Ż (żet, często dla odróżnienia od rz nazywana zet z kropką) – trzydziesta druga (po Ź), a zarazem ostatnia litera alfabetu polskiego. Oznacza dźwięk [ʐ]. W tekstach polskich może występować także w różnych odmianach graficznych, współcześnie najczęściej w postaci Ƶ.
Ż jest także używana w języku maltańskim, języku kaszubskim i w języku wilamowskim.
Historia Wprowadzenie litery Ż do pisowni polskiej przypisuje się Stanisławowi Zaborowskiemu, który literę tę zaproponował w swoim traktacie ortograficznym opublikowanym około 1513 r.
Warianty graficzne Warianty graficzne litery nie zostały dotąd systematycznie opisane, poniższe informacje mają charakter przykładowy.
Brak diakrytu W przypadku majuskuł (wersalików) brak diakrytu nad literą był tolerowany (podobnie jak to jest obecnie w języku francuskim) w polskich drukach co najmniej do XIX wieku.
W 1809 r. Konstanty Wolski, komentując zarzut braku diakrytów w wyrażeniach hasłowych postawiony w recenzji słownikowi Lindego, pisał:
Więcej pisze o tym
Różne formy diakrytu nad literą Pierwszy przykład pochodzi z encyklopedii Nowe Ateny, trzeci z pierwszego wydania słownika Lindego, czwarty z drugiego wydania tego słownika.
Diakryt w formie przekreślenia
W pierwszych numerach Życia Warszawy winieta naśladowała pismo ręczne i litera Z była przekreślona łukiem. W 1980 r. w winiecie litera Z jest przekreślona poziomą kreskąMichał Przeperski, „Życie Warszawy” – dyskretny urok konformizmu, 2014-10-15.. Była też w użyciu winieta, w której litera Z jest przekreślona kreską ukośnąAnna Czuba, „Życie Warszawy” po 70 latach na dobre znika z druku, 2014-10-07..
Konstanty Wolski we wspomnianej wyżej publikacji pisał również:
W sprawie liter Z, Ż i Ƶ w 2005 r. swój pogląd przedstawiła Komisja Ortograficzno-Onomastyczna Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk w cytowanej niżej opinii:
Zobacz też skrót jednoliterowy
Przypisy
Kategoria:Diakrytyzowane litery polskie Kategoria:Spółgłoski Kategoria:Litery łacińskie z kropką diakrytyczną Kategoria:Diakrytyzowane litery Z