Giro d’Italia (wym. []) – wieloetapowy wyścig kolarski rozgrywany corocznie od 1909 we Włoszech. Wchodzi w skład grupy trzech tzw. wielkich tourów, najważniejszych wyścigów etapowych świata (do grona tego należą także Tour de France i Vuelta a España). Jego organizatorem jest koncern medialny RCS MediaGroup, będący właścicielem La Gazzetta dello Sport – inicjatora rozgrywania całej imprezy.
Pierwsza edycja imprezy odbyła się w 1909 z inicjatywy La Gazzetta dello Sport. Od tego czasu wyścig rozgrywany jest co roku – kolejne edycje nie odbyły się tylko ze względu na konflikty zbrojne w latach 1915–1918 (I wojna światowa) oraz 1941–1945 (II wojna światowa). Wyścig zwyczajowo organizowany jest w maju, jako pierwszy z trzech „wielkich tourów”. W 1912, jedyny raz w historii, w klasyfikacji końcowej wyścigu nagradzano najlepsze zespoły, a nie indywidualnych zawodników.
Wyścig dookoła Włoch rozgrywany jest głównie na terytorium tego państwa, jednak jego trasa prowadzi również poza granicami Włoch – etapy różnych edycji rywalizacji rozpoczynały się w kilkunastu różnych państwach europejskich, a nawet w Izraelu, w którym odbywał się początek edycji z 2018.
Najbardziej utytułowanymi kolarzami w historii wyścigu są Alfredo Binda, Fausto Coppi oraz Eddy Merckx, którzy triumfowali w klasyfikacji generalnej Giro po pięć razy. Najwięcej zwycięstw etapowych odniósł z kolei Mario Cipollini, który w swojej karierze wygrał 42 etapy tego wyścigu.
Początkowy zwycięzca edycji z 2011, Alberto Contador, na skutek złamania przepisów antydopingowych, został pozbawiony triumfu decyzją Sportowego Sądu Arbitrażowego, a 1. pozycję przyznano drugiemu na mecie Michele Scarponiemu. Przypadek dopingu wśród zawodników, którzy ukończyli wyścig na podium klasyfikacji generalnej, miał miejsce również dwa lata wcześniej, gdy zdyskwalifikowani zostali Danilo Di Luca (2. na mecie) i Franco Pellizotti (3.), a miejsca na podium przyznano kolejnym kolarzom.
W historii wyścigu miały miejsce cztery wypadki śmiertelne uczestniczących w nim kolarzy – śmierć na skutek doznanych obrażeń odnieśli Orfeo Ponsin (1952), Juan Manuel Santisteban (1976), Emilio Ravasio (1986) oraz Wouter Weylandt (2011).
Zwycięzcy Opracowano na podstawie:
Koszulki i klasyfikacje thumb|200px|Koszulki Giro d’Italia Podobnie jak w Tour de France, prowadzona jest generalna klasyfikacja. Prowadzący w klasyfikacji głównej jest liderem wyścigu i ma prawo noszenia tzw. Maglia rosa (różowa koszulka) – włoskiej odpowiedniczki maillot jaune. Kolor koszulki wziął się stąd, że La Gazzetta dello Sport, organizator i sponsor Giro, była drukowana na papierze koloru bladoróżowego. Lider klasyfikacji górskiej nosi koszulkę niebieską (Maglia azzurra), lider klasyfikacji punktowej – koszulkę koloru cyklamenowego a prowadzący w klasyfikacji młodzieżowej – podobnie jak w Tour de France białą koszulkę Maglia biancaBiała koszulka powróciła do Giro w roku 2007, wcześniej istniejąc przez 3 lata (1992–1994) Maglia bianca returns to Giro d’Italia, cyclingnews.com, 4 grudnia 2006.
Dawniej (w latach 1946–1951) prowadzona była klasyfikacja maglia nero (czarna koszulka), którą przyznawano ostatniemu kolarzowi w klasyfikacji generalnej. Organizatorzy postanowili przywrócić tę klasyfikację w roku 2008, jednak z powodu przepisów narzuconych przez UCI, ograniczających liczbę koszulek specjalnych do czterech, postanowiono „nagradzać” ostatniego kolarza czarnym numerem (numero nero) przypinanym do koszulkiZdobywcami czarnej koszulki byli: Luigi Malabrocca (1946–1947), Aldo Bini (1948), Sante Carollo (1949), Mario Gestri (1950) and Giovanni Pinarello (1951). The maglia nera returns as a number, cyclingnews.com, 23 stycznia 2007.
Zwycięzcy pozostałych klasyfikacji Rok Górska Punktowa Młodzieżowa Drużynowa 2026 Giulio Ciccone Paul Magnier Afonso Eulálio Team Visma-Lease a Bike 2025 Lorenzo Fortunato Mads Pedersen Isaac del Toro UAE Team Emirates 2024 Tadej Pogačar Jonathan Milan Antonio Tiberi Decathlon-AG2R La Mondiale 2023 Thibaut Pinot Jonathan Milan João Almeida Bahrain Victorious 2022 Koen Bouwman Arnaud Démare Juan Pedro López Bahrain Victorious 2021 Geoffrey Bouchard Peter Sagan Egan Bernal Ineos Grenadiers 2020 Ruben Guerreiro Arnaud Démare Tao Geoghegan Hart Team Ineos 2019 Giulio Ciccone Pascal Ackermann Miguel Ángel López Movistar Team 2018 Chris Froome Elia Viviani Miguel Ángel López Team Sky 2017 Mikel Landa Fernando Gaviria Bob Jungels Movistar Team 2016 Mikel Nieve Giacomo Nizzolo Bob Jungels Astana Pro Team 2015 Giovanni Visconti Giacomo Nizzolo Fabio Aru Astana Pro Team 2014 Julián Arredondo Nacer Bouhanni Nairo Quintana AG2R La Mondiale 2013 Stefano Pirazzi Mark Cavendish Carlos Betancur Team Sky 2012 Matteo Rabottini Joaquim Rodríguez Rigoberto Urán Lampre-ISD 2011 Stefano Garzelli Michele Scarponi Roman Kreuziger Astana Pro Team 2010 Matthew Lloyd Cadel Evans Richie Porte Liquigas-Doimo 2009 Stefano Garzelli Danilo Di Luca Kevin Seeldraeyers Astana Pro Team 2008 Emanuele Sella Daniele Bennati Riccardo Riccò CSF Group-Navigare 2007 Leonardo Piepoli Alessandro Petacchi Andy Schleck Saunier Duval-Prodir 2006 Juan Manuel Gárate Paolo Bettini Phonak 2005 José Rujano Paolo Bettini Liquigas-Bianchi 2004 Fabian Wegmann Alessandro Petacchi Saeco Macchine per Caffè 2003 Fredy González Gilberto Simoni Lampre-Merida 2002 Julio Alberto Pérez Mario Cipollini Alessio-Bianchi 2001 Fredy González Massimo Strazzer Alessio-Bianchi 2000 Francesco Casagrande Dmitrij Konyszew Mapei-Quick Step 1999 Chepe González Laurent Jalabert Vitalicio Seguros-Grupo Generali 1998 Marco Pantani Mariano Piccoli Mapei-Bricobi 1997 Chepe González Mario Cipollini Kelme-Costa Blanca 1996 Mariano Piccoli Fabrizio Guidi Carrera Jeans-Tassoni 1995 Mariano Piccoli Tony Rominger Gewiss-Ballan 1994 Pascal Richard Dżamolidin Abdużaparow Jewgienij Bierzin Carrera Jeans-Tassoni 1993 Claudio Chiappucci Adriano Baffi Pawieł Tonkow Lampre-Polti 1992 Claudio Chiappucci Mario Cipollini Pawieł Tonkow GB-MG Maglificio 1991 Iñaki Gastón Claudio Chiappucci Massimiliano Lelli Carrera Jeans-Tassoni 1990 Claudio Chiappucci Gianni Bugno Wołodomyr Pulnikow ONCE 1989 Luis Herrera Giovanni Fidanza Wołodomyr Pulnikow Fagor-MBK 1988 Andy Hampsten Johan van der Velde Stefano Tomasini Carrera Jeans-Vagabond 1987 Robert Millar Johan van der Velde Roberto Conti Panasonic-Isostar 1986 Pedro Muñoz Guido Bontempi Marco Giovannetti Supermercati Brianzoli 1985 José Luis Navarro Johan van der Velde Alberto Volpi Alpilatte-Cierre 1984 Laurent Fignon Urs Freuler Charly Mottet Renault-Elf 1983 Lucien Van Impe Giuseppe Saronni Franco Chioccioli Gemeaz Cusin 1982 Lucien Van Impe Francesco Moser Marco Groppo Bianchi-Piaggio 1981 Claudio Bortolotto Giuseppe Saronni Giuseppe Faraca Bianchi-Piaggio 1980 Claudio Bortolotto Giuseppe Saronni Tommy Prim Bianchi-Piaggio 1979 Claudio Bortolotto Giuseppe Saronni Silvano Contini SCIC 1978 Ueli Sutter Francesco Moser Roberto Visentini Bianchi-Faema 1977 Faustino Fernández Francesco Moser Mario Beccia Flandria 1976 Andrés Oliva Francesco Moser Alfio Vandi Brooklyn 1975 Andrés Oliva Francisco Galdós Roger De Vlaeminck Brooklyn 1974 José Manuel Fuente Roger De Vlaeminck Kas-Kaskol 1973 José Manuel Fuente Eddy Merckx Molteni 1972 José Manuel Fuente Roger De Vlaeminck Molteni 1971 José Manuel Fuente Franco Bitossi Molteni 1970 Martin Vandenbossche Franco Bitossi Faemino 1969 Claudio Michelotto Franco Bitossi Faema 1968 Eddy Merckx Eddy Merckx Faema 1967 Aurelio González Dino Zandegù Kas 1966 Franco Bitossi Gianni Motta Molteni 1965 Franco Bitossi Salvarani 1964 Franco Bitossi Saint-Raphaël-Gitane-Dunlop 1963 Vito Taccone Carpano 1962 Angelino Soler Faema 1961 Vito Taccone Faema 1960 Jacques Anquetil Ignis 1959 Charly Gaul Atala-Pirelli-Lygie 1958 Jean Brankart Carpano 1957 Raphaël Geminiani Legnano 1956 Charly Gaul Federico Bahamontes Atala 1955 Gastone Nencini Atala 1954 Fausto Coppi Girardengo 1953 Pasquale Fornara Ganna 1952 Raphaël Geminiani Bianchi-Pirelli 1951 Louison Bobet Taurea 1950 Hugo Koblet Fréjus 1949 Fausto Coppi Wilier Triestina 1948 Fausto Coppi Wilier Triestina 1947 Gino Bartali Welter 1946 Gino Bartali Legnano 1941–1945 II wojna światowa 1940 Gino Bartali Gloria 1939 Gino Bartali Fréjus 1938 Giovanni Valetti Gloria-Ambrosiana 1937 Gino Bartali Fréjus 1936 Gino Bartali Legnano 1935 Gino Bartali Fréjus 1934 Remo Bertoni Gloria 1933 Alfredo Binda Legnano 1932 Legnano 1931 Legnano 1930 Bianchi-Pirelli 1929 Legnano 1928 Legnano 1927 Legnano 1926 Legnano 1925 Legnano 1924 ? 1923 Legnano 1922 Legnano 1921 Bianchi-Dunlop 1920 Bianchi-Pirelli 1919 Stucchi-Dunlop 1915-1918 I wojna światowa 1914 Stucchi-Dunlop 1913 Maino 1912 Atala-Dunlop 1911 Bianchi 1910 Atala-Continental 1909 Atala-Dunlop
Przypisy
Linki zewnętrzne