Czyste – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1916 w guberni warszawskiej. Siedzibą władz gminy było początkowo CzysteАлфавитный список сельских гмин Царства Польского / сост. в канцелярии Учредит. Ком. - [1-е изд.]. - Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1866., a następnie WolaАлфавитный список сельских гмин Царства Польского / сост. в канцелярии Учредит. Ком. - [1-е изд.]. - Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1866. (współcześnie są to części Warszawy).
Historia Gmina Czyste powstała 13 stycznia 1867 roku w związku z reformą gminną w Królestwie Polskim. Należała do powiatu warszawskiego w guberni warszawskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, s. 279).Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, s. 359)..
Składała się z czterech nomenklatur: Czyste, Koło, Ochota i (Wielka) Wola (bez obszaru na wschód od ulicy Skierniewickiej, który w połowie XIX wieku włączono do WarszawySto lat temu Wola przyłączyła się do Warszawy. Czy może Warszawa do Woli?). Była gminą wysoce zurbanizowanąGmina Czyste i najludniejszą gminą wiejską w całym Królestwie Polskim – w 1909 roku ludność wynosiła 71,069Rocznik Statystyczny Królestwa Polskiego. Rok 1913. W opracowaniu Biura Pracy Społecznej pod kierunkiem W. Grabskiego. Warszawa 1914 (spis gmin na rok 1909).
W 1913 roku do Warszawy włączono niewielką część Woli. Stało się to dzięki staraniu przemysłowców, kupców i działaczy gospodarczych zrzeszonych w komisjach obywatelskichJakub Kaczorowski (2020). Jak zmieniały się granice Warszawy? Historia rozrastania się stolicy.
29 lipca 1910 wieś Ochota otrzymała status osady miejskiejSUiRP Oddz. 1 Nr 150 paragraf 1541..
W 1916 roku gmina Czyste obejmowała nadal cztery miejscowości: wsie Czyste, Koło i Wolę oraz osadę miejską Ochota. Obejmowała też obszar zwany dzisiaj MłynowemWarszawa, Plan miasta stołecznego Warszawy i okolic z oznaczeniem nowych granic oraz okręgów milicyjnych.
1 kwietnia 1916, na mocy rozporządzenia generał-gubernatora Hansa Hartwiga von Beselera, całą gminę Czyste włączono do WarszawyRozporządzenie dot. rozszerzenia warszawskiego okręgu miejskiego i wykonania planu dla zabudowania miasta Warszawy (Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego 1916 nr 29 poz 79). Rok później sprecyzowano dokładny przebieg granic Warszawy, w związku z czym posiadłości sukcesorów Ulricha ze zniesionej gminy Czyste nie weszły w skład Warszawy, lecz włączono je do gminy MłocinyRozporządzenie dot. ustanowienia granic miejskich Warszawy Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego 1917 nr 63 poz 259.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie warszawskim