Stopnica – dawna gmina istniejąca w latach 1919–1954 w woj. kieleckim: początkowo jako gmina o nieuregulowanym statusie (do około 1921/1924), a następnie jako gmina wiejska. Siedzibą władz gminy była StopnicaGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Historia Za Królestwa Polskiego gmina Stopnica – o obszarze zbliżonym do współczesnej gminy Stopnica – należała do powiatu stopnickiego w guberni kieleckiej. 13 stycznia 18701 stycznia 1870 wg kalendarza juliańskiego do gminy przyłączono pozbawioną praw miejskich Stopnicę, która przekształcono w osadę miejskąPostanowienie z 7 (19) listopada 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 425).

W 1915 roku austriackie władze okupacyjne wprowadziły administrację cywilną i wyodrębniły Stopnicę z wiejskiej gminy Stopnica, nadając jej status miasta, liczącego w 1916 roku 4544 mieszkańców; z pozostałej części gminy Stopnica utworzono nową gminę Wolica (5805 mieszkańców w 1916 roku)Stan szkolnictwa powszechnego w grudniu 1917 r. na terytorjum obu byłych jeneralnych gubernatorstw: Warszawskiego i Lubelskiego.

Władze polskie nie uznały jednak Stopnicy za miasto w 1919 roku, a ponieważ Stopnica nie wróciła do kategorii osad, nadal rządząc się ustawą okupacyjną, stała jednostką o nieuregulowanym statusieGłówny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej: Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej, R. 1, cz. 1 (1920/1921)W Polsce istniało po 1919 roku więcej takich jednostek. Część z nich w kolejnych latach podniesiono do rzędu miast (gmin miejskich): Biała Rawska (do 1925), Chodecz (do 1921), Głowno (do 1925), Golina (do 1921), Kłodawa (do 1925), Nowogród (do 1927), Proszowice (do 1923), Rajgród (do 1923), Rychwał (do 1921), Sejny (do 1923), Stryków (do 1923), Suraż (do 1923) i Ślesin (do 1921); natomiast część została włączona do gmin wiejskich: Burzenin, Jedwabne, Osięciny, Piotrków, Skulsk, Śniadowo (do 1923); lub utworzono z nich odrębne gminy wiejskie: Stopnica i Wizna (do 1923). Ostatecznie władze polskie nie przywróciły granic gminnych sprzed I wojny światowej, zachowując odrębność gmin Wolica i Stopnica. Jednocześnie nie zdecydowały się na utrzymanie praw miejskich Stopnicy, tworząc w granicach zniesionego miasta odrębną gminę wiejską. Nastąpiło to przed 1925 rokiemSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Województwo Kieleckie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924..

Za II RP gmina Stopnica należała do powiatu stopnickiego w woj. kieleckim. 1 kwietnia 1939 gmina otrzymała status gminy wiejskiej o miejskich uprawnieniach finansowych.

Po wojnie jednostka zachowała przynależność administracyjną. 12 marca 1948 roku zmieniono nazwę powiatu stopnickiego na buski. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 gmina składała się nadal z samej siedziby i przez to nie była podzielona na gromadyWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.

Po reaktywowaniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku utworzono gminę Stopnica w powiecie buskim w tymże województwie z obszaru dawnych gmin Stopnica i Wolica.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie kieleckim kategoria:Historia Stopnicy