Rafał Radziwiłłowicz (ur. 20 grudnia 1860 w Petersburgu, zm. 28 października 1929 w Wilnie) – polski lekarz psychiatra, psycholog, profesor kontraktowy psychiatrii Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, działacz społeczny, jeden z wielkich mistrzów masonerii polskiej, przywódca Ligi Państwowości PolskiejJerzy Z. Pająk, Historia placówki werbunkowej Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego w Radomiu według Stanisława Radonia, [w:] „Między Wisłą a Pilicą”, 2004, t. 5, s. 339..
Życiorys Syn Ignacego (1813–1865) i Oktawii z Medunickich. Ignacy Radziwiłłowicz zmarł, gdy Rafał miał 5 lat; matka przeniosła się wtedy do Warszawy, wyszła za Konrada Chmielewskiego. Miał brata Stanisława (1858–1900), siostrę Oktawię (1862–1928), primo voto Rodkiewiczową, późniejszą żonę Stefana Żeromskiego, i braci przyrodnich Konrada (1871–1946) i Zygmunta Chmielewskich (1873–1939). Od 1903 był żonaty z Marią Weryho, nie mieli dzieci.
Ukończył IV Gimnazjum w Warszawie. Studiował medycynę na Uniwersytecie w Dorpacie, w 1886 został doktorem medycyny. Powrócił do Warszawy i pracował w Zakładzie Leczniczym w Nałęczowie oraz w Szpitalu Dzieciątka Jezus w oddziałach chirurgicznym u Władysława Orłowskiego i chorób wewnętrznych u Ignacego Baranowskiego. W 1889 wyjechał do Sankt Petersburga, gdzie specjalizował się w psychiatrii w Szpitalu św. Mikołaja Cudotwórcy pod kierunkiem Ottona Czeczotta i w klinice psychiatrycznej Jana Mierzejewskiego. Po otwarciu Warszawskiej Lecznicy dla umysłowo chorych w Tworkach w 1891 objął w niej stanowisko ordynatora. W 1904 został zdymisjonowany. Poświęcił się wtedy praktyce prywatnej. Od 1905 do 1915 wykładał psychologię na Wyższych Kursach Pedagogicznych dla Kobiet. Od 1913 wiceprezes Towarzystwa Warszawskiego Instytutu Psychologicznego. Jeden z twórców Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego – z jego inspiracji odbył się w 1920 pierwszy zjazd Towarzystwa. W 1922 habilitował się pod kierunkiem Jana Mazurkiewicza. Był autorem około 40 prac naukowych. Należał do komitetu redakcyjnego „Rocznika Psychiatrycznego”. thumb|Nagrobek Rafała Radzwiłłowicza na Cmentarzu na Rossie w Wilnie Zmarł na zawał serca w drodze z posiedzenia Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Pochowany jest na Cmentarzu na Rossie (kwatera 2).
Działalność polityczna i społeczna Sympatyk PPS, pomagał więźniom politycznym, uczestniczył w zaaranżowaniu symulacji choroby psychicznej przez Józefa Piłsudskiego podczas jego więzienia w Cytadeli w 1900 roku. Po 1905 roku bliżej współpracował z Edwardem Abramowskim. Współzałożyciel i członek zarządu Towarzystwa Kooperatystów, redaktor i wydawca tygodnika „Społem”, popierał tygodnik „Zaranie”. Uważa się, że Radziwiłłowicz był pierwowzorem postaci doktora Judyma. Był członkiem Zarządu utworzonego w 1906 roku w Królestwie Kongresowym Towarzystwa Kultury PolskiejJanina Bemówna, Towarzystwo Kultury Polskiej, [w:] Nasza walka o szkołę polską 1901–1917: opracowania, wspomnienia, dokumenty, t. II, Warszawa 1934, s. 187–188.. Działacz Zjednoczenia Organizacji Niepodległościowych ze Stronnictwa Narodowo-RadykalnegoJerzy Z. Pająk, Lewica niepodległościowa w Królestwie Polskim (sierpień 1914–sierpień 1915), [w:] „Czasy Nowożytne”, 1998, t. 5, s. 43..
Wybrane prace Ueber Nachweis und Wirkung des Cytisins. Dorpat: C. Mattiesen, 1887. Patogeneza syrongomyelii. Krytyka Lekarska, 1899. Przedni oddział mózgowia. W: Hoyer H. Podręcznik histologii ciała ludzkiego. Warszawa, 1901. Przyroda omamu zmysłowego (Notatka psychologiczna). Neurologja Polska 1 (1), s. 18–24, 1910. Zagadnienia psychologji. Kraków, 1911. Psychjatrja sądowa. Warszawa, 1917. Myśli o myśleniu. Warszawa, 1921. Zakaz alkoholu w Ameryce. Kurjer Polski, 1923. Stanowisko psychjatry przy ocenie poczytalności. Rocznik Psychjatryczny 1, s. 9–18, 1923. Podstawy psychologji w zarysie. Warszawa: Jan Cotty, 1926. Projekt zakładu psychiatrycznego po Wilnem. Nowiny Psychiatryczne s. 145–157, 1927. Duchowicz B, Radziwiłłowicz R (red.): Alkohologja: książka podręczna dla walczących z alkoholizmem. Warszawa: nakł. Polskiego Towarzystwa Walki z Alkoholizmem „Trzeźwość”, 1928. Projekt rozbudowy Państwowego Szpitala Psychiatrycznego i Kliniki Psychiatr. U.S.B w Wilnie. Rocznik Psychjatryczny 11, s. 111–116, 1929.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (pośmiertnie, 19 grudnia 1930) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)
Przypisy
Bibliografia
Tadeusz Nasierowski: Rafał Radziwiłłowicz. Postępy Psychiatrii i Neurologii 1, 1992, s. 64–66. Tadeusz Nasierowski: Żeromski, Strug, Dąbrowska a psychiatrzy wolnomularze. Warszawa, 1997. Tadeusz Nasierowski: Psychiatria a wolnomularstwo w Polsce : (przełom XIX i XX wieku). Warszawa: Neriton, 1998. Ludwik Hass, Teresa Orłowska: „Radziwiłłowicz, Rafał” W: Polski Słownik Biograficzny tom 30. Polska Akademia Umiejętności, 1987 s. 414–420. Ludwik Hass. Wolnomularze polscy w kraju i na świecie 1821–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Oficyna wydawnicza RYTM, 1999, s. 407–409.
Linki zewnętrzne Publikacje Rafała Radziwiłłowicza w bibliotece Polona Rafał Radziwiłłowicz, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-02-19].
Kategoria:Absolwenci IV Rządowego Gimnazjum Filologicznego w Warszawie Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Dorpackiego Kategoria:Członkowie Ligi Państwowości Polskiej Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego Kategoria:Członkowie Rady Stanu Królestwa Polskiego (1918) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kultury Polskiej Kategoria:Członkowie Zjednoczenia Organizacji Niepodległościowych Kategoria:Członkowie Związku Postępowo-Demokratycznego Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Ludzie związani z Pruszkowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Rossie w Wilnie Kategoria:Polscy działacze spółdzielczy Kategoria:Polscy psychiatrzy Kategoria:Polscy wydawcy Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Urodzeni w 1860 Kategoria:Zmarli w 1929