thumb|Hiszpański komunistyczny pluton egzekucyjny celujący w monumentalny pomnik Serca Pana Jezusa na Wzgórzu Aniołów niedaleko Madrytu. Zdjęcie opublikowane przez gazetę „Daily Mail” w sierpniu 1936 roku thumb|Groby ofiar masakry w Paracuellos w 1936 roku Czerwony terror w Hiszpanii (hiszp. Terror Rojo en España) – nazwa nadana przez historyków na określenie działań o charakterze zbrodniczym popełnionych przez lewicowe oddziały (zwolenników republiki) w Hiszpanii w latach 1930–1939. W wyniku antykatolickich prześladowań religijnych śmierć poniosło kilkadziesiąt tysięcy ofiar wiernych świeckich i 6832 członków kleru katolickiego, a zniszczeniu uległo 2000 świątyń, śmierć poniosło również około 2365 członków innych wyznań.
Terror obejmował także prześladowania, mordy i tortury stosowane wobec właścicieli ziemskich, przemysłowców i polityków. Najbardziej znanym przykładem czerwonego terroru jest masakra w Paracuellos w listopadzie 1936 roku; zamordowano wówczas więźniów z madryckiego więzienia Antón i Modelo. Bezpośrednią odpowiedzialność za mord dokonany na więźniach ponosi Santiago Carrillo, szef Rady Porządku Publicznego w Juncie Madryckiej, i jego zastępca . Czerwony terror nie obejmuje walk frakcyjnych wewnątrz lewicy, na przykład dni majowych w Barcelonie.
Kontrowersje Sprawą dyskusyjną jest przede wszystkim liczba ofiar czerwonego terroru w Hiszpanii. Liczba ofiar terroru wynosi pomiędzy 38 tysięcy a 110 tysięcy. Antony Beevor szacuje liczbę ofiar na 38 000 zabitych, zaś uważa, że liczba ofiar wynosi 72 344 zamordowanych i zmarłych w wyniku tortur. Podobne kontrowersje dotyczą ustalenia kategorii ofiar terroru. Strona katolicka podkreśla prześladowania kleru, również zwolennicy Republiki podkreślają, że terror był wymierzony głównie przeciw klerowi. Jednak historycy uważają, że ofiary spośród kleru stanowią nie więcej niż 15% zabitych, według Antony’ego Beevora (w liczbie 38 tysięcy zabitych jest 6832 członków kleru katolickiego), a zdaniem Julio de la Cuevy Meriny ten odsetek jest jeszcze mniejszy (6832 księży i 283 zakonnice na ogólną liczbę 72 344 zamordowanych i zmarłych w wyniku tortur). Faktycznie w niektórych regionach zamordowano znaczny odsetek duchowieństwa katolickiego: na przykład w Barbastro zamordowano 123 z 140 księży. Za początek czerwonego terroru należy uznać wydarzenia jeszcze sprzed wybuchu hiszpańskiej wojny domowej a więc rewolucję w Asturii w 1934 roku (połączoną ze zniszczeniem 58 kościołów i zamordowaniem zakonników ze zgromadzenia Braci szkolnych w – Cyryla Bertrama i siedmiu towarzyszy).
Zobacz też 122 męczenników wojny domowej w Hiszpanii 498 błogosławionych męczenników hiszpańskich Józef Aparicio Sanz i 232 towarzyszy Jakub Hilary Barbal Cosan Wolność religijna Prześladowania chrześcijan Biały terror w Hiszpanii
Przypisy Antony Beevor, The Battle For Spain; The Spanish Civil War 1936–1939, 2006, s. 81. Antony Beevor, The Battle For Spain; The Spanish Civil War 1936–1939, 2006. Callahan, La Iglesia catolica en Espana, s. 282. Hubert Jedin, Konrad Repgen and John Dolan, History of the Church: The Church in the Twentieth Century, Burn& Oates London, New York (1981) 1999 Vol X, s. 617. Hubert Jedin, op. cit. s. 617. John F. Coverdale, Uncommon faith: the early years of Opus Dei, 1928-1943, 2002, s. 148. Julio de la Cueva Merino, Julio, "Religious Persecution", Journal of Contemporary History, 3, 198, s. 355-369. Julio De la Cueva, Religious Persecution, Anticlerical Tradition and Revolution: On Atrocities against the Clergy during the Spanish Civil War, „Journal of Contemporary History” Vol XXXIII - 3, 1998, s.355. Julio De la Cueva, Religious Persecution, Anticlerical Tradition and Revolution: On Atrocities against the Clergy during the Spanish Civil War, „Journal of Contemporary History” Vol XXXIII - 3, 1998. „L’Osservatore Romano”. Numer 2 (220) 2000. Mario Agnes – redaktor naczelny. ISSN 1122-7249 Stanley G. Payne, A History of Spain and Portugal Vol. 2, University of Wisconsin Press 1973 s. 650 The Battle for Spain, red. Antony Beevor, „The Economist” 2006.
Bibliografia Antony Beevor, The Battle For Spain; The Spanish Civil War 1936–1939, 2006. Julio de la Cueva Merino, Religious Persecution, Anticlerical Tradition and Revolution: On Atrocities against the Clergy during the Spanish Civil War, „Journal of Contemporary History” Vol XXXIII - 3, 1998. Hubert Jedin, Konrad Repgen and John Dolan, History of the Church: The Church in the Twentieth Century, Burn& Oates London, New York (1981) 1999 Vol X. Stanley G. Payne, A History of Spain and Portugal Vol. 2, University of Wisconsin Press 1973.
Kategoria:Zbrodnie wojenne hiszpańskiej wojny domowej Kategoria:Hiszpania w XX wieku Kategoria:Historia Kościoła katolickiego Kategoria:Antykatolicyzm Kategoria:Prześladowania chrześcijan