thumb|200px|Jednokomorowa tarcza ostrzegawcza semafora wjazdowego stacji Ustroń, przed tarczą wskaźnik W1 thumb|200px|Dwukomorowa tarcza ostrzegawcza semafora wjazdowego posterunku odgałęźnego Warszawa Aleje Jerozolimskie mały|210x210px|Wskaźnik usytuowania W 1 Tarcza ostrzegawcza – urządzenie sygnalizacyjne stosowane w ruchu kolejowym do informowania maszynisty o sygnale wyświetlanym na zbliżającym się semaforze i umożliwiająca dostosowanie prędkości tak, by w wypadku nakazu zatrzymania bądź ograniczenia prędkości można było to uczynić przed minięciem semafora.

W Polsce W miejscu ustawienia tarczy ostrzegawczej (dowolnego typu) umieszcza się wskaźnik W 1.

Tarcze kształtowe Tarcze ostrzegawcze kształtowe są urządzeniami mechanicznymi zaopatrzonymi w blaszaną tarczę o ustalonym kolorze i kształcie, która odchylając się pokazuje określony sygnał. Umieszczane są przed semaforami kształtowymi. Tarcza dla zapewnienia widoczności w nocy jest wyposażona w kolorowe latarnie. Istnieją trzy rodzaje tarcz ostrzegawczych kształtowych: Nieruchome, w postaci okrągłej pomarańczowej tarczy z czarnym pierścieniem i białą obwódką. Tarcza taka informuje jedynie o samym istnieniu semafora w odległości drogi hamowania. Dwustawne, w których tarcza ma możliwość odchylania w osi poziomej. Tarcza dwustawna informuje o tym, czy semafor zezwala na jazdę czy nie, nie precyzując jednak czy nastąpi ograniczenie prędkości. Trzystawne, oprócz odchylnej tarczy mają dodatkowy element w formie obrotowej strzały. Takie tarcze informują, który z trzech sygnałów wskazuje poprzedzany semafor kształtowy.

Sygnały na nieruchomych kształtowychtarczach ostrzegawczych(dzienne i nocne) Plik:PKP-ON.svgOnW odległości drogi hamowania znajduje się semafor. Sygnały na dwustawnych kształtowychtarczach ostrzegawczych(dzienne i nocne) Plik:PKP-OD1.svgOd 1Semafor wskazuje sygnał Stój. Plik:PKP-OD2.svgOd 2Semafor wskazuje sygnał zezwalający na jazdę.

Sygnały na trzystawnych kształtowychtarczach ostrzegawczych(dzienne i nocne) Plik:PKP-OT1.svgOt 1Semafor wskazuje sygnał Stój. Plik:PKP-OT2.svgOt 2Semafor wskazuje sygnałWolna droga. Plik:PKP-OT3.svgOt 3Semafor wskazuje sygnałWolna droga ze zmniejszoną szybkością.

Tarcze świetlne thumb|Jeśli semafor kształtowy wskazuje sygnał Sr 1 „Stój” to tarcza ostrzegawcza pozostaje wygaszona Tarcze ostrzegawcze świetlne wyglądają podobnie jak semafory, ale posiadają słupy pomalowane na szaro, na których znajduje się oprawa z dwiema latarniami w jednym pionie – jedna ze szkłem pomarańczowym i jedna ze szkłem zielonym albo umieszczona jest oprawa z tylko jedną latarnią ze szkłem pomarańczowym (w takim wypadku tarcza może wskazać jedynie sygnały Os1 i Os4). Bywają umieszczane zarówno przed semaforami świetlnymi, jak i kształtowymi. Jeśli tarcza znajduje się przy semaforze kształtowym wskazującym sygnał Sr 1 „Stój” to pozostaje wygaszona. Do odwołania stosowany jest wariant sygnału Os3 „Semafor wskazuje sygnał wjazd ze zmniejszoną prędkością, następny semafor wskazuje sygnał stój lub Semafor wskazuje sygnał wjazd ze zmniejszoną prędkością, następny semafor wskazuje sygnał zezwalający na jazdę”https://web.archive.org/web/20161130111730/http://www.plk-sa.pl/files/public/user_upload/pdf/Akty_prawne_i_przepisy/Instrukcje/Wydruk/Ie-1_od_11.12.2016.pdf.

Stosuje się je przed semaforami wjazdowymi na posterunki ruchu przy wjeździe ze szlaku niewyposażonego w samoczynną blokadę liniową, bądź przed semaforami półsamoczynnymi na posterunkach odstępowych.

Na szlakach wyposażonych w SBL rolę tarczy ostrzegawczej spełnia ostatni semafor blokady samoczynnej, oznaczony w tym wypadku wskaźnikiem W 18 (charakterystyczną tarczą). Sygnały na świetlnych tarczach ostrzegawczych Plik:wygaszony góra.svgPlik:pomarańczowe dół ciągłe.svgPlik:Podstawa to.svgOs 1Semafor wskazuje sygnał Stój Plik:zielony góra ciągły.svgPlik:Wygaszony dół.svgPlik:Podstawa to.svgOs 2Semafor wskazuje sygnał zezwalający na jazdę z największą dozwoloną prędkością Plik:zielony góra migający.svgPlik:Wygaszony dół.svgPlik:Podstawa to.svgOs 3Semafor wskazuje sygnał zezwalający na jazdę z prędkością ograniczoną do 100 km/h Plik:wygaszony góra.svgPlik:pomarańczowe dół migające.svgPlik:Podstawa to.svgOs 4Semafor wskazuje sygnał zezwalający na jazdę z prędkością ograniczoną do 40 km/h lub 60 km/h Sygnały na tarczach ostrzegawczych świetlnych stosowane do odwołania Plik:pomarańczowe góra ciągłe.svgPlik:Wygaszony środek.svgPlik:zielony dół ciągły.svgPlik:Podstawa to.svgOs3 Semafor wskazuje sygnał wjazd ze zmniejszoną prędkością, następny semafor wskazuje sygnał stój lub Semafor wskazuje sygnał wjazd ze zmniejszoną prędkością, następny semafor wskazuje sygnał zezwalający na jazdę

Tarcze przejazdowe thumb|upright|Wygaszona tarcza ostrzegawcza przejazdowa

Szczególnym rodzajem tarcz, stosowanym w innym celu niż wyżej wymienione, są tarcze ostrzegawcze przejazdowe, które informują maszynistę o działaniu bądź awarii urządzeń samoczynnej sygnalizacji na przejeździe kolejowo-drogowym. Tarcze takie mają słupy malowane w czarno-białe pasy, na których znajduje się oprawa z dwiema lampami mogącymi świecić światłem białym w pionie oraz, pod nimi, dwiema lampami mogącymi świecić światłem pomarańczowym w linii poziomej. W stanie zasadniczym, kiedy do przejazdu, do którego tarcza się odnosi nie zbliża się pociąg, sygnalizator pozostaje nieoświetlony. W przypadku, gdy tarcza ostrzegawcza przejazdowa pozostaje wygaszona, maszynista ma obowiązek zachować szczególną ostrożność i zwolnić do 20 km/h. Należy utrzymać tę prędkość aż do minięcia przejazdu przez czoło pojazdu trakcyjnegoInstrukcja Ie-1 (E1).. Sygnały na tarczach ostrzegawczych przejazdowych Plik:PKP-Osp1-small.svgOsp 1Urządzenia sygnalizacyjne na przejeździe są niesprawne, jazda przez przejazd z prędkością ograniczoną do 20 km/h Plik:PKP-Osp2-small.svgOsp 2Urządzenia sygnalizacyjne na przejeździe są sprawne, jazda przez przejazd z największą dozwoloną prędkością

Zobacz też Kolejowe sygnały świetlne Dawna sygnalizacja kolejowa w Polsce

Przypisy

Bibliografia

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji ()

Kategoria:Sygnalizacja kolejowa

en:Railway semaphore signal#Usage