Przygodzice – gmina wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim z siedzibą we wsi Przygodzice. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie kaliskim.
Według danych z 31 grudnia 2025 gmina liczyła 12 417 mieszkańców; zamieszkuje ją 7,7% ludności powiatu ostrowskiego.
Położenie Według danych z 31 grudnia 2025 powierzchnia gminy Przygodzice wynosiła 163,38 km².
Gmina położona jest w południowej części powiatu ostrowskiego w dorzeczu rzeki Barycz. Najwyżej położony punkt na terenie gminy znajduje się na Wzgórzach Ostrzeszowskich, w rejonie wsi Przygodziczki (197,5 m n.p.m.).
Samorząd Od 2010 wójtem gminy Przygodzice jest Krzysztof Stanisław Rasiak (Komitet Wyborczy Wyborców Krzysztofa Rasiaka; 2018).
Środowisko naturalne Lasy W 2025 powierzchnia lasów na terenie gminy wynosiła 7396,99 ha, co stanowi lesistość na poziomie 45,3%. Lasy podlegają administracyjnie do nadleśnictw: Antonin, Krotoszyn i Taczanów. Teren przyrodniczo-leśny zalicza się do Krainy Wielkopolsko-Pomorskiej, Dzielnicy Kotliny Żmigrodzkiej. Gatunkiem dominującym na obszarach leśnych jest sosna zwyczajna.
Wody
Barycz (rzeka stanowi dopływ Odry, natomiast z regionu wsi Bogufałów wody odprowadzane są do zlewni rzeki Prosny – występuje tu zjawisko bifurkacji) Barycz Strzyżewska (Zgniła Barycz) Kanał Chynowski Olszówka Roguszna Roguszna II Rów Główny Rów Litwin Stawy Przygodzickie (liczne, duże stawy hodowlane o łącznej powierzchni około 730 ha, które są miejscem lęgowym dla około 170 gatunków ptaków wodnych m.in. łabędzi niemych, perkozów, gęsi gęgawy, błotniaka stawowego i rybitwy czarnej) Strumień Goszczyński Strumień Helenowski Strumień Niedźwiedzki Strumień Strzegowa Złotnica
Obszary chronione thumb|Rezerwat przyrody WydymaczPonad 90% obszaru gminy Przygodzice objęte jest powierzchniowymi i punktowymi formami ochrony przyrody. Park Krajobrazowy Dolina Baryczy – utworzony w 1996 wzdłuż zlewni górnej Baryczy o obszarze 3927,08 ha w gminie Przygodzice. Rezerwat przyrody Wydymacz – leśno-florystyczno-krajobrazowy rezerwat o powierzchni 48,12 ha. Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Ostrzeszowskie i Kotlina Odolanowska – utworzony w 1995 dla zachowania walorów przyrodniczo-krajobrazowych o obszarze 10815,4 ha w gminie Przygodzice. Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Dolina Baryczy (kod obszaru PLB20001) – wytyczony na podstawie mocy prawa Unii Europejskiej o obszarze 3677,2 ha w gminie Przygodzice. Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Ostoja nad Baryczą (kod obszaru PLH020041) – wytyczony na podstawie dyrektywy siedliskowej Unii Europejskiej o obszarze 3605,54 ha rozległych terenów leśnych wraz z kompleksem łąk łęgowych. Pomniki przyrody – głównie dęby szypułkowe.
Zabytki i miejsca historyczne MiejscowośćNazwaWybudowanyZdjęcieWpis do rejestru zabytków Antonin18x18px|Zabytek Pałac myśliwski1822–1824200pxKS.Z.I.2/28/48 z 6.03.194818x18px|Zabytek Park1842200px719/A z 25.09.199518x18px|Zabytek Budynek mieszkalno-gospodarczy tzw. „Ogrodówka”1830–1840732/A z 27.09.199618x18px|Zabytek Grobowiec na wyspie1808906/A z 20.07.197018x18px|Zabytek Kościół Matki Boskiej Ostrobramskiej (dawna kaplica grobowa Radziwiłłów)1835–1838200px1157/Wlkp/A z 5.01.2023 CzarnylasKościół Niepokalanego Poczęcia NMP 1844–1850200pxbrakKościół ewangelicko-augsburski1889–1900200pxbrakKaplica baptystyczna1890200pxbrakKościół Najświętszego Serca Jezusa1926–1927200pxbrakChynowaKościół św. Wawrzyńca1936–1937200pxbrakJanków PrzygodzkiKościół św. Józefa (wg projektu Adama Ballenstedta)1925200pxbrakLudwikówCmentarz (założony przez Ferdynanda Radziwiłła z neogotycką kaplicą z 1903)1876brakPrzygodziceDwór J. J. PrzebendowskiegoXVIII w.brakStróżówka dawnego założenia dworskiego 1813brakKościół NMP Nieustającej Pomocy1925200pxbrakDom Ludowy im. Józefa Piłsudskiego 1933brakTopola-OsiedlePark; spichlerz dworski; czworakXIX w.brak Wysocko Małe18x18px Dwór1 poł. XIX w.1594/A z 9.09.1974
Turystyka Głównym ośrodkiem wypoczynkowym jest niewielka wieś Antonin (około 15 km na południe od Ostrowa Wielkopolskiego) z plażą i kąpieliskiem nad stawem Szperek (29 ha). Przez teren gminy przebiega 5 szlaków pieszych i 5 rowerowych. Rozwinięta baza noclegowa i agroturystyczna. W 2025 na terenie gminy funkcjonowało 5 turystycznych obiektów noclegowych. Demografia Liczba ludności Liczba ludności gminy Przygodzice według danych GUS
Wskaźnik maskulinizacji Wskaźnik maskulinizacjiRokOpis OgółemKobietyMężczyźni2021Populacja 12 232 100% 50,4%49,6% Piramida wieku 690x480px
Miejscowości Miejscowości według danych TERYT:
Wsie: Antonin, Bogufałów, Chynowa, Czarnylas, Dębnica, Hetmanów, Janków Przygodzki, Ludwików, Przygodzice, Przygodziczki, Smardów, Topola Wielka, Wysocko Małe.
Osady: Antonin, Jezioro, Katarzynów, Kocięba, Pardalin, Popłomyk, Przygodzice, Strugi, Trzcieliny, Zawidzyn.
Osady leśne: Bażantarnia, Klady, Krzyżaki, Tarchalskie.
Części wsi: Jezioro (część wsi Antonin), Laski (część wsi Hetmanów), Topola-Osiedle (część wsi Topola Wielka).
Gospodarka W 2025 na terenie gminy w rejestrze REGON zarejestrowanych było 1573 podmioty gospodarcze (w tym 94 w sektorze rolniczym). W 2025 dochody budżetu Gminy Przygodzice wynosiły 112,1 mln zł, a wydatki 112,3 mln zł – deficyt budżetowy wynosił 0,2 mln zł.
Transport thumb|Stacja Topola-Osiedle Transport drogowy Ostrów Wielkopolski – Ostrzeszów 34px|link=Droga ekspresowa S11 (Polska) Strugi – Ostrów Wielkopolski – Franklinów (odcinek drogi ekspresowej) Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
Transport kolejowy Kluczbork – Ostrów Wielkopolski – Poznań Główny
Ostrów Wielkopolski – Topola-Osiedle – Grabowno Wielkie
Gminy i miejscowości partnerskie Gminy i miejscowości partnerskie:
Gmina Luitré (2002) Gmina Schönwölkau (2005) Kiwierce (2007) Zwedenówka (2007)
Sąsiednie gminy Sąsiednie gminy: Ostrów Wielkopolski, Mikstat, Odolanów, Ostrów Wielkopolski, Ostrzeszów, Sieroszewice, Sośnie.
Zobacz też „Maszyna zmian” Międzynarodowy Festiwal „Chopin w barwach jesieni"
Przypisy