Bachmistrz – prywatny przedsiębiorca w żupach solnych zajmujący się budową szybów i eksploatacją złóż, bądź też urzędnik żupny nadzorujący prace techniczne górników w kopalni.
Historia Początkowo stanowisko to było związane z przywilejem nazywanym bergrecht (berkracht, barkrecht), który nadawano budowniczemu nowego szybuMolenda D. Bachmistrz Encyklopedia Historii Gospodarczej Polski do 1945 roku t. 1 A-N Warszawa Wiedza Powszechna 1981 s. 19 . Po udostępnieniu go do eksploatacji bachmistrz miał prawo odebrania włożonych pieniędzy z dochodów kopalni po jej uruchomieniu, wieczystej renty pieniężnej oraz wypłaty tzw. toporowego za dobór kopaczy i poszukiwaczy. Zostawał również kierownikiem technicznym w tym szybie.
Od początku XV wieku nie korzystano już z prywatnych kapitałów przy budowie nowych szybów, ale uprawnienia nabyte wcześniej pozostały. Wypłacano rentę pieniężną nazywaną bergrechtem, a urząd bachmistrza był nadawany przez króla jako funkcja dożywotnia z roczną pensją.
Do połowy XV wieku każdy szyb posiadał własnego bachmistrza, potem był jeden dla kopalni soli w Wieliczce, a drugi dla Bochni. Gdy w XVIII wieku żupami krakowskimi zaczęli zarządzać fachowcy (geometrzy) bachmistrzowie stracili większość swoich uprawnień. Obecnie podobną rolę pełni dyrektor techniczny.
Zobacz też Sztygar
Przypisy
Bibliografia
Encyklopedia Polski, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 1996, s. 31.
Kategoria:Saliny I Rzeczypospolitej Kategoria:Życie w dawnej Polsce