Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze (dawniej: Kościół Łaski Pod Krzyżem Chrystusa, Kościół Garnizonowy) – dawny ewangelicki kościół łaski, po II wojnie światowej i wysiedleniu ludności niemieckiej przejęty przez państwo i przekazany Kościołowi katolickiemu. Znajduje w Jeleniej Górze przy ulicy 1 Maja.

Otoczony jest parkiem z 19 kaplicami grobowymi patrycjatu miejskiego powstałymi w latach 1717–1770 tj. okresie ożywionego handlu lnem.

Historia Okres ewangelicki Kościół Łaski Pod Krzyżem Chrystusa był największym spośród sześciu luterańskich Kościołów Łaski. Ukończenie budowy zlecono do 1709 roku. Architektem świątyni był Martin Frantz, który zaprojektował kościół w stylu barokowym na planie krzyża greckiego z płaską kopułą w centrum otoczoną czterema wieżyczkami wzorowany na kościele Katarzyny Wazówny w Sztokholmie. Tuż po wybudowaniu długość razem z pomieszczeniem na zakrystię wynosiła około 74 metry, a wysokość, łącznie z krzyżem na szczycie kopuły – 57 metrów. Świątynia otrzymała bogate wyposażenie wnętrza, na które składają się m.in. freski w nawie głównej pędzla Felixa Antona Schefflera, freski Johanna Franza Hoffmanna w sklepieniu kopuły i nawach poprzecznychJanusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 216.

Ufundowane w 1727 roku przez Christiana Mentzla organyhttps://musicamsacram.pl/instrumenty/20458-jelenia-gora-kosciol-podwyzszenia-krzyza-swietego, zostały wybudowane dwa lata później - wszak tyle trwały "przepychanki" pomiędzy nim a pastorem i wiernymi. Chodziło o lokalizację: Mentzel chciał zlokalizować instrument tu gdzie jest, pozostali chcieli go na zachodniej ścianie. Pierwsze organy zbudował Michael Röder z Berlina - i do dziś podziwiamy oryginalny prospekt z XVIII wieku. Skrywa on organy z 1906 roku (wybudowane przez nieistniejącą już świdnicką firmę Schlag & Söhne). Instrument posiada 4571 piszczałek, podzielonych pomiędzy 3 manuały i pedał, oraz pokaźną sekcję perkusyjną (dzwonki oraz Pauken). Jest to 678. dzieło ww. firmy, jednocześnie jest to największy zachowany ich instrument na świecie.

Kościół posiada 4020 miejsc siedzących, drugie tyle osób może stać. Stojąca na skrzyżowaniu naw ambonahttps://jelenia-gora.polska-org.pl/4820318,Jelenia_Gora,Ambona.html, ufundowana przez Melchiora Bertholda, została wykonana z jednego bloku piaskowca w 1717 roku. W 1745 roku w kościół uderzył piorun, który spływając po linie podtrzymującej baldachim ambony - zabił pastora wygłaszającego kazanie (na południowej elewacji świątyni jest zachowane epitafium pastora z wizerunkiem pioruna uderzającego w ambonę).

16 listopada 1806 spłonęły dach, wieże i kopuła kościoła. Zniszczenia usuwano do 1811 roku.

Okres katolicki Po II wojnie światowej i wysiedleniu ludności niemieckiej kościół został przejęty przez państwo i przekazany Kościołowi katolickiemu.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego Podwyższenia Kategoria:Dawne kościoły protestanckie w Jeleniej Górze Podwyższenia Krzyża Świętego