Schorzenia morzyskowe (schorzenia kolkowe, morzysko) – grupa około 30 różnych, choć zbliżonych etiologicznie i patogenetycznie jednostek chorobowych występujących u koni. Wszystkie są następstwem zaburzeń w przewodzie pokarmowym. Towarzyszy im ból, ujawniający się niepokojem zwierzęcia. Morzysko może mieć różne nasilenie – od bólu niezbyt silnego i szybko przemijającego, aż po ból ostry, kończący się śmiercią konia.

Przyczyny thumb|250px|Kontrola końskiego uzębienia Morzyska powodowane są różnymi czynnikami. Niektóre wynikają z nieprawidłowego utrzymania konia; inne bywają zupełnie niezależne od człowieka. Do najważniejszych przyczyn należą: Nieprawidłowy stan uzębienia konia (nierównomierne ścieranie pozostawione bez interwencji) – źle strawiona pasza zakłóca ruchy jelit; Nadmierne osłabienie, wyczerpanie oraz podekscytowanie konia mogące doprowadzić do zaburzeń perystaltyki jelit; Spożywanie zbyt dużej ilości soczystej zielonej paszy powodujące nadmierną produkcję gazów w układzie pokarmowym na skutek fermentacji; Spożywanie pęczniejącego ziarna lub innych pęczniejących pokarmów, które może spowodować ostre rozszerzenie żołądka; Zaniedbanie regularnego odrobaczania konia – larwy pasożytów mogą powodować tętniaki arterii, skutkujące zablokowaniem dopływu krwi i obumarciem fragmentu przewodu pokarmowego; Karmienie i pojenie konia w nieodpowiednim czasie, np. natychmiast po wyczerpującej pracy; Skarmianie paszy zepsutej – przegniłej, spleśniałej, skwaśniałej, zmarzniętej, zakurzonej, zanieczyszczonej piaskiem lub ziemią; Podawanie mokrej lub zagrzanej zielonki; Pozostawianie zgrzanego konia w przeciągu i na zimnie.

Warto pamiętać, że budowa przewodu pokarmowego konia uniemożliwia oczyszczanie żołądka przez wymiotowanie, co zapobiegałoby groźniejszym powikłaniom.

Objawy Objawy morzyska u koni są zróżnicowane, zależą od natężenia bólu oraz długości trwania schorzenia. Przy wstępnym rozpoznaniu objawów ważna jest znajomość typowego zachowania danego konia. Do najczęstszych objawów należą: nerwowość, osowiały wygląd, grzebanie nogą o podłoże, kopanie oglądanie się na słabizny (tylną część ciała), stanie na sztywno wyprostowanych nogach, pocenie się pomimo braku ruchu, częste kładzenie lub tarzanie się, zaparcie lub rzadki kał.

Leczenie Jeśli u konia występują więcej niż dwa z wymienionych wyżej objawów, należy niezwłocznie wezwać lekarza weterynarii. Na podstawie wyników badań, lekarz decyduje o rodzaju leczenia – farmakologicznego lub chirurgicznego. W przypadkach cięższych, gdy potrzebny jest zabieg chirurgiczny, czas jest najważniejszym czynnikiem powodzenia leczenia.

Rodzaje schorzeń morzyskowych Do schorzeń morzyskowych zaliczamy: Ostra rozstrzeń żołądka; Nieżytowy skurcz jelit; Wzdęcie jelita cienkiego; Niedrożność jelita ślepego; Niedrożność jelita cienkiego; Niedrożność okrężnicy dużej; Niedrożność okrężnicy małej; Zakrzep i zator tętnicy krezkowej; Przemieszczenie jelit; Zapalenie okrężnicy; Choroba wrzodowa.

Przypisy

Linki zewnętrzne Vetopedia – Postępowanie diagnostyczne w schorzeniach kolkowych

Morzyskowe schorzenia