniem 1 stycznia 1966 ” (Zarządzenie prezesa Rady Ministrów nr 41 z dnia 24 VI 1965 w sprawie zmiany podporządkowania wojsk wewnętrznych). jednostek Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego„Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, bez: Nadwiślańskiej Brygady (powiększonej o trzy bataliony), batalionu łączności i batalionu szkolenia rezerw Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa z limitu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz samodzielnej eskadry lotnictwa;” (Zarządzenie prezesa Rady Ministrów nr 41 z dnia 24 VI 1965 w sprawie zmiany podporządkowania wojsk wewnętrznych)., utworzono nowy rodzaj wojsk – Wojska Obrony Wewnętrznej. Po reorganizacji weszły w skład wojsk Obrony Terytorialnej KrajuJerzy Kajetanowicz, Wojska Obrony Terytorialnej Kraju w systemie bezpieczeństwa Polski w latach 1959–1989, Poligon 2013, nr 2 ↓, s. 6–7.

WOWewn nosiły mundur koloru khaki wojsk lądowych i granatowy otok czapki. Związane z regionalnym ubiorem Podhalan kapelusze z piórami oraz peleryny otrzymała 5 Podhalańska Brygada Wojsk Obrony Wewnętrznej.

W 1965 rozformowujący się Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego przekazał MON trzy brygady, osiem pułków zmotoryzowanych, pułk czołgów, pułk pontonowo-mostowy, dwa bataliony inżynieryjne, pułk łączności i batalion łączności. Na bazie tych jednostek utworzono cztery grupy jednostek Wojsk Obrony Wewnętrznej: zabezpieczenia Komitetu Obrony Kraju i Wojewódzkich Komitetów Obrony (jednostki ochrony i łączności), obrony lądowej terytorium kraju (do zwalczania desantów i grup dywersyjnych przeciwnika), zabezpieczenia przegrupowania wojsk (jednostki pontonowo-mostowe i regulacji ruchu). WOWewn miały też w razie zagrożenia udzielać pomocy organom MSW w zakresie utrzymania porządku i bezpieczeństwa publicznegoKajetanowicz 2013 ↓, s. 5.. W grudniu 1976 rozwiązano Dowództwo WOWew, a podległe mu jednostki podporządkowano dowódcom Okręgów Wojskowych.

Wojska Obrony Wewnętrznej istniały do 1989, kiedy to w ramach redukcji Wojska Polskiego zostały rozwiązane. Część jednostek przeformowano w pułki ochrony, kilka podporządkowano dowódcy Nadwiślańskich Jednostek WojskowychNa podstawie decyzji Prezydenta RP z dnia 4 listopada 1991 roku zadanie pn. „Zabezpieczenie funkcjonowania Naczelnych Organów Władzy i Administracji Publicznej” przeniesiono z MON do MSW wraz z pięcioma jednostkami oraz strukturą sztabową z Dowództwa Wojsk Obrony Wewnętrznej – Oddział Zabezpieczenia Stanowisk Kierowania.Stanisław Jarmoszko: Wojsko Polskie pierwszej dekady transformacji: w poszukiwaniu teorii przemian. Wydawn. Adam Marszałek, 2003, s. 175. ..

Jednostki WOWew Jednostki zabezpieczenia Komitetu Obrony Kraju i wojewódzkich komitetów obrony thumb|150px|Mundur 5 Podhalańskiej Brygady Wojsk Obrony Wewnętrznej 1 Mazowiecka Brygada WOWew w Górze Kalwarii (podporządkowana NJW MSW od 1 stycznia 1992) Kajetanowicz 2013 ↓, s. 7–10. 2 Podlaska Brygada WOWew w Białymstoku 5 Podhalańska Brygada Ziemi Krakowskiej WOWew w Krakowie 8 pułk WOWew (JW 1503) w Łodzi, ul. 22 Lipca (ul. 6 Sierpnia) 86 14 Mazurski Pułk WOWew – później 14 Brygada WOWew (JW 2839) w Olsztynie, ul. Wincentego Pstrowskiego (podporządkowana NJW MSW od 1 stycznia 1992 jako 14 Pułk Ochrony ) 20 Brygada Łączności Ziemi Kieleckiej (JW 3417) – Kielce (podporządkowana NJW MSW od 1 stycznia 1992) 2 Podlaski pułk łączności WOWew w Białymstoku Oddział Zabezpieczenia Stanowisk Kierowania WOWewn (podporządkowany NJW MSW od 1 stycznia 1992) 112 Batalion Zabezpieczenia (JW 1076) Linin (podporządkowana NJW MSW od 1 stycznia 1992)

Jednostki obrony lądowej 3 Lubelski pułk WOWew w Lublinie 10 Wielkopolski pułk WOWew (JW 3443) w Poznaniu, ul. Grunwaldzka 9 13 Kaszubski pułk WOWew (JW 3455) w Gdańsku, ul. Łąkowa 1 15 pułk WOWew w Prudniku

Jednostki zabezpieczenia przegrupowania wojsk 7 pułk pontonowy WOWew (JW 3774) w Dęblinie 9 Pomorski pułk pontonowy WOWew w Chełmnie Pomorskim 10 pułk pontonowy (powstał na bazie 10 batalionu pontonowego) w Rawiczu 12 pułk pontonowy WOWew w Szczecinie 10 batalion pontonowy WOWew w Rawiczu 16 batalion pontonowy WOWew w Szczecinie (JW 1471Spis zespołów archiwalnych Archiwum Wojskowego w Toruniu)

Jednostki obrony przed bronią masowego rażenia 2 batalion inżynieryjny WOWew w Czerwonym Borze (JW 3466) - podporządkowany NJW MSW od 1992 4 batalion inżynieryjny WOWew w Rzeszowie 6 batalion inżynieryjny WOWew w Lublińcu

Dowódcy WOWewn

Pierwszym pełniącym obowiązki czasowo po rozwiązaniu KBW był gen. bryg. Bronisław KuriataB. Kuriata, Za spokój i bezpieczeństwo obywateli Ludowej Ojczyzny /w/ Żołnierz Wolności, 1965, nr 120, s. 4.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Jerzy Kajetanowicz, Wojska lądowe Obrony Terytorialnej Kraju w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1959–1989, Zeszyty Naukowe AON 2008, nr 4; Jerzy Kajetanowicz, Wojska Obrony Terytorialnej Kraju w systemie bezpieczeństwa Polski w latach 1959–1989, Poligon 2013, nr 2;

!