mały|Flaga Straży Granicznej mały|Patrol Straży Granicznej na polsko-rosyjskiej granicy w Piaskach na Mierzei Wiślanej w samochodzie Land Rover Defender mały|Pojazd Patrolowy SG w Białymstoku thumb|Samochód patrolowy w nowym wzorze malowania mały|Samochód patrolowy SG w Prudniku thumb|Ambulans pirotechniczny thumb|Okręt Morskiego Oddziału Straży Granicznej „SG-111” typu Patrol 240 Baltic w Porcie Gdynia mały|Okręt Morskiego Oddziału Straży Granicznej „Kaper-2” w Kołobrzegu mały|Jednostka patrolowa „SG-213” typu IC16M III

Straż Graniczna (SG) – jednolita, umundurowana i uzbrojona formacja wykonująca zadania związane z ochroną granicy państwowej i kontrolą ruchu granicznego w Rzeczypospolitej Polskiej. Jest organem ścigania. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony granicy państwowej. Nadzór nad formacją sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych.

Historia Okres II Rzeczypospolitej Lata 1919–1919

Lata 1922–1923

Lata 1928–1939

Okres Polski Ludowej

Okres III Rzeczypospolitej Współczesna Straż Graniczna została powołana do życia ustawą z dnia 12 października 1990., jej funkcjonowanie rozpoczęło się 16 maja 1991 wraz z rozformowaniem Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP).

Skład organizacyjny i etatowy nowopowstałej Straży Granicznej(według stanu z 16 maja 1991) Lp. Nazwa jednostki Straży Granicznej Nr etatu Ilość funkcjonariuszy Ilość prac. urzęd. państw. 1 Komenda Główna SG w Warszawie 44/01 323 116 1.1 Oddział Administracyjno–Gospodarczy Komendy Głównej SG w Warszawie 44/02 299 42 1.2 Graniczna Placówka Kontrolna SG Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie 44/03 262 4 1.3 Reprezentacyjny Zespół Artystyczny SG „Granica” 44/04 3 32 2 Karpacki Oddział SG w Nowym Sączu 44/05 945 187 3 Beskidzki Oddział SG w Cieszynie 44/06 816 77 4 Śląski Oddział SG w Raciborzu 44/07 681 77 5 Sudecki Oddział SG w Kłodzku 44/08 656 50 6 Łużycki Oddział SG w Lubaniu 44/09 1807 88 7 Lubuski Oddział SG w Krośnie Odrzańskim 44/010 1290 143 8 Pomorski Oddział SG w Szczecinie 44/011 1545 126 9 Bałtycki Oddział SG w Koszalinie 44/012 559 56 10 Kaszubski Oddział SG w Gdańsku 44/013 878 83 11 Warmińsko-Mazurski Oddział SG w Kętrzynie 44/014 306 17 12 Podlaski Oddział SG w Białymstoku 44/015 952 70 13 Nadbużański Oddział SG w Chełmie 44/016 853 95 14 Bieszczadzki Oddział SG w Przemyślu 44/017 858 78 15 Orkiestra Reprezentacyjna SG w Nowym Sączu 44/018 61 2 16 Centrum Szkolenia SG w Kętrzynie 44/019 236 61 17 Ośrodek Szkolenia SG w Krośnie Odrzańskim 44/020 97 4 18 Ośrodek Szkolenia SG w Koszalinie 44/021 49 12 19 Ośrodek Tresury Psów Służbowych SG w Żarce 44/022 72 3 20 Ośrodek Szkolenia Sportowego SG w Szklarskiej Porębie 44/023 8 3 21 Archiwum SG w Kętrzynie 44/024 3 8 Razem 13559 1432

Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lutego 2002 roku został ustalony znak graficzny Straży Granicznej..

Struktura Straży Granicznej Komenda Główna Straży Granicznej Komendant Główny Straży Granicznej: gen. dyw. SG Robert Bagan Zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej: gen. bryg. SG Tomasz Michalskihttps://www.strazgraniczna.pl/pl/aktualnosci/12910,Nowy-Zastepca-Komendanta-Glownego-SG.html. Zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej ds. logistycznych: gen. bryg. SG Wioleta Gorzkowska Zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej ds. granicznych: gen. bryg. SG Grzegorz Niemiec Komendy Oddziałów Straży Granicznej (OSG) Warmińsko-Mazurski OSG (Kętrzyn) Podlaski OSG (Białystok) Nadbużanski OSG (Chełm) Bieszczadzki OSG (Przemyśl) Śląski OSG (Racibórz) Nadodrzański OSG (Krosno Odrzańskie) Morski OSG (Gdańsk) Nadwiślański OSG (Warszawa) Karpacki OSG (Nowy Sącz).

W skład struktur oddziałów Straży Granicznej wchodzą placówki SG oraz dywizjony SG (te ostatnie występują jedynie w Morskim OSG). Wyższa Szkoła Straży Granicznej w Koszalinie (dawniej: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie); Ośrodki szkolenia: Centrum Szkolenia Straży Granicznej w Kętrzynie; Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu.

Archiwum Straży Granicznej mieści się w Szczecinie.

Wyposażenie i infrastruktura pojazdy obserwacyjne przeznaczone do patrolowania terenu, wykrywania i rozpoznawania obiektów, rejestracji na taśmie wideo wyników prowadzonej obserwacji i określania współrzędnych położenia obiektu, wyposażone w termowizor i noktowizor urządzenia do kontroli bagaży promieniami rentgena samochody terenowe typów Land Rover Defender, Mercedes G, Mitsubishi Pajero oraz Jeep Wrangler motocykle KTM LC 4E wszędołazy Honda TRX 300 FWX skutery śnieżne t. Scandic rowery pojazdy patrolowe typu Segway cyfrowe centrale telefoniczne, centra radiowe i radiotelefony

Na terenach, które są trudno dostępne pojazdom mechanicznym, Straż Graniczna może pełnić także służbę na koniach.

W Morskim Oddziale SG (MOSG) od 2005 działa Zautomatyzowany System Radarowego Nadzoru (ZSRN) polskich obszarów morskich. Obejmuje on swoim zasięgiem wschodni odcinek morskiej granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Federacją Rosyjską (obwód królewiecki), jest on zintegrowany z istniejącymi systemami radarowymi oraz systemami automatycznej identyfikacji statków (AIS, SWIBŻ). System ten umożliwia objęcie stałym nadzorem radiolokacyjnym morza na wschodnim odcinku granicy Polski oraz morskich wód wewnętrznych w Zatoce Gdańskiej i na Zalewie Wiślanym.

Statki powietrzne TypLiczbaZdjęciePrzeznaczeniePrzypisy ŚmigłowcePZL Kania5150pxpatrolowo-poszukiwawczePZL W-3AM Anakonda1150pxpatrolowo-poszukiwawczeEC 135 P3H1 patrolowo-poszukiwawczeRobinson R441150pxszkoleniowy SamolotyPZL M-20 Mewa1150pxpasażersko-szkoleniowePZL M281150pxpatrolowo-rozpoznawczePZL-104MF Wilga 20004150pxpatrolowo-poszukiwawczeASP S15-1 Stemme2150pxpatrolowo-poszukiwawczeLet L-410UVP E-204150pxpatrolowo-rozpoznawcze

Jednostki pływające

W siłach Morskiego Oddziału Straży Granicznej znajdują się jednostki pływające takie jak m.in.:

Pełnomorska jednostka patrolowa typu OPV: „Generał Józef Haller” (SG-301) Patrolowce projektu SKS-40: „Kaper-1” (SG-311) „Kaper-2” (SG-312) Patrolowce typu Patrol 240 Baltic: „Patrol 1” (SG-111) „Patrol 2” (SG-112) Łodzie interwencyjno-pościgowe typu SAR-1500: „Strażnik-1” (SG-211) „Strażnik-2” (SG-212) Łodzie interwencyjno-pościgowe typu IC 16 M III: „Strażnik-3” (SG-213) „Strażnik-4” (SG-214) „Strażnik-5” (SG-215) „Strażnik-6” (SG-216) Poduszkowce typu Griffon 2000TD: „SG-411” „SG-412” jachty p. Conrad 45/46: „Galeon”

Do wykonania zadań na polskich obszarach morskich m.in. dysponuje w sumie 56 jednostkami pływającymi różnych projektów.

Uzbrojenie Uzbrojenie Straży Granicznej określono w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 lipca 2025. Zgodnie z nim na uzbrojenie SG składa się.: broń palna: pistolety, rewolwery, broń gładkolufowa, pistolety maszynowe, karabinki, karabiny oraz karabiny maszynowe środki przymusu bezpośredniego: kajdanki, kaftany bezpieczeństwa, pasy obezwładniające, siatki obezwładniające, kaski zabezpieczające, pałki służbowe, psy służbowe, pociski niepenetracyjne, chemiczne środki obezwładniające (w postaci: ręcznych miotaczy substancji obezwładniających, granatów łzawiących lub innych urządzeń przeznaczonych do miotania środków obezwładniających), przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej, kolczatki drogowe i inne środki służące do zatrzymywania oraz unieruchamiania pojazdów mechanicznych, pojazdy służbowe, środki przeznaczone do pokonywania zamknięć i innych przeszkód, w tym materiały wybuchowe, środki pirotechniczne o właściwościach ogłuszających lub olśniewających wyrzutnie siatek obezwładniających amunicja do broni palnej, kartridże do paralizatorów elektrycznych oraz naboje do wyrzutni siatek.

SG dysponuje bronią osobistą, np. pistoletami typu Walther P99, USP, Glock 17, jak również pistoletami maszynowymi PM-98, czy też strzelbami gładkolufowymi Mossberg 500 i karabinami wyborowymi SWD. Wycofuje się z użytku pistolety P-83 i P-64. Od czasu wybuchu konfliktu na Ukrainie funkcjonariusze Straży Granicznej są sukcesywnie uzbrajani w wojskowe karabinki Beryl i odbywają szkolenia z zakresu używania broni wojskowej.

Umundurowanie mały|24 maja 2022 r. w Parku Wolności w Warszawie, na terenie Muzeum Powstania Warszawskiego, miały miejsce uroczyste obchody Święta Straży Granicznej. mały|Strażnicy Graniczni w umundurowaniu służbowym

Funkcjonariusze Straży Granicznej noszą umundurowanie typu wojskowego, według wzorów używanych w Siłach Zbrojnych RP. Zależnie od jednostki organizacyjnej funkcjonariusze noszą ubiory wz. Wojsk Lądowych, wz. Sił Powietrznych i wz. Marynarki Wojennej..

Umundurowanie funkcjonariuszy Straży Granicznej składa się z czterech typów ubiorów: służbowego – noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych, chyba że występuje konieczność występowania w innym typie ubioru wyjściowego – noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych wymagających wystąpień w ubiorze wyjściowym, podczas oficjalnych spotkań i uroczystych wystąpień, jeżeli nie zachodzi konieczność występowania w ubiorze galowym oraz podczas meldowania się przełożonemu po przybyciu do nowej jednostki organizacyjnej Straży Granicznej lub przed odejściem na inne stanowisko służbowe. galowego – noszony podczas uroczystości związanych z uczczeniem świąt państwowych oraz święta Straży Granicznej, podczas uroczystości wręczania sztandarów, orderów i odznaczeń, mianowania na stopień oraz promocji funkcjonariuszy, podczas innych ważnych uroczystości o charakterze służbowym oraz w czasie niektórych uroczystości o charakterze prywatnym. polowego – noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych wymagających wystąpień w ubiorze polowym oraz podczas szkoleń i ćwiczeń w ośrodkach szkolenia Straży Granicznej lub oddziałach Straży Granicznej, jeżeli charakter wykonywanych czynności nie wymaga noszenia innego rodzaju ubioru. Umundurowanie polowe wykonane jest z tkaniny pokrytej wzorem maskującym SG 14; ciemniejszą odmianą kamuflażu Suez, który sam jest kopią MultiCam.

Nakryciem głowy do ubiorów: służbowego, wyjściowego i galowego jest czapka garnizonowa w kolorze zielonym z jasnozielonym otokiem i lamówką (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Wojsk Lądowych), w kolorze stalowym z czarnym otokiem (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Sił Powietrznych) lub w kolorze białym z czarnym otokiem (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Marynarki Wojennej).

Do umundurowania polowego funkcjonariusze noszą czapki typu kepi w kamuflażu SG 14 lub berety (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Sił Powietrznych i wz. Marynarki Wojennej).

Straż Graniczna w liczbach Według danych przedstawionych przez Komendę Główną Straży Granicznej (16.05.2017) w formacji służy (pracuje) obecnie łącznie 14 800 funkcjonariuszy (w tym prawie ¼ stanowią kobiety) oraz prawie 3500 pracowników cywilnych.

Ponadto Straż Graniczna ma do dyspozycji: 549 motocykli, 205 quadów, 38 Schengenbusów, 58 skuterów śnieżnych, 260 psów służbowych różnych specjalności oraz 8 koni służbowych.

Powyższymi siłami i środkami Straż Graniczna ochrania 3511 km granicy (lądowej) oraz obsługuje 70 przejść granicznych, w tym 18 przejść lotniczych, 19 drogowych, 14 kolejowych, 1 rzeczne (z Białorusią) oraz 18 morskich przejść granicznychDane zostały opublikowane w dniu 16 maja 2017 r. na stronie Komendy Głównej Straży Graniczne i w artykule „Straż Graniczna w liczbach” z okazji 27. rocznicy powołania formacji.

Ćwiczenia taktyczne w terenie Na przełomie maja i czerwca 2013 Straż Graniczna w ramach ćwiczenia granicznego „Obława: Straż Graniczna” wzięła udział w programie Discovery Channel „Dorwać komandosa” „Dorwać komandosa” z udziałem Straży Granicznej., w którym były komandos Navy SEAL, Joel Lambert, stanął przed zadaniem dotarcia do punktu docelowego swojej misji, nie dając się schwytać ścigającym go oddziałom.