Początkowe nauczanie religii (De catechizandis rudibus) – katechetyczne dzieło św. Augustyna. Doktor Kościoła napisał je w okresie między 399 a 405 r.Por. , czyli krótko po zostaniu biskupem (396 r.). Była to odpowiedź na prośbę diakona Deogracjasa z Kartaginy. Ze wstępu traktatu dowiadujemy się, że diakon ów zwrócił się o pomoc do Augustyna:
Treść Dziełko jest podzielone na dwie części.
W pierwszej, czerpiąc z własnego doświadczenia, Augustyn wyjaśnił zasady pierwszej ewangelizacji. Konkretnie, jak wygłaszać – zgodnie z praktyką Kościoła w północnej Afryce IV i V w. – trwającą ok. dwie godziny katechezę dla tych, którzy zdecydowali się rozpocząć katechumenat. Biskup Hippony poruszył trzy grupy tematyczne: w rozdziałach 5-6 oraz 8-9 mówił o kandydacie i badaniu jego intencji w rozdziałach 3-4 oraz 7 mówił o samej katechezie w rozdziałach 2 oraz 10-16 mówił o katechistach. Augustyn podkreślał, że do skutecznego katechizowania Deogratias potrzebował nie metody, lecz dobrego ducha, aby przekazywać wzbudzającą zadziwienie i zachwyt miłość Bożą.
W drugiej części Augustyn dał dwa przykładowe teksty katechezy, będące praktyczną ilustracją do wcześniejszych uwag. Pierwszy, dłuższy tekst jest zawarty w rozdz. 16-25; drugi, krótszy, w rozdziałach 26-27. Była to katecheza wygłaszana na początku formacji katechumenów, stąd cechowała się prostotą, choć była dosyć długa. Stanowiła otwarcie, swego rodzaju uwerturę, a jednocześnie dawała panoramę całej przyszłej formacji katechumenalnej.
W katechezie Augustyn mówił o jedności dwóch Przymierzy: Starego i Nowego Testamentu i o Historii zbawienia. Poruszył m.in. takie tematy jak: O miłości Boga do ludzi jako przyczynie przyjścia Chrystusa na ziemię (4.7) Czym jest i jak czytać Pismo Święte Cele życiowe człowieka O prawdziwym odpoczynku i szczęściu człowieka (16.24) O odpoczynku niedzielnym (17.28) O stworzeniu świata i człowieka (18.29) O raju i upadku człowieka (18.30) Starotestamentalne figury sakramentów, jak potop, Jerozolima. O śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa O wniebowstąpieniu i zesłaniu Ducha Świętego i Nowym Prawie (23.41) O prześladowaniach Kościoła i męczeństwie O dniu Sądu ostatecznego (24.45) O życiu wiecznym świętych
Znaczenie Dzieło De catechizandibus rudibus Augustyna inspirowało pedagogów chrześcijańskich w ciągu wieków. W VIII wieku sięgał do niego Alkuin; w XVI w. Erazm z Rotterdamu i reformatorzy protestanccy, a w XX w. Josef Andreas Jungmann i kerygmatyczny ruch odnowy liturgicznej. Jak zauważył William Harmless SJ, przez wieki chrześcijańscy wychowawcy byli pod wrażeniem pedagogicznego zmysłu i wrażliwości psychologicznej Augustyna wyrażonej w dziełku. Dlatego czerpano z niego przede wszystkim ogólne wskazówki na temat wychowania do wiary. W cień zaś usunęło się to, co było głównym tematem biskupa Hippony: ewangelizacja tych, którzy prosili o chrzest (łac. rudes). Książkę Augustyna należy jednak najpierw rozpatrywać w jej oryginalnym kontekście i zgodnie z jej celem: początkowy etap katechumenatu przełomu czwartego i piątego wieku.
Wydania Wydanie krytyczne: De catechizandis rudibus; CCL 46, 115-178, wyd. I.B. Bauer /1969/. Polskie tłumaczenie: Początkowe nauczanie religii, przeł. Władysław Budzik, [w:] Augustyn z Hippony, Pisma katechetyczne, Warszawa 1952, s. 1-60.
Przypisy
Bibliografia Benedykt XVI o dziełach Augustyna
Jerzy Misiurek, Augustyn [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 1, Lublin 1973.
Linki zewnętrzne Tekst łaciński traktatu De catechizandis rudibus Tekst angielski traktatu: Tekst polski traktatu: Początkowe nauczanie katechizmu. Ks. W. Budzik (przekład), Poznań 1929. (pol.)
Kategoria:Dzieła Augustyna z Hippony