thumb|Wolseley 1300 z 1972 roku
Wolseley Motor Company – dawne brytyjskie przedsiębiorstwo branży motoryzacyjnej zajmujące się produkcją samochodów osobowych, z siedzibą w Birmingham, w Anglii.
Przedsiębiorstwo zostało założone w 1901 roku przez koncern Vickers oraz Herberta Austina. Początkowo produkowało wszystkie rodzaje samochodów i zdominowało rynek samochodowy edwardiańskiej Wielkiej Brytanii. W 1921 roku wypuszczało na rynek 12 000 aut rocznie i nadal się rozwijało. Przeinwestowanie doprowadziło w 1927 roku do wykupienia spółki przez Williama Morrisa. W 1935 roku Wolseley stało się częścią Morris Motor Company, a w 1952 roku British Motor Corporation. Od 1968 roku marka Wolseley należała do przedsiębiorstwa British Leyland. W 1975 roku zaprzestano produkcji samochodów pod tą marką. Obecnie właścicielem marki Wolseley jest Shanghai Automotive Industry Corporation.
Historia thumb|left|Pułkownik Thomas Vickers (1833–1915) Wolseley Tool and Motor Car Company Limited Spółka Wolseley Tool and Motor Car Company Ltd. została założona w marcu 1901 roku przez przedsiębiorstwo Vickers, Sons & Maxim w celu produkowania samochodów oraz narzędzi. Kapitał zakładowy spółki wynosił 40 000 funtów, a jej siedziba mieściła się w Adderley Park, w Birmingham. Dyrektorem zarządzającym został Herbert Austin. Samochody sygnowane marką Wolseley były eksperymentalnym przedsięwzięciem zarządzanej przez Austina od lat 90. XIX wieku The Wolseley Sheep Shearing Machine Company (WSSMC). Ostatecznie po pięciu latach współpracy z Vickersem Austin zdecydował się opuścić Wolseley Tool and Motor Car Company Ltd. i założył Austin Motor Company.
Samochody Wolseley projektu Austina thumb|Wolseley 1903 Austin poszukiwał nowych produktów dla WSSMC, ponieważ sprzedaż narzędzi do strzyżenia owiec była zajęciem sezonowym. W latach 1895–1896 zainteresował się silnikami i automobilami. Zimą 1895/1896, pracując w wolnym czasie i w trakcie weekendów, Austin stworzył własną wersję projektu Léona Bolléego, który widział w Paryżu. Dowiedziawszy się, iż prawa do niego nabyła inna brytyjska firma przekonał zarząd WSSMC do zainwestowania w maszyny, dzięki którym mógłby wykonać własny projekt.
W 1897 roku zaprezentowano drugi samochód Wolseleya – Wolseley Autocar No. 1. Był to trójkołowiec (jedno koło przednie, dwa tylne) z niezależnym zawieszeniem tylnym, silnikiem umieszczonym pośrodku oraz stykającymi się oparciami siedzeniami dla dwóch osób. Mimo reklamy nie sprzedał się ani jeden egzemplarz. Trzeci samochód, czterokołowy Voiturette został zaprezentowany w 1899 roku. Kolejny czterokołowiec pojawił się rok później. Wolseley Gasoline Carriage z 1901 roku wyposażony był w kierownicę zamiast drążka sterowego. Pierwsze sprzedawane samochody bazowały na Voiturette, jednak produkcja nie rozpoczęła się aż do 1901 roku; w międzyczasie zarząd WSSMC stracił zainteresowanie dla rodzącego się przemysłu motoryzacyjnego.
thumb|12-cylindrowy silnik okrętowy Wolseleya 360 KM, obrazek z 1905 roku
Thomas i Albert Vickersowie, dyrektorzy zakładów Vickersa, największego w Wielkiej Brytanii przedsiębiorstwa zbrojeniowego, o wiele wcześniej zdecydowali dołączyć do rozwijającego się przemysłu motoryzacyjnego – będąc pod wrażeniem dokonań Austina w WSSMC postanowili zainwestować w jego przedsięwzięcie. Do 1906 roku, gdy zakończył się pięcioletni kontrakt z Austinem, Wolseley wypuścił na rynek ponad 1500 samochodów, stając się największym producentem w kraju.
Pierwsze silniki Wolseley były poziome, dzięki czemu samochody miały nisko położony środek ciężkości. Cylindry odlewano indywidualnie i rozmieszczano w parach. Wał korbowy biegł wzdłuż samochodu co pozwalało na przekładanie jego obrotów na tylną oś za pomocą paska lub łańcucha. W 1904 roku królowa Aleksandra, żona Edwarda VII kupiła landolet o pojemności 5,2 litra i 24 KM, z cewkowym zapłonem, 4-pozycyjną skrzynią biegów oraz napędem łańcuchowym.
thumb|Plakietka z nazwą: Vickers, Sons & MaximWolseley Siddeley
Siddeley
Na miejsce Austina Vickers zatrudnił Johna Siddeleya. W latach wcześniejszych Vickers produkował w fabryce w Crayford samochody pod marką należącej do Siddeleya spółki Siddeley Autocar Company. W 1905 roku firma zakupiła patent i prawa do projektu SiddeleyaCity Notes. The Times, Saturday, Apr 30, 1927; pg. 18; Issue 44569. Ten ostatni szybko zamienił austinowski silnik o przeciwległych cylindrach, na bardziej konwencjonalny wówczas silnik pionowy. Pod rządami Siddeleya Wolseley nadal przodował w sprzedaży, jednak zarządzany z Londynu, nie z Birmingham przestał przynosić zyski. Zarząd zamknął fabrykę w Crayford, porzucając produkcję taksówek oraz pojazdów użytkowych i przeniósł całą firmę z powrotem do Birmingham. Po zaostrzonych dyskusjach Siddeley zrezygnował ze stanowiska wiosną 1909 roku i rozpoczął pracę w Siddeley Deasy. W sierpniu 1909 roku dyrektorem nadzorczym został Ernest Hopwood.
thumb|Wolseley 12/16 hp, 1910 thumb|Stellite, odrębna seria produkowana przez Wolseleya
Wolseley Motors Limited Do 1913 roku Wolseley był największym w Wielkiej Brytanii producentem samochodów sprzedając rocznie 3000 sztukThe Rise and Decline of the British Motor Industry By Roy A. Church, Economic History Society, 1994. Spółkę przemianowano w 1914 roku na Wolseley Motors Limited. Jednocześnie rozpoczęły także działanie filie w Montrealu i Toronto, które po I wojnie światowej przekształciły się w British and American Motors.
I wojna światowa thumb|Ambulans Wolseley „Madonn z Pervyse” thumb|Dawna fabryka Wolseleya, Ward End Na początku I wojny światowej przedsiębiorstwo otrzymało kontrakty na wozy oficerskie i ambulanse. Rząd prędko doszedł do wniosku, iż fabryka nada się lepiej do wytwarzania bardziej potrzebnych produktów. Po zakończeniu wojny dyrektor Vincent Caillard meldował, że Wolseley dostarczył około: 3600 samochodów, w tym ciężarowych, włączając ekwiwalenty w częściach zamiennych 4900 silników lotniczych, włączając ekwiwalenty w częściach zamiennych 760 samolotów 600 zestawów zapasowych skrzydeł i ogonów do samolotów 6000 śmigieł różnych typów sprzęt celowniczy dla 27 pancerników, 56 krążowników oraz 160 liderów i niszczycieli 1200 mocowań dla dział morskich i celowników 10 układów przeniesienia napędu dla sterowców szkieletowych 2 650 000 pocisków do armat 18-funtowych 300 000 pocisków do moździerzy StokesaWolseley Motors (Limited). Meeting of Debenture Holders.The Times, Tuesday, 21 października 1919; s. 23; wydanie42236
Szkocka Brygada Konna używała ambulans polowy zaprojektowany w 1914 roku przez pułkownika H. Wade'a na podwoziu Wolseleya – wewnątrz znajdował się stół operacyjny, materiały sterylizacyjne, pełny zestaw instrumentów chirurgicznych, osiatkowanie, liny, siekiery oraz oświetlenie elektryczne. Pojazd był używany pod Gallipoli, na Pustyni Libijskiej (w trakcie kampanii bractwa sanusijja) i w egipskiej Kantarze, zanim został dołączony do Pustynnego Korpusu Konnego w 1917 roku. Brał również udział w kampanii w południowej Palestynie, której kulminacją była bitwa o JerozolimęR. M. Downes, The Campaign in Sinai and Palestine 1938, in A. G. Butler's Gallipoli, Palestine and New Guinea of Official History of the Australian Army Medical Services, 1914-1918 Part II in Volume 1 (Australian War Memorial: Canberra ss. 636–7.
W 1918 roku Wolseley otworzyło w Tokio, wraz z Ishikawajimą, przedsiębiorstwo wspólne. Pierwszy zbudowany w Japonii Wolseley zszedł z linii produkcyjnej w 1922 roku. Po II wojnie światowej w 1949 roku firma została zreorganizowana i przemianowana na Isuzu.
Powojenny rozwój i upadek thumb|Wolseley Ten z 1923 roku Thomas Vickers zmarł w 1915 roku, Albert w 1919. Podczas wojny możliwości produkcyjne Wolseleya gwałtownie wzrosły. Po wojnie zarząd Vickersa zadecydował o dalszym rozwoju i konsolidacji wszelkich motoryzacyjnych przedsięwzięć w jednej firmie. Wolseley wykupił z grupy Vickersa kolejne przedsiębiorstwa – Electric and Ordnance Accessories Company Limited, Motor-Car (Stellite Car) Ordnance Department oraz Timken Bearing Department – jednocześnie ogłaszając program produkcji samochodów: 1. 10-konny 4-cylindrowy tourer dwu- lub trzyosobowy bazujący na zaprojektowanym przez Wolseleya samochodzie Stellite 2. 15-konny 4-cylindrowy tourer czteroosobowy 3. 20-konne 6-cylindrowe podwozie mające być dopasowane do różnych modeli
Przykłady wszystkich modeli zostały wystawione podczas Olympia Show w listopadzie 1919 roku.
W 1919 roku Wolseley przejął od Vickersa fabrykę amunicji w birminghamskim Ward End, zakupił salę wystawową oraz biura przy londyńskiej ulicy Piccadilly, obok hotelu Ritz. Na nowy budynek – ochrzczony Wolseley House – wydano ponad 252 tysiące funtów, dwukrotnie więcej niż wyniosły zyski w 1919. Po wygaśnięciu lukratywnych kontraktów, w 1920 roku firma zanotowała stratę rzędu 83 tysięcy funtów. Kolejne lata również kończyły się pod kreską by w 1924 roku osiągnąć 364 tysięcy stratyJames Leasor Wheels to Fortune, Stratus, Cornwall UK 2001. .
W 1919 roku ze względu na zły stan zdrowia z funkcji dyrektora nadzorczego zrezygnował Ernest Hopwood. Główny projektant Arthur John McCormack, prawa ręka Hopwooda od 1911 roku, zrezygnował w listopadzie 1923 roku i został zastąpiony komitetem wykonawczym. Pod koniec października 1926 roku ujawniono, iż firma znalazła się pod zarządem syndyków Gilberta Garnseya i T. W. Hortona, ogłosiwszy bankructwo z zadłużeniem sięgającym dwóch milionów funtów. Sytuacja ta została określona mianem „najbardziej spektakularnej porażki w początkach historii przemysłu motoryzacyjnego”Nick Baldwin, "The Wolseley", Shire , Princes Risborough UK, 1995. Wolseley House Sold. Purchase by Barclays Bank The Times, czwartek, 10 czerwca 1926; s. 16; wydanie 44294City Notes. The Times Saturday, 30 października 1926; s. 18; wydanie 44416.
Morris
Wolseley zostało zakupione osobiście i za własne pieniądze przez Williama Richarda Morrisa za 730 tysięcy funtów w lutym 1927 roku. Wśród innych licytatorów znaleźli się General Motors oraz Austin Motor Company. Morris utworzył nową spółkę, Wolseley Motors Limited i skonsolidował produkcję w Ward End, w Birmingham. W 1935 roku przedsiębiorstwo zostało przejęte przez spółkę Morris Motors Ltd.; od tamtego czasu modele Wolseleya bazowały na projektach Morrisa. Wkrótce, podobnie jak Morris, MG i Riley, Wolseley stał się częścią Nuffield Organisation.
Po II wojnie światowej Po wojnie Woseley opuściło Adderley Park i zostało przeniesione do Cowley. Rozpoczęła się produkcja modeli bliźniaczych, na łączonych z Morrisem liniach. Pierwsze powojenne modele 4/50 i 6/80 bazowały na Morrisie Oxfordzie MO; odróżniała je bardziej tradycyjna osłona chłodnicy.
BMC
Po fuzji Morrisa i Austina, w wyniku której powstało British Motor Corporation (BMC), Woseley zaczął dzielić nadwozia i podwozia z MG i Rileyem – 4/44, 15/150 i 6/90 były blisko spokrewnione odpowiednio z MG Magnette ZA/ZB, Rileyem Pathfinderem oraz Rileyem 2.6.
Wypuszczony w 1957 roku Wolseley 1500 bazował na planowanym następcy Morrisa Minora, dzieląc kształt z Rileyem 1.5. W następnym roku zadebiutował Wolseley 15/60, nowy sedan średniej wielkości wedle projektu Battisty Pininfariny. W ciągu roku pięć pozostałych marek wypuściło podobne auta.
Wolseley Hornet opierał się na modelach Mini wypuszczonych przez Austina i Morrisa, jednak różnił go większy bagażnik, cecha którą łączył z Rileyem Elfem. 1500 został zastąpiony przez 1100 w 1965 roku, który dwa lata później stał się modelem 1300. Ostatecznie w 1967 roku wypuszczona została wersja Austina 1800, sygnowana nazwą Wolseley 18/85.
British Leyland