thumb|Skalnica nakrapiana thumb|Skalnica ziarenkowata Skalnicowate (Saxifragaceae) – rodzina roślin należąca do rzędu skalnicowców. Do rodziny tej należy 31–33 rodzajów i około 540 gatunków. Do rodzimej flory Polski należą rośliny z rodzajów skalnica (Saxifraga) i śledziennica (Chrysosplenium), uprawiane są gatunki reprezentujące rodzaje: bergenia (Bergenia), tawułka (Astilbe), żurawka (Heuchera).
Morfologia thumb|Tawułka 'Rheinland' thumb|Śledziennica skrętolistna Pokrój Byliny lub rzadko rośliny jednoroczne (skalnica i Cascadia), osiągające czasem ponad 1 m wysokości, mające grube kłącza i okazałe liście (np. rodgersja i astilboides). Rośliny z kilku rodzajów wytwarzają bulwki. Pędy są nagie lub owłosione, czasem gruczołowato, włoski zwykle są wielokomórkowe (jednokomórkowe w przypadku tawułki i Saxifragopsis). Liście Skrętoległe lub naprzeciwległe, często w przyziemnych różyczkach. Różnokształtne – pojedyncze lub dłoniasto, rzadko pierzasto, podzielone lub klapowane, czasem nawet podwójnie lub potrójnie pierzaste (tawułka). Kwiaty Zawsze owadopylne, promieniste, obupłciowe (rzadko jednopłciowe, np. u tawułek), wyrastają pojedynczo na szczytach pędów lub w kątach liści lub zebrane są w kwiatostany groniaste, wiechowate i baldachogrona. Zwykle z 5 płatkami korony (czasem ich brak – np. śledziennica). Pręcików jest 10 w dwóch okółkach (jeden okółek czasem zredukowany). Słupek zwykle z dwóch owocolistków, w różnym stopniu zrośnięty z wgłębionym dnem kwiatowym (dlatego zalążnia bywa górna, półdolna lub dolna). Owoce Torebki, rzadko mieszki, zawierające liczne drobne nasiona.
Systematyka Klasyfikacja rodziny jest dość stabilna w różnych ujęciach ostatnich lat. Dawniej (np. system Cronquista z 1981 i systemy wcześniejsze) panował trend, zgodnie z którym zaliczano tu także rodzaje o charakterze pośrednim między skalnicowatymi i innymi rodzinami. Współcześnie rodzaje te zostały przeklasyfikowane. Rodzaj dziewięciornik (Parnassia) umieszczany jest w rzędzie dławiszowców (Celestrales) (według systemu Reveala w odrębnej rodzinie dziewięciornikowatych (Parnassiaceae), według APweb w ramach rodziny dławiszowatych (Celestraceae). Rodzaj hortensja (Hydrangea) klasyfikowany jest współcześnie w obrębie dereniowców (Cornales) w randze rodziny hortensjowate (Hydrangeaceae).
Pozycja i podział rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Skalnicowate tworzą grupę siostrzaną dla rodziny agrestowatych (Grossulariaceae), wraz z którą wchodzą w skład rzędu skalnicowców.
Powiązania filogenetyczne rodziny w obrębie rzędu skalnicowców:
Wykaz rodzajów Asimitellaria (Wakab.) R.A.Folk & Y.Okuyama Astilbe Buch.-Ham. ex G.Don – tawułka Astilboides (Hemsl.) Engl. – astilboides Bensoniella C.V.Morton Bergenia Moench – bergenia Bolandra A.Gray Boykinia Nutt. – bojkinia Brewerimitella (Engl.) R.A.Folk & Y.Okuyama Cascadia A.M.Johnson Chrysosplenium L. – śledziennica Conimitella Rydb. Darmera Voss – tarczownica Elmera Rydb. Hemieva Raf. Heuchera L. – żurawka ×Heucherella Wehrh. – żuraweczka Jepsonia Small Leptarrhena R.Br. Lithophragma (Nutt.) Torrey & A. Gray – litofragma Micranthes Haw. Mitella L. – mitella, utajma Mitellastra (Nutt. ex Torr. & A.Gray) Howell Mukdenia Koidz. – mukdenia Oresitrophe Bunge Ozomelis Raf. Pectiantia Raf. – pektiancja Peltoboykinia (Engl.) Hara – peltobojkinia Rodgersia A.Gray – rodgersja Saniculiphyllum C.Y.Wu & T.C.Ku Saxifraga L. – skalnica Saxifragodes D.M.Moore Saxifragopsis Small Spuriomitella (H.Boissieu) R.A.Folk & Y.Okuyama Suksdorfia A.Gray Sullivantia Torr. & A.Gray Tanakaea Franch. & Sav. Telesonix Raf. Tellima R.Br. Tetilla DC. Tiarella L. – tiarella Tolmiea Torrey & A. Gray – tolmiea Przypisy
Linki zewnętrzne