Aleje Adama Mickiewicza – jedna z głównych ulic miejskich położonych na terenie Śródmieścia w Bydgoszczy.

Przebieg Ulica znajduje się w obrębie Śródmieścia Bydgoszczy i łączy ulicę Gdańską z placem Józefa Weyssenhoffa. Jej północną pierzeję stanowi zespół kamienic i willi wzniesionych w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku. Od strony południowej z ulicą sąsiaduje Teatr Polski oraz park im. Jana Kochanowskiego.

Historia Ulicę wytyczono w 1903 r. w ramach zagospodarowania urbanistycznego terenu położonego na wschód od ul. Gdańskiej tzw. Hempelscher FeldeJastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. , 978-83-89886-38-5. W latach 90. XIX wieku miasto Bydgoszcz zakupiło teren położony między dzisiejszymi ulicami: Gdańską, Krasińskiego, Chodkiewicza i Ogińskiego oraz opracowało dla niego plany urbanistyczne według koncepcji miasta-ogrodu.

Jedną z reprezentacyjnych osi całego założenia była ulica Bülowa – wówczas jedna z najpiękniejszych i najszerszych ulic miasta. Dwujezdniowa aleja zaczynała się u zbiegu z ulicą Gdańską i prowadziła na wschód, tworząc ciekawą kompozycyjnie oś widokową, zaakcentowaną pasem zieleni ze szpalerem drzew, między którymi zostały rozpięte girlandy z pnączyBręczewska-Kulesza Daria, Derkowska-Kostkowska Bogna, Wysocka A., [i inni]: Ulica Gdańska. Przewodnik historyczny, Bydgoszcz 2003. Kontynuacją ulicy od Placu Weyssenhoffa w kierunku południowym była wytyczona równocześnie Aleja Ossolińskich.

Po północnej stronie ulicy, w latach 1903–1907 wzniesiono kompleks jednorodnych stylowo kamienic w stylu secesji berlińskiej, zaś do 1910 r. zabudowano dalszą pierzeję ulicy willami i kamienicami. Perspektywę wschodnią ulicy zamknięto głównym gmachem pierwszego powołanego w tym okresie zakładu naukowego w mieście, tj. Instytutu Rolniczego im. cesarza Wilhelma (niem. Kaiser-Wilhelm-Institut für Landwirtschaft).

W 1949 r. ukończono budowę Teatru Polskiego, który stanął przy skrzyżowaniu z ul. 20 stycznia 1920 r. W 1960 r. w parku przy ulicy stanął również pomnik Łuczniczki. W okresie powojennym upaństwowione kamienice zostały zaniedbane, w wyniku nieumiejętnie prowadzonych remontów usunięto część dekoracji i reliefów na elewacjachUmiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996.

Podupadła ulica została poddana stopniowej rewitalizacji dopiero po 1990 r. W latach 2002–2009 wszystkie kamienice w pierzei ulicy zostały wyremontowane, częściowo z przywróceniem dawnych zdobień na fasadach budynków.

Nazwy 1906–1920 – Bullowstraße 1920–1939 – Aleje Adama Mickiewicza 1939–1945 – Felix-Dahn-Straße od 1945 – Aleje Adama Mickiewicza

Architektura Przy al. Mickiewicza (nr 1-9) znajduje się kompleks kamienic w stylu wpisującym się w niemiecka odmianę secesji – Jugendstil. W kompozycji budynków przeważają spokojne formy, urozmaicone wykuszami oraz pionami balkonów i loggii o falujących liniach, falistymi szczytami oraz łukowymi zamknięciami okien i portali. Dekoracje łączące motywy organiczne z geometrycznymi zamknięte zostały w formach prostokąta i kwadratu, zgrupowane w szlakach i fryzach. Nawiązywano również do baroku poprzez zastosowanie przekrytych kopułami ryzalitów i wieżyczek zwieńczonych hełmamiBręczewska-Kulesza Daria: Wielkomiejska kamienica czynszowa w Bydgoszczy na przełomie XIX i XX wieku. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 12. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2007.

Obiekty prezentujące ten trend zostały wzniesione według projektów architektów: Rudolfa Kerna, Ericha Lindenburgera, Paula Böhma, Otto RosenthalaMajchrzak Agnieszka: Bydgoskie Konserwatorium Muzyczne. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 1. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1996. Willę przy ulicy zaprojektował również architekt Józef Święcicki – znany z kilkudziesięciu realizacji z ul. Gdańskiej.

Kamienice przez prawie cały okres powojenny były własnością państwa, w 1990 r. przeszły na własność miasta i Administracji Domów Miejskich. Obiekty popadały ruinę wskutek niedoinwestowania. Przyczyną tego stanu rzeczy były: brak poczucia własności, zaniedbywanie remontów i powszechne lekceważenie wartości zabytków sztuki i architektury secesyjnej (do lat 70. XX w.) Obiekty zostały odrestaurowane po 2002 r.

Obiekty godne uwagi Nr Obiekt Adres Lata budowy Budowniczy Styl architektoniczny Wpisany do rejestru zabytków Uwagi Zdjęcie 1. Kamienica Rudolfa Kerna Mickiewicza 1 – róg Gdańskiej 1903–1904Gminna Ewidencja Zabytków Miasta Bydgoszczy. [w:] Program Opieki nad Zabytkami miasta Bydgoszczy na lata 2013-2016 Rudolf Kern secesja dom własny Rudolfa Kernacenter|60px 2. Teatr Polski Mickiewicza 2 1947–1949 Alfons Licznerski funkcjonalizm budynek jest następcą Teatru Miejskiego, zniszczonego w 1945 r.center|60px 3. Kamienica Mickiewicza 3 1904–1905 Erich Lindenburger secesja bogato zdobiony portal i dekoracyjne szczyty, w fasadzie zaakcentowano pionowe podziały lizenami, kilkukondygnacyjnymi wykuszami nakrytymi obitymi blachą hełmami oraz pionami loggii. Siedziba konsulatu honorowego Czech. Na przełomie 2019/2020 na skutek remontu sąsiedniego budynku nr 1 kamienica zaczęła pękać i osiadaćDramat przy al. Mickiewicza. Od fundamentu po szczyt popękała secesyjna kamienica.center|60px 4. Kamienica narożna Mickiewicza 4 – Paderewskiego 8 1906–1908 secesja kamienica z loggiami i wykuszami, zdobiona ornamentamicenter|60px 5. Kamienica Mickiewicza 5 1906 Rudolf Kern secesja center|60px 6. Kamienica Mickiewicza 7 1904–1905 Rudolf Kern secesja center|60px 7. Kamienica Mickiewicza 9 Mickiewicza 9 1904–1905 Rudolf Kern secesja w latach 1905–1921 siedziba Bydgoskiego Konserwatorium Muzycznegocenter|60px 8. Kamienica narożna 20 Stycznia 1920 17 róg al. Mickiewicza 1905–1906 secesja center|60px 9. Kamienica narożna 20 Stycznia 1920 2 róg al. Mickiewicza 1903 secesja center|60px 10. Willa Mickiewicza 11 1903–1904 secesja center|60px 11. Wille Mickiewicza 13-15 1903–1904 Rudolf KernGrażyna Marks Duma Bydgoszczy w pełnej krasie. Plac, z którego jesteśmy dumni secesja center|60px 12. Willa Józefa Święcickiego Mickiewicza 17 1906 Józef Święcicki historyzm malowniczy trzeci dom własny Józefa Święcickiego; w l. 1914-1920 zamieszkały przez Emily Ruetede – urodzoną jako Sayyida Salme, córka sułtana Zanizbaru i Omanucenter|60px 13. Kamienica narożna Paderewskiego 10 róg al. Mickiewicza 1905–1907 secesja center|60px 14. Kamienica narożna Paderewskiego 1 róg al. Mickiewicza 1905–1908 Paul Sellner secesja Architekt Paul Sellner był uczniem innego bydgoskiego architekta, Karla Bergnera. Budynek posiada charakterystyczne wykusze, nad którymi umieszczono hełmy. W latach 2021–2022 obiekt poddano renowacjiSpektakularny remont kamienicy w Śródmieściu Bydgoszczy. Efekt wow! przy ul. Paderewskiego, w czasie której odtworzono dawną sztukaterię. Zrealizowany remont otrzymał wyróżnienie w ogólnopolskim konkursie „Fasada roku” w kategorii obiektów zabytkowychPrzywrócone sztukaterie docenione w konkursie.center|60px 15. Park Jana Kochanowskiego dzielnica muzyczna – przy al. Mickiewicza 1906 w parku znajduje się m.in. galeria pomników kompozytorów i wirtuozów w Bydgoszczycenter|60px

Komunikacja Przez aleje Mickiewicza przejeżdżają autobusy linii nr 71 i 77.

Galeria

Zobacz też Śródmieście (Bydgoszcz) Ulica Gdańska w Bydgoszczy Aleja Ossolińskich w Bydgoszczy

Przypisy

Bibliografia Bręczewska-Kulesza, Daria: Przegląd stylów występujących w bydgoskiej architekturze drugiej połowy XIX i początku XX stulecia Bręczewska-Kulesza Daria, Derkowska-Kostkowska Bogna, Wysocka A., [i inni]: Ulica Gdańska. Przewodnik historyczny, Bydgoszcz 2003 Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. , 978-83-89886-38-5 Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996

Mickiewicza Bydgoszcz