Jan Piepka

Jan Piepka, ps. Staszków Jan (ur. 8 lutego 1926 w Łebnie, zm. 8 marca 2001 w KościerzynieMaria Kotowska-Kachel, Piepka Jan - Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI w. [online], pisarzeibadacze.ibl.edu.pl [dostęp 2025-09-12].) – poeta, dramatopisarz i prozaik kaszubski, działacz kulturalno-oświatowy. Jego twórczość powstawała zarówno w języku kaszubskim (przede wszystkim opisy krajobrazów ziemi rodzinnej), jak i polskim (przeszłość Kaszubów, zwłaszcza podczas II wojny światowej).

Życiorys Urodził się w rodzinie Bazylego, rolnika, i Łucji Kreft, położnej. Od 1928 mieszkał z rodzicami we wsi Starzyno, tu ukończył szkołę podstawową. Od 1939 pracował w tartaku w Starzynie.

Podczas II wojny światowej, w 1942 został wcielony do batalionów roboczych Wehrmachtu, z którym przebywał kolejno terenie Niemiec, Holandii, Belgii, Francji, Włoch i ponownie w Niemczech.

Po zakończeniu wojny i ucieczce z obozu dla cudzoziemców pod Hamburgiem, przebywał w obozie dla przesiedleńców w Lubece. W grudniu 1945 powrócił do rodzinnych stron. Ukończył dwuletni kurs nauczycielski w Liceum Pedagogicznym w Wejherowie i w 1948 podjął pracę nauczycielską w szkole podstawowej w Starzynie. W latach 1950–1952 był kierownikiem szkoły w Gnieżdżewie pod Puckiem. Zwolniony z pracy w szkole, przeniósł się w 1953 do Sopotu i zatrudnił jako dziennikarz w tygodniku pracowników rybołówstwa „Rybak Morski” (do 1956; tu pod pseudonimami: Antón, Staszków Jan, Wanożków Antón, Wanóżków Anton, Wroszów Staszk, m.in. publikował stale gawędy w gwarze kaszubskiej w rubryce pt. Z wędrówek Wanóżkowego Antóna). Zadebiutował w 1952 w „Dzienniku Bałtyckim”, a ściślej – w dodatku do niego, zatytułowanym „Rejsy”. Debiut książkowy nastał trzy lata później – w 1955 wydano jego tomik wierszy i zbiór opowiadań zatytułowany „Naszé stronë”, wydany wspólnie z Leonem Ropplem. Od 1956 ogłaszał wiersze i powieści pisane zarówno gwarą (podpisywane Staszków Jan), jak i językiem literackim, m.in. na łamach „Dziennika Bałtyckiego” (1953–1959, 1969–1986), tygodnika Kaszëbë (1957–1961; tu także pod pseudonimem Macej Wanoga) oraz w gdańskim radiu. Współpracował także z „Pomeranią” (1969–1981, tu m.in. pod pseudonimem Staszków Jan), „Głosem Wybrzeża” (1976–1986).

Od 1950 należał do Koła Młodych przy Oddziale Gdańskim Związku Literatów Polskich. W 1958 został członkiem ZLP, w latach 1960–1963 i od 1972 pełnił różne funkcje w Zarządzie Gdańskiego Oddziału ZLP (w 1987 został wybrany Prezesem). Od 1967 był członkiem Stowarzyszenia Marynistów Polskich (1970–1977 członek zarządu oddziału). Radny Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku (1956–1966). Wchodził w skład Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju (1962–1966), Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu oraz Narodowej Rady Kultury (1983–1986).

Od 1951 był mężem Teresy Kollek.

Zmarł 8 marca 2001 w Kościerzynie, pochowany 15 marca 2001, zgodnie ze swą wolą, na cmentarzu w Łebnie.

Twórczość 1955 – Naszé stronë: wybór wierszy i opowiadań kaszubskich 1956 – Purtkowe stegny: opowiadania 1957 – Hanesk 1961 – Sto jedna chwilka 1968 – Choróbsko: komedia, Dzierzby w głogach 1970 – Cisza 1967 – Szumiące wrzosy 1974 – Wieża z domem 1976 – Komu przypisano miłość... 1978 – Torbus i reszta zgrai 1980 – Czułość słowa 1983 – Kamiszczi, Moja kotka, mój kot 1984 – Cień słońca

Odznaczenia

Złoty Krzyż Zasługi (1973) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1986) Medal Stolema (1968) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1974) Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” (1975) Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”

Źródło:Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 1012..

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda literacko-artystyczna miasta Gdańsk (1959) Wyróżnienie (10 tys. zł) w ogólnopolskim konkursie na powieść współczesną, ogłoszonym przez Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki, Wydawnictwo Morskie i oddział Związku Literatów Polskich w Gdańsku za powieść Szumiące wrzosy (1965) III nagroda w konkursie Oddziału Szczecińskiego Związku Literatów Polskich oraz Wojewódzkich Wydziałów Kultury w Szczecinie i Koszalinie na utwór na temat morza i Pomorza Zachodniego za powieść Ponjida (1966) III nagroda w konkursie Wydawnictwa Ministerstwa Obrony Narodowej na powieść lub tom opowiadań na temat II wojny światowej i współczesnego życia wojska za powieść Dzierzby w głogach (1967) „Order Stańczyka” - nagroda miesięcznika „Litery” za powieść Dzierzby w głogach (1969) Nagroda Remusa przyznana przez Oddział Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki w Wejherowie za rolę Goyki w filmie Kaszëbë (1970) Nagroda Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku za upowszechnianie kultury (1972) Nagroda w IV Konkursie na piosenkę z tekstem kaszubskim lub kociewskim, za piosenkę Koniczek (1983) Nagroda indywidualna Prezesa RSW „Prasa-Książka-Ruch” za działalność literacką i artystyczną w klubach „Ruch” (1984)Lista nagród indywidualnych i zespołowych RSW, „Rzeczpospolita”, nr 172, 20 lipca 1984, s. 2.

Źródło:.

Upamiętnienie 24 września 2019 Rada Miasta Wejherowa nazwała rondo u zbiegu ulic 12 Marca i Władysława Sikorskiego w Wejherowie imieniem Piepki.

Przypisy

Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Kaszubscy pisarze Kategoria:Kaszubscy poeci Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony Pracownik Morza” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pisarze XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2001