mały|240px|Przyboczna Dywizja Poglavnika Dywizja Przyboczna Poglavnika (chorw. Poglavnikova tjelesna divizija) – elitarna jednostka wojskowa Sił Zbrojnych Ustaszy, a następnie Chorwackich Sił Zbrojnych podczas II wojny światowej
Historia działań zbrojnych jednostki Tego samego dnia, kiedy chorwaccy ustasze ogłosili utworzenie Niepodległego Państwa Chorwackiego (NDH), czyli 10 kwietnia 1941 r., rozpoczęto jednocześnie w Zagrzebiu formowanie oddziału przybocznego poglavnika Ante Pavelicia. W jego skład weszło ok. 200 ochotników, spośród głównie tych ustaszy, którzy powrócili z A. Paveliciem z Włoch. Czołową rolę w tworzeniu oddziału odegrał kpt. Vjekoslav Servatzi. Wkrótce oddział nazwano oficjalnie Batalionem Przybocznym Poglavnika. Na jego czele stanął kpt. Ante Moškov. Batalion podlegał bezpośrednio A. Paveliciowi. Wczesnym latem rozbudowano go o dodanie pododdziału zmotoryzowanego. Początkowo batalion pełnił zadania ochronne i wartownicze. Czasami uczestniczył w działaniach antypartyzanckich w rejonie Zagrzebia, a także w rejonie miejscowości Banija i Kordun. Część oficerów batalionu zostało wydzielonych, aby objęli dowództwo innych jednostek wojskowych ustaszy. W kompanii szkoleniowej przez cały czas trwało szkolenie rekrutów. Batalion miał też kompanię honorową, która uczestniczyła w paradach i różnych ceremoniach. W sierpniu 1941 r. batalion rozlokowano następująco: dwie kompanie w Varaždinie, jedna kompania w Slavonskiej Požedze i jedna z pododdziałem zmotoryzowanym w Zagrzebiu. W drugiej połowie września 1941 r. kompania batalionu pod dowództwem A. Moškova wraz z kompanią piechoty Chorwackiej Domobrany i 20-osobowym oddziałem konnym przeprowadziła działania antypartyzanckie w rejonie Sisaka. W listopadzie do batalionu w celach szkoleniowych został odkomenderowany przez Niemców SS-Untersturmführer Scheiber. Pododdział zmotoryzowany przemianowano na grupę zmotoryzowaną. 19 listopada 1941 r. kompania batalionu z Zagrzebia wraz z 12 Batalionem Ustaszy wzięła udział w oczyszczeniu z partyzantów terenu na wschód i południowy wschód od miejscowości Maja. Faktycznie zmasakrowały one ludność cywilną. Na początku grudnia 1941 r. batalion otrzymał z Włoch 6 tankietek CV 3/35, które włączono do grupy zmotoryzowanej (przemianowanej w tym czasie na batalion zmotoryzowany). Utworzono też pododdział artyleryjski (2 haubice 100 mm). Na przełomie grudnia 1941 r. i stycznia 1942 r. batalion uczestniczył w antypartyzanckiej operacji, mającej na celu zlikwidowanie „Czerwonej Republiki” w miejscowości Kirin w rejonie Korduna. W drugiej połowie marca 1942 r. batalion zmotoryzowany, 2 kompania, pododdział artyleryjski i niedawno sformowany pododdział kawaleryjski wzięły udział w ciężkich walkach z partyzantami w rejonie Petrovej Gory. Na początku kwietnia 1942 r. partyzanci przeprowadzili udany atak na w okolicy Krapinskich Toplic, na północ od Zagrzebia, na oddział ustaszy wspomagany przez kilka tankietek batalionu.
W maju A. Pavelić prowadził w Zagrzebiu rozmowy z Królewską Włoską Misją Wojskową w sprawie rozbudowy Batalionu Przybocznego Poglavnika do wielkości dywizji. Ostatecznie zdecydowano przekształcić go w brygadę z włoską pomocą w zakresie uzbrojenia, wyposażenia i szkolenia. Jednostka miała składać się z dowództwa, kompanii gwardii pałacowej, 2-kompanijnego batalionu honorowego, grupy zwiadowczej (szwadron kawalerii, kompania lekkich czołgów w liczbie 20, zmotoryzowana kompania karabinów maszynowych, kompania przeciwpancerna i pluton motocyklowy), 5-kompanijnego zmotoryzowanego batalionu gwardii, kompanii ciężkich moździerzy, grupy artyleryjskiej (dwie baterie dział 75 mm i bateria dział 100 mm), baterii przeciwlotniczej (6 działek 20 mm), plutonu saperów, plutonu łączności oraz sekcji medycznej, zaopatrzeniowej i transportowej.
Na początku czerwca 1942 r. dwa bataliony ustaszy wraz z oddziałami Brygady Przybocznej Poglavnika dowodzone przez mianowanego podpułkownikiem A. Moškova wzięły udział w rejonie Karlovaca w działaniach antypartyzanckich (w rzeczywistości skierowanych przeciwko miejscowej ludności cywilnej). Od 15 czerwca do 15 sierpnia 1, 2 i 3 kompanie batalionu gwardii brygady pod dowództwem kpt. Devcicia uczestniczyły w niemiecko-włoskiej operacji antypartyzanckiej „West-Bosnien”, prowadząc działania zbrojne w rejonie Kozary. W drugiej połowie września część pododdziałów brygady zaatakowała siły partyzanckie w rejonie Žumberaka na zachód od Zagrzebia w odpowiedzi na dużą koncentrację ich oddziałów. Na przełomie listopada i grudnia 1942 r. batalion gwardii brygady wraz z kilkoma oddziałami Domobrany uczestniczył w ataku na Partyzancki Oddział Kalnicki. Na pocz. stycznia 1943 r. kadra oficerska 721 Pułku Grenadierów 714 Dywizji Piechoty z Banja Luki wspomogła dowództwo brygady w jej reorganizacji. 2 batalion brygady przydzielono czasowo do 721 Pułku Grenadierów w celach szkoleniowo-obserwacyjnych. W pierwszej połowie stycznia część pododdziałów brygady została wysłana ponownie w okolice Žumberaka w celu stabilizacji sytuacji w tym regionie. Z kolei 8 – 10 lekkich czołgów z Grupy Mobilnej Brygady pod dowództwem por. Franjo Mušy wzięło udział w operacji antypartyzanckiej w zachodniej Bośni. Pod koniec lutego pododdziały brygady wraz z 1 Dywizją Piechoty Domobrany i niemiecką 187 Rezerwową Dywizją Piechoty znowu walczyły z Partyzanckim Oddziałem Kalnickim. Pod koniec maja lekkie czołgi brygady zaatakowały partyzantów w rejonie Podravskiej Slatiny. Następnie odparły ich atak na wykolejony przez wybuch miny pociąg w okolicy Viroviticy. Na początku czerwca na tym samym obszarze odzyskały zagarniętą przez partyzantów kolumnę konną z zaopatrzeniem. W drugiej połowie czerwca uczestniczyły wraz z niemiecką Grupą Bojową „West” ze 187 Rezerwowej Dywizji Piechoty w dużej operacji antypartyzanckiej w górach Papuk. Jednocześnie Brygada Przyboczna Poglavnika została rozbudowana do wielkości dywizji, osiągając liczebność ok. 10 tys. żołnierzy. Na początku lipca dwie kompanie 3 batalionu dywizji wspierane przez 4 lekkie czołgi broniły miasta Podravska Slatina. W połowie lipca jeden z batalionów dywizji pod dowództwem płk. Pericicia został przerzucony do Krapiny na zachód Varaždina, gdzie połączył się z 4 lekkimi czołgami. Następnie przemaszerował do Podravskiej Slatiny, łącząc się z kolejnymi 4 lekkimi czołgami. Grupa ta wraz z czołgami niemieckiego Panzer-Abteilung 202 zaatakowała przez zaskoczenie ok. 2-tysięczne siły partyzanckie, rozbijając je pod koniec lipca. Pod koniec sierpnia 1 batalion dywizji został przeniesiony na stałe do Krapiny, aby ubezpieczać ten region. Jednocześnie lekkie czołgi wraz z niemieckim 135 Rezerwowym Pułkiem Grenadierów wzięły udział w działaniach oczyszczających obszar Lepoglava – Lobor – Krapina. Na początku września kompania zmotoryzowana dywizja przeprowadziła patrolowanie linii kolejowej w rejonie Sesvete – Dugo Selo. Jednocześnie kompania piechoty i kompania lekkich czołgów dywizji zostały wysłane na wschód od Dugo Sela, aby zaatakować partyzantów, którzy wykoleili pociąg pasażerski. Na pocz. października 2 batalion dywizji wsparty lekkimi czołgami odzyskał zajętą wcześniej przez partyzantów miejscowość Ludbreg w rejonie Varaždina. Podczas tych walk 1 batalion z kilkoma lekkimi czołgami dywizji zaatakował siły partyzanckie w okolicy, tracąc 1 czołg. W drugiej połowie października i pierwszej połowie listopada pododdziały dywizji zgrupowane w ramach Kampfgruppe „Devcić” walczyły z partyzantami na południe i południowy wschód od Varaždina. Działania zostały wznowione na początku grudnia. Obie strony poniosły duże straty. W tym samym czasie do kolejnych walk z partyzantami doszło na południowy zachód od Zagrzebia. Wyjątkowo zaciekłe walki z partyzantami miały miejsce pod koniec grudnia na południe od Velikej Goricy. 27 grudnia w miejscowości Drnis w Dalmacji sformowano 5 ochotniczy pułk dywizji. Jego dowództwo objął płk Kecet (w kwietniu 1944 r. przeorganizowano go na VII Brygadę Ustaszów).