thumb|Shirley Temple (po lewej) w 1990 r. Shirley Temple Black, właśc. Shirley Jane Temple (ur. 23 kwietnia 1928 w Santa Monica, zm. 10 lutego 2014 w Woodside) – amerykańska aktorka filmowa, piosenkarka, tancerka, businesswoman i dyplomatka. Aktorka dziecięca o światowej sławie. Zagrała łącznie w 60 filmach, głównie w latach 30. XX wieku. American Film Institute umieścił ją na osiemnastym miejscu na liście największych aktorek wszech czasów (The 50 Greatest American Screen Legends).

W 2016 została upamiętniona na znaczku pocztowym w związku z serią „Legendy Hollywoodu”.

Życiorys Od trzeciego roku życia chodziła do szkoły tańca. Kiedy miała cztery lata, została dostrzeżona przez Charlesa Lamonta, dyrektora drugorzędnego studia Educational Pictures, który obsadził ją w serii zatytułowanej The Baby Burlesques. Naśladowała w nich gwiazdy kina, takie gwiazdy np. Marlene Dietrich. Następnie wystąpiła w kolejnej serii – Frolics of Youth. Następnie zagrała w swoim pierwszym ważnym filmie Stand Up and Cheer (1934), który od razu stał się przebojem. Po podpisaniu siedmioletniego kontraktu z wytwórnią Fox Productions, w której wystąpiła w szeregu popularnych obrazów, m.in. Mała miss Marker (1934), Złotowłosy brzdąc (1935), Mały pułkownik (1935), Biedna, mała dziewczynka (1936), Heidi (1937), Mała miss Broadway (1938) i Mała księżniczka (1939).

W 1935 dostała Nagrodę Specjalną Akademii. Jej zarobki sięgnęły ok. 300 tys. dol. za tytuł. W filmach często bywała sierotą, odnajdującą wspaniały dom lub dzieckiem wychowywanym przez jednego rodzica, którego kojarzy z nowym partnerem. W każdej z produkcji występowała w scenkach tanecznych i śpiewała piosenki. Partnerowały jej w rolach dorosłych największe ówczesne gwiazdy kina, m.in. Gary Cooper, Carole Lombard i Victor McLaglen. Kiedy zaczęła dorastać, przeniosła się do wytwórni MGM, dla której nakręciła tylko jeden film. Następnie związała się kontraktem z Davidem O. Selznickiem i zagrała jako nastolatka w kilku jego filmach, jednak żaden z nich nie odniósł większego sukcesu.

W 1945 wyszła za Johna Agara, z którym wystąpiła w Forcie Apaczów (1948). W 1949 rozwiodła się i poślubiła Charlesa A. Blacka, z którym miała dwie córki: Lindę (ur. 1948) i Lori (ur. 1954) oraz syna, Charlesa (ur. 1952). W 1950 definitywnie pożegnała się z wielkim kinem i poświęciła się życiu rodzinnemu. Powróciła jako aktorka rolą w telewizyjnej serii Shirley Temple's Storybook (1958–1959), po czym rozpoczęła karierę polityczną z ramienia Partii Republikańskiej. W 1969 była delegatką USA przy Zgromadzeniu Ogólnym ONZ. W 1976 otrzymała stanowisko szefowej protokołu w administracji prezydenta Geralda Forda. Przez długi czas pracowała jako ambasadorka Stanów Zjednoczonych, pełniąc tę funkcję na placówkach w Ghanie (1974–1976) i Czechosłowacji (1989–1992).

W 1977 za całokształt twórczości aktorskiej otrzymała nagrodę od American Center of Films for Children. W 1988 opublikowała autobiografię pt. „Child Star”.

Zmarła w wieku 85 lat w swoim domu w Woodside, w otoczeniu rodziny i przyjaciół. Bezpośrednią przyczyną jej śmierci była przewlekła obturacyjna choroba płuc.

Filmografia krótkometrażowe 1932: Runt Page jako Lulu Parsnips War babies/Wojenna miłość jako Charmaine The Pie-Covered Wagon/Na budyniowym szlaku jako Shirley 1933: Glad Rags to Riches/Od nędzy do pieniędzy jako Nell/La Belle Diaperina Kid in Hollywood/Brzdąc w Hollywood jako Morelegs Sweettrick The Kid's Last Fight/Ostatnia walka brzdąca jako Shirley Polly Tix in Washington/Polly Tix w Waszyngtonie jako Polly Tix Dora's Dunking Doughnuts jako Shirley Merrily Yours/Merry Lou psoci jako Mary Lou Rogers Kid 'in' Africa/Brzdąc w Afryce jako Madame Cradlebait What's to Do? jako Mary Lou Rogers 1934: Pardon My Pups jako Mary Lou Rogers Managed Money jako Mary Lou Rogers

pełnometrażowe 1932: Red-Haired Alibi jako Gloria Shelton Kid's Last Stand jako dziewczyna 1933: Out All Night jako dziecko To the Last Man (niewymieniona w napisach) Ukłoń się kochanie (?) 1934: Carolina jako Joan Connelly Mandalay jako Betty Shaw As the Earth Turns jako dziecko Stand Up and Cheer/Rewolucja śmiechu jako Shirley Dugan Zmiana serc jako Shirley Mała panna Marker jako Marthy 'Marky' Jane Now I'll Tell jako Mary Doran Tajemnica małej Shirley jako Shirley Teraz i zawsze jako Penelope 'Penny' Day Roześmiane oczy jako Shirley Blake 1935: Mały pułkownik jako Lloyd Sherman Our Little Girl/Nasze Słoneczko jako Molly Middleton Złotowłosy brzdąc jako Elizabeth Blair Mały buntownik jako Virgie Cary 1936: Moja gwiazdeczka jako Helen Mała biedna dziewczynka jako Barbara Barry Śmieszka jako Dimples Appleby Pasażerka na gapę jako Ching-Ching/Barbara Stewart 1937: Strzelec z Bengalu jako Priscilla Williams Kalif Bagdadu jako Shirley Temple na fikcyjnej premierze Heidi jako tytułowa Heidi 1938: Słowiczek jako Rebecca Winstead Mała Miss Broadwayu jako Betsy Brown Just Around the Corner jako Penny Hale 1939: Mała księżniczka jako Sara Crewe Zuzanna z gór Zachodu jako Susannah Sheldon 1940: Błękitny ptak jako Mytyl Young People jako Wendy 1941: Kathleen jako Kathleen Davis 1942: Miss Annie Rooney jako Annie Rooney 1944: Od kiedy cię nie ma jako Brig Hilton I'll Be Seeing You jako Barbara Marshall 1945: Kiss and Tell jako Corliss Archer 1947: Honeymoon jako Barbara Olmstead Kawaler i nastolatka jako Susan Turner That Hagen Girl jako Mary Hagen 1948: Fort Apaczów jako Philadelphia Thursday 1949: Mr. Belvedere Goes to College jako Ellen Baker Ashley Przygoda w Baltimore jako Dinah Sheldon The Story of Seabiscuit jako Margaret O'Hara/Knowles A Kiss for Corliss jako Corliss Archer

The Baby Burlesk (?) Frolics of Youth (?) Shirley Temple największa mała gwiazda lat 30.

seriale TV 1958-1961: Shirley Temple's Storybook (11 odcinków) 1963: The Red Skelton Show (1 odcinek)

Nagrody Oscar dla małoletnich (1935) Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości (2006)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ambasadorowie Stanów Zjednoczonych przy ONZ Kategoria:Ambasadorowie w Czechosłowacji Kategoria:Ambasadorowie w Ghanie Kategoria:Amerykańskie aktorki dziecięce Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Laureaci Oscara dla małoletnich Kategoria:Laureaci Kennedy Center Honors Kategoria:Laureaci Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości Kategoria:Ludzie urodzeni w Santa Monica Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2014