Agora (hiszp. Ágora) – hiszpański dramat historyczny z 2009 roku w reżyserii Alejandro Amenábara. W rolach głównych wystąpili Rachel Weisz i Max Minghella. Film zdobył siedem filmowych nagród Goya w 2010 roku, w tym za najlepszy scenariusz oryginalny.

Fabuła Film opowiada historię Hypatii, greckiej filozofki i astronomki żyjącej w IV wieku w Aleksandrii, zagranej przez Weisz, oraz Dawosa (Max Minghella), zakochanego w niej niewolnika. Tłem dla filmu jest historia rodzącej się potęgi nowej religii – chrześcijaństwa. Hypatia poświęcona nauce stara się uratować od zapomnienia wiedzę starożytnego świata przed nową religią, podczas gdy Dawos musi dokonać wyboru pomiędzy miłością do Hypatii a szansą na wolność, którą mogłoby mu zapewnić przejście na chrześcijaństwo.

Obsada Rachel Weisz jako Hypatia z Aleksandrii Max Minghella jako Dawos (łac. Davus), jej niewolnik Oscar Isaac jako prefekt Orestes Sammy Samir jako biskup oraz święty Cyryl z Aleksandrii Manuel Cauchi jako biskup Teofil z Aleksandrii, wuj Cyryla Ashraf Barhom jako Ammoniusz, mnich parabolański Michael Lonsdale jako Teon z Aleksandrii, ojciec Hypatii Rupert Evans jako Synezjusz Homayoun Ershadi jako stary niewolnik Aspazjusz

Produkcja Zdjęcia kręcono na Malcie. Przy realizacji filmu pracowali liczni eksperci: z Uniwersytetu Autonomicznego w Madrycie – zajmujący się historią nauki prof. Javier Ordóñez Rodríguez oraz prof. Elisa M. Garrido González – ekspert w dziedzinie historii kobiet w starożytności, filolog klasyczny prof. Carlos García Gual z Uniwersytetu Complutense w Madrycie, dr Antonio Mampaso Recio z Instytutu Astrofizyki na Wyspach Kanaryjskich, a także Justin Pollard – znany brytyjski producent filmów historycznych.

Premiera Obraz miał swoją premierę poza konkursem podczas Festiwalu w Cannes w maju 2009 roku, a w Hiszpanii 9 października tego samego roku. W Polsce premiera filmu miała miejsce 12 marca 2010 rokuAgora – Release Dates..

Odbiór Kontrowersje Hiszpańska organizacja katolicka Observatorio Antidifamación Religiosa uznała film za antychrześcijański; według reżysera Agory jego film jest krytyką wszelkiego fanatyzmu religijnego. Zarzuty o uprzedzenia wobec chrześcijaństwa miały być przeszkodą w znalezieniu dystrybutora dla filmu we Włoszech i w USA, w obu tych państwach obraz został jednak zakupiony.

Reżyser filmu odpiera zarzuty, mówiąc, że jego film nie jest atakiem na chrześcijaństwo, ale uniwersalnym obrazem ukazującym mechanizmy bezsensownej przemocy i fanatyzmu religijnego, mogących istnieć w wielu systemach religijnychhttp://kultura.dziennik.pl/artykuly/113266,agora-antychrzescijanska-krucjata.html [data dostępu: 2010-12-29]..

Zgodność z wiedzą historyczną Profesor Maria Dzielska, autorka biografii Hypatii, w wywiadzie dla „Tygodnika Powszechnego” wskazała nieścisłość historyczną zawartą w filmie. Za czasów Hypatii Aleksandria była już miastem o bogatej kulturze chrześcijańskiej, a od 380 r. chrześcijaństwo było religią panującą w imperium rzymskim (zob. dekrety cesarzy Gracjana i Teodozjusza I). Był to najstarszy w dziejach chrześcijaństwa ośrodek teologiczny, starszy niż w Rzymie, Antiochii, Konstantynopolu. Tymczasem, zdaniem Dzielskiej, film pokazuje Aleksandrię jako miasto zdecydowanie pogańskie, a chrześcijaństwo jako twór ciemnoty, obłudników, którzy pozyskują biednych, dając im chleb, ale po to, by przy ich pomocy przejąć władzę.

Maria Dzielska pozytywnie natomiast oceniła stronę wizualną filmu, mówiąc, że reżyser: (...) pięknie oddał materialne i architektoniczne realia Aleksandrii w IV i na początku V wieku.

Profesor Adam Łukaszewicz widzi Aleksandrię, założoną 7 kwietnia 331 p.n.e.Adam Łukaszewicz, Egipt Greków i Rzymian, KiW, Warszawa 2006, s. 361 cytat: Tradycyjna data założenia Aleksandrii to 7 kwietnia 331 r. p.n.e., choć podawane są i inne daty., przede wszystkim jako kulturalną stolicę świata hellenistycznego, będącą w czasach ukazywanych przez film, aktywnym ośrodkiem kultury i religii pogańskiejWładysław Dziewulski, Zwycięstwo chrześcijaństwa w świecie starożytnym, Prace Opolskiego TPN, Wrocław 1969, s. 127–129 cytat: Aleksandria pozostała dość silnym ośrodkiem pogaństwa i po zburzeniu Serapejonu... Pozostali wierni pogaństwu profesorowie i studenci uczelni Aleksandryjskiej – Musejonu. Z niej wychodzili misjonarze pogańscy, którzy starali się powstrzymać proces cofania się dawnej religii... Mamy z kolei sporo informacji z życia uczelni aleksandryjskiej w ostatniej ćwierci V wieku. Większość profesorów i studentów wyznawała poganizm i odprawiała obrzędy pogańskie... L. Hertling szacuje liczbę chrześcijan egipskich w IV wieku na 1 milion, całą zaś ludność kraju – na 6 milionów.. Taki charakter tego miasta ukształtował się za panowania Ptolemeusza IIAdam Łukaszewicz, Egipt Greków i Rzymian, KiW, Warszawa 2006, s. 375 cytat: Wiele napisano ... o Aleksandrii, w tym o roli Aleksandrii jako kulturalnej stolicy świata hellenistycznego. Taki charakter tego miasta wyraźnie ukształtował się już za panowania Ptolemeusza II.Adam Łukaszewicz, Egipt Greków i Rzymian, KiW, Warszawa 2006, s. 378 cytat: Aleksandria odegrała niepowtarzalną rolę w dziejach kultury, nie tylko Egiptu grecko-rzymskiego, ale całej ludzkości. Istniejące tam Musejon i Biblioteka Aleksandryjska były pierwszymi zakrojonymi na wielką skalę instytucjami naukowymi, de facto niezwiązanymi z religią.. Musejon i Serapejon, liczące kilkaset lat ośrodki wiedzy i kultury pogańskiej, które rozsławiły Aleksandrię w całym świecie grecko-rzymskim, istniały jeszcze za życia Hypatii.

Problematyczne jest także, czy Biblioteka Aleksandryjska została spalona dopiero za życia Hypatii.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Hiszpańskie dramaty historyczne Kategoria:Hiszpańskie filmy z 2009 roku Kategoria:Filmy kręcone na Malcie Kategoria:Filmy o filozofii Kategoria:Filmy o naukowcach Kategoria:Filmy w reżyserii Alejandra Amenábara Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Bizancjum