Święto Narodowe Trzeciego Maja – polskie święto państwowe obchodzone 3 maja.

Dzień ten jest dniem wolnym od pracy.

Znaczenie daty 3 maja 1791 w Rzeczypospolitej Obojga Narodów uchwalono jedną z pierwszych konstytucji na świecie. Wyprzedziła ona m.in. konstytucję francuską. Konstytucję uchwalił Sejm Czteroletni, zwołany w październiku 1788 r.

Ustanowienie święta Święto zostało ustanowione w 1919 r.Ustawa z dnia 29 kwietnia 1919 r. o święcie narodowem trzeciego maja (). i ponownie w 1990 r.Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o przywróceniu Święta Narodowego Trzeciego Maja ().

Od 2007 r. 3 maja jest również świętem narodowym Litwy na gazeta.pl (mar, PAP) [opublikowano: 2007-04-30]..

Dzieje obchodów

Podczas obchodów pierwszej rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja 1792 wokół Warszawy skoncentrowano wiele jednostek wojskowych, których zabrakło w krytycznym momencie rosyjskiego ataku w 1792 r.Jerzy Łojek, Geneza i obalenie Konstytucji 3 maja, Lublin 1991, s. 279..

W okresie zaborów Polski obchodzenie rocznic Konstytucji 3 maja było zakazane przez wszystkich zaborców. Nie uniemożliwiło to jednak obchodzenia święta. 3 maja 1891 w Warszawie odbyła się z organizowana przez Ligę Polską manifestacja upamiętniająca setną rocznicę uchwalenia Konstytucji. Polacy, którzy odważyli się obchodzić publicznie to święto, byli karani. Dwudziestu uczestników obchodów 1891 r. skazano na karę więzienia (wśród nich Romana Dmowskiego i Stanisława Wojciechowskiego), a kolejnych 118 oddano pod dozór policyjnyWojciech Bielski, Manifestacja narodowa 3 maja 1891 r. [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 3, red. K. Kawęcki, Warszawa 2023, s. 100-104.. Innym przykładem represji sytuacja z następnego roku. Za złożenie bukietu fiołków w rocznicę Konstytucji 3 maja w 1892 r. tajna policja rosyjska aresztowała w Warszawie nauczyciela Stanisława Mieczyńskiego, po czym wysłano go za ten czyn na trzyletnią zsyłkę do Odessy.

Obchody rocznicy Konstytucji 3 maja były organizowane także w skupiskach Polonii, m.in. w Chicago.

Uroczyste obchody rocznicy Konstytucji 3 maja organizowano w latach 1916–1918 w wielu miastach Królestwa Polskiego (najliczniejsze w Warszawie w 1916 r.) po ewakuacji władz rosyjskich i bieżeństwie rosyjskiej ludności cywilnej, przeprowadzonym w 1915 r. mały|Rękopis Konstytucji 3 Maja w Księdze Archiwum Potockich wystawiony w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Święto Narodowe Trzeciego Maja w 2026r. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., rocznica Konstytucji 3 maja została uznana za święto narodowe uchwałą Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919. Po II wojnie światowej obchodzono je do 1946 r., kiedy w wielu miastach doszło do krwawych demonstracji studenckich. Od tego czasu władze zabroniły publicznego świętowania, a próby manifestowania były często tłumione przez milicję.. Święto to zostało oficjalne zniesione ustawą z 18 stycznia 1951 o dniach wolnych od pracyUstawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy ()..

3 maja 1982 z okazji rocznicy Konstytucji odbyły się w kilkunastu miastach w Polsce demonstracje uliczne, które w Warszawie przerodziły się w szczególnie gwałtowne zamieszki i starcia z milicją.

Święto Narodowe Trzeciego Maja przywrócono ustawą z 6 kwietnia 1990 (weszła w życie 28 kwietnia 1990). Tego roku obchody święta 3 maja na placu Zamkowym w Warszawie odbyły się w obecności prezydenta RP Wojciecha Jaruzelskiego.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Wojciech Bielski, Manifestacja narodowa 3 maja 1891 r. [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 3, red. K. Kawęcki, Warszawa 2023, s. 100-104

Linki zewnętrzne

Kategoria:Święta polskie Kategoria:Święta państwowe Kategoria:Dni wolne od pracy Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Konstytucja 3 maja