Kietrz

mały|Dawna fabryka tkanin dekoracyjnych WELUR Kietrz (, ) – miasto w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kietrz, w południowej części Płaskowyżu Prudnicko-Głubczyckiego, nad rzeką Troją (prawym dopływem Psiny w dorzeczu Odry).

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 5447 mieszkańców.

Położenie Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. powierzchnia miasta wynosi 18,75 km².

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do poprzedniego województwa opolskiego.

Pod względem historycznym Kietrz leży na Morawach, a ściślej na obszarze morawskiej enklawy otoczonej terytorium Górnego Śląska, stanowiącej dawniej własność biskupstwa ołomunieckiego.

Historia Osada słowiańska z XI wieku. Lokacji miasta dokonał w 1321 roku biskup Konrad z OłomuńcaNa Ziemi Ojców, Rocznik Ziem Zachodnich i Północnych, 1962, Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich, s. 199.

W latach 1557–1877 Kietrz był własnością śląskiego rodu von Gaschin. Kietrz z okolicami stanowił od średniowiecza majątek biskupstwa ołomunieckiego, co czyniło z niego tzw. morawską enklawę na Śląsku. W XVIII wieku Kietrz podlegał inspekcji podatkowej w Prudniku. Po I wojnie śląskiej od 1742 znalazł się w granicach Królestwa Prus i stał się głównym ośrodkiem kościelnego dystryktu kietrzańskiego formalnie podległego archidiecezji ołomunieckiej do 1972.

Dzisiejsza cześć miasta, niegdyś odrębna gmina Łęgi / Lehn Langenau od 1774 r. posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono lemiesz w pas ostrzem w prawo, na nim od prawej kwiatki i ptak zwrócony w prawo, po obu stronach kwiaty.

Jednym z głównych zajęć mieszkańców Kietrza było tkactwo. W 1848 fabryka włókiennicza Samuela Fränkla z siedzibą w Prudniku (późniejsze Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex”) otworzyła w Kietrzu swoją filialną tkalnię. W latach 70. XIX wieku chałupnicy z Kietrza wchodzili w skład prudnickiej spółki komandytowej, założonej przez Fränkla. W 1905 r. kierownictwo Królewskiej Szkoły Tkackiej w Kietrzu objął Richard Keilholz, który uruchomił tu m.in. tkalnię mechaniczną z maszyną żakardową oraz propagował produkcję dywanów typu „perskiego”. Po wybuchu I wojny światowej Keilholz zorganizował w Kietrzu system chałupniczych szwalni, szyjących bieliznę dla armii pruskiejSyniawa Mirosław: Richard Keilholz, w: „Przyroda Górnego Śląska” nr 57 jesień 2009, s. 13–15. Szkoła Tkacka działała w Kietrzu do 1935 r. Nie powiodła się próba stworzenia podlegającej pod fabrykę w Prudniku przędzalni lnianej przy fabryce dywanów w Kietrzu.

Podczas II wojny światowej, w 1941, w miejscowości Wehrmacht utworzył obozy jenieckie Stalag 338 i Stalag 348, w których więziono m.in. Polaków i Francuzów, które następnie przeniesiono odpowiednio do Krzywego Rogu i Rzeszowa. Od 1942 roku funkcjonował w Kietrzu jeden z sieci niemieckich obozów koncentracyjnych przeznaczonych dla Polaków na Śląsku – Polenlager 92Roman Z. Hrabar, Niemieckie obozy dla Polaków na Śląsku w czasie II wojny światowej „Polenlager”, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo „Śląsk”, 1972.

31 marca 1945 roku Armia Czerwona wkroczyła do Kietrza. Nazajutrz dwóch żołnierzy sowieckich wtargnęło do klasztoru franciszkanek misjonarek, a przy próbie zgwałcenia jednej z nich została zastrzelona s. Maria Gabrielis. Zabytkowe centrum miasta zostało spalone przez wojska radzieckie. Po II wojnie ruiny rozebrano, a odzyskaną cegłę wywieziono z miasta. Powojenny rozwój miasta ściśle związany był Fabryką Dywanów „Welur” i kombinatem rolnym.

Po 1945 r. ludność niemiecką, która pozostała w Kietrzu wysiedlono do Niemiec. W maju 1946 administracyjnie zatwierdzono obecną nazwęZarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. ()..

W latach 1945–1991 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Z dniem 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną i funkcjonowała do 30 czerwca 2006 r., kiedy to została rozformowania.

Zabytki thumb|Figura św. Floriana i ratusz thumb|Pozostałości dawnej zabudowy staromiejskiej

Obecnie w centrum dominuje zabudowa współczesna. Zachowało się też kilka kamienic i barokowe figury na rynku.

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: Stare Miasto (wypisane z księgi rejestru) kościół par. pw. św. Tomasza, barokowy z XVI-XVIII w. (wypisany z księgi rejestru) kościół klasztorny franciszkanek pw. Trzech Króli, ul. Raciborska 81, wybudowany w latach 1928–29 kaplica cmentarna pw. Świętego Krzyża, wybudowana w 1783 r., połowie XIX w. plebania, obecnie dom mieszkalny, ul. Kościelna 6, wybudowany w XVIII wieku ruiny zamku-pałacu, z XVI w.-XIX wieku zagroda, ul. Górska 2, wybudowany ok. 1800 r. dom ogrodzenie z bramą i furtą (nie istnieje) dom, ul. Górska 6, wybudowany w 1728 r. dom, ul. Górska 16, z pocz. XIX w. (nie istnieje) dom zagroda, ul. Górska 32, wybudowany na początku XIX w. dom zagroda, ul. Górska 40, wybudowany na początku XIX w. dom spichrz (nie istnieje) ogrodzenie z bramą i dwie furty (nie istnieje) inne zabytki: stacja towarowa cmentarz żydowski.

Demografia Kietrz podlega pod Urząd Statystyczny w Opolu, oddział w Prudniku.

Piramida wieku Piramida wieku mieszkańców Kietrza w 2014 roku. 670x470px

Liczba ludności w poszczególnych latach (Stan na 31 grudnia każdego roku)

Gospodarka thumb|Kombinat Rolny Kietrz W Kietrzu działa Kombinat Rolny „Kietrz” Sp. z o.o, jednoosobowa spółka Skarbu Państwa, będąca następcą Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolnych „Kietrz”. Kombinat o powierzchni 9002 ha, zatrudniający ponad 300 osób jest często potocznie określany mianem ostatniego polskiego PGR-u – jedynego, który działa mimo przejścia przez nakazaną ustawowo likwidację.

W Kietrzu planowana była w latach 2009-2011 budowa biogazowni o mocy 2 MW kosztem 40 mln zł, jednak w 2012 odstąpiono od tych planów wskutek sprzeciwu mieszkańców.

Wspólnoty wyznaniowe thumb|Kaplica św. Krzyża Kościół rzymskokatolicki: parafia pw. świętego Tomasza Apostoła Dom Zakonny franciszkanek misjonarek Maryi. Kościół Zielonoświątkowy: Zbór „Betlejem” Świadkowie Jehowy: zbór, Sala Królestwa.

Sport

W Kietrzu istnieje drużyna piłkarska Włókniarz Kietrz,

Transport thumb|Ulica Wojska Polskiego Przez miasto przebiegają dwie drogi wojewódzkie: Droga wojewódzka nr 416 Droga wojewódzka nr 420

Do 21 grudnia 2007 roku w miejscowości funkcjonowało Przejście graniczne Kietrz - Třebom.

Miasto Kietrz jest udziałowcem Powiatowo-Gminnego Związku Transportu „Pogranicze”, który organizuje publiczne przewozy pasażerskie w powiatach prudnickim i głubczyckimSamorządowcy podzielili między siebie funkcje w związku celowym, obejmującym przygraniczne powiaty.

Współpraca partnerska thumb|Dom kultury Miastami partnerskimi są: Bílovec, Czechy – od 8 czerwca 2001 r. Tyśmienica, Ukraina

Bezpieczeństwo W mieście znajduje się jednostka ochotniczej straży pożarnej. OSP Kietrz wchodzi w skład Kompanii Gaśniczej „Prudnik”.

Osoby związane z Kietrzem

W Kietrzu wychowywała się Olga Tokarczuk, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2018.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w województwie opolskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku