Królestwo Polskie () – monarchia w Europie Środkowej, która powstała w wyniku koronacji królewskiej Bolesława I Chrobrego w 1025 roku, która wyniosła monarchię wczesnopiastowską do rangi królestwa. Królestwo Polskie (od 1569 część Rzeczypospolitej Obojga Narodów) przestało istnieć w wyniku III rozbioru Polski i abdykacji ostatniego króla, Stanisława Augusta Poniatowskiego, w 1795 roku.
Do 1320 roku jedynie nielicznym, najsilniejszym książętom z dynastii Piastów udało się uzyskać koronę królewską, co wynikało z podziału państwa pomiędzy członków dynastii panującej oraz braku jednego silnego ośrodka władzy. W krótkim okresie od 1300 do 1306 roku Królestwem Polskim rządzili królowie czescy, co doprowadziło do powstania unii personalnej między oboma państwami. W 1320 roku, po koronacji Władysława Łokietka, kolejni władcy polscy byli już koronowani na królów.
W drugiej połowie XIV wieku, za panowania Ludwika I, ukształtowała się doktryna i koncepcja Korony Królestwa Polskiego. Podkreślała ona rolę Korony jako rzeczywistego, niepodzielnego i trwałego suwerena Królestwa, odrębnego od osoby panującego monarchy, a także akcentowała jedność ziem polskich pozostających poza granicami państwa. Król przestał być właścicielem państwa, stając się jedynie jego zwierzchnikiem; jego władza nie miała charakteru dziedzicznego i była ograniczona.
Władzę Korony, obok króla, współdzielił także rozwijający się parlament – Sejm – w którego skład wchodzili przedstawiciele stanu szlacheckiego. Rosnący wpływ szlachty wyrażał się w udziale w wyborze władców. Początkowo, od początku XV wieku, uczestniczyli w nim jedynie najpotężniejsi magnaci zasiadający w Senacie, zatwierdzając sukcesję w obrębie panującej dynastii Jagiellonów. Po bezpotomnej śmierci Zygmunta Augusta w 1572 roku ukształtowała się procedura tzw. wolnej elekcji, w której każdy szlachcic miał prawo udziału, a lista kandydatów nie była już ograniczona do jednej dynastii. Ostatnia wolna elekcja odbyła się w 1764 roku, kiedy wybrano Stanisława Augusta.
.
Na mocy porozumień rozbiorowych zawartych pomiędzy Prusami, Habsburgami i Rosją Królestwo Polskie przestało istnieć. Zgodnie z konwencją z 1797 roku postanowiono, że Królestwo Polskie jest „odtąd i na zawsze zniesione”, a żaden z trzech dworów nie będzie dążył do jego odtworzenia. .
Zobacz też
Korona Królestwa Polskiego w latach 1386–1795, od 1569 część Rzeczypospolitej Rzeczpospolita Obojga Narodów – Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie w latach 1569–1795 Królestwo Polskie, tzw. „kongresowe” – państwo polskie istniejące w latach 1815–1918 Królestwo Polskie w latach 1830–1831 – w czasie powstania listopadowego Królestwo Polskie w latach 1917–1918 (tzw. „aktu 5 listopada”) – fragmentaryczna państwowość wykreowana przez Niemcy i Austro-Węgry Konfederacja Generalna Królestwa Polskiego – skonfederowany nadzwyczajny Sejm Księstwa Warszawskiego, który w 1812 proklamował przywrócenie Królestwa Polskiego Polska w okresie rozbicia dzielnicowego
Przypisy
Bibliografia