Wydarzenia w Polsce
10 lutego – Władysław IV Waza nadał prawa miejskie Pradze, leżącej na prawym brzegu Wisły naprzeciwko Warszawy. Kwiecień – wybuchło powstanie Bohdana Chmielnickiego. 29 kwietnia – powstanie Chmielnickiego: rozpoczęła się bitwa nad Żółtymi Wodami. 16 maja – powstanie Chmielnickiego: wojska polskie zostały rozbite przez Kozaków nad Żółtymi Wodami. 26 maja – powstanie Chmielnickiego: polskie wojsko kwarciane dowodzone przez hetmanów: wielkiego koronnego Mikołaja Potockiego i polnego Marcina Kalinowskiego zostało pobite pod Korsuniem przez sprzymierzone oddziały kozacko-tatarskie pod dowództwem Bohdana Chmielnickiego i Tuhaj-beja; zdołało się przebić tylko 650 jazdy pułkownika Koryckiego, obaj hetmani dostali się do niewoli. 16 lipca – zebrał się sejm konwokacyjny po śmierci króla Władysława IV Wazy. 26 lipca – powstanie Chmielnickiego: rozpoczęła się bitwa pod Konstantynowem. 28 lipca – powstanie Chmielnickiego: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Konstantynowem. 23–25 września – powstanie Chmielnickiego: wojska polskie wycofały się spod Piławiec, zostawiając Kozakom cały obóz z artylerią. 2 października – na wieść o klęsce pod Piławcami poddaje się Kozakom po 5 miesiącach oblężenia, polska twierdza w Kudaku nad Dnieprem. 6 października–19 listopada – w Warszawie obradował sejm elekcyjnyWładysław Konopczyński, Chronologia sejmów polskich 1493–1793, Kraków 1948, s. 152.. 20 listopada – Jan Kazimierz Waza został wybrany na króla Polski. 12 listopada – powstanie Chmielnickiego: po wypłaceniu okupu Kozacy zakończyli oblężenie twierdzy Zamość.
Wydarzenia na świecie
30 stycznia – Hiszpania uznała niepodległość Republiki Zjednoczonych Prowincji. 23 marca – Francja i Holandia dokonały podziału karaibskiej wyspy Saint Martin/Sint Maarten. 1 maja lub 5 maja – VI wojna wenecko-turecka: wojska tureckie rozpoczęły oblężenie Kandii na Krecie. 8 maja – angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk parlamentu nad rojalistami w bitwie pod St. Fagans. Koniec maja – 11 lipca – angielska wojna domowa: oblężenie Pembroke. 17 maja – wojna trzydziestoletnia: zwycięstwo wojsk francusko-szwedzkich nad niemieckimi w bitwie pod Zusmarshausen. 1 czerwca – w Moskwie wybuchł bunt solny. 12 czerwca – angielska wojna domowa: nierozstrzygnięta bitwa pod Mauchline Muir. 24 czerwca – angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk Parlamentu w bitwie pod Maidstone. 11 lipca – angielska wojna domowa: zakończyło się oblężenie Pembroke. 17–19 sierpnia – angielska wojna domowa: Oliver Cromwell pokonał Szkotów i rojalistów w bitwie pod Preston. 20 sierpnia – II wojna francusko-hiszpańska: wojska hiszpańskie pokonane przez siły francuskie w bitwie pod Lens. 24 października – zawarto pokój westfalski, kończący wojnę trzydziestoletnią, traktat pokojowy zapewnił wolność wyznania luteranom i kalwinistom w Rzeszy, uznał niepodległość Szwajcarii, Francji przyznawał m.in. Alzację, Szwecji – część Pomorza. 11 grudnia – w Kijowie wybuchło kozackie powstanie. Siemion Dieżniow odkrył i przepłynął Cieśninę Beringa.
Urodzili się 1 stycznia – Elkanah Settle, angielski poeta i dramatopisarz (zm. 1724) 13 marca – Anna Henrietta Bawarska, księżniczka Palatynatu-Simmern, księżna Condé (zm. 1723) 7 kwietnia – John Sheffield, 1. książę Buckingham i Normanby, angielski arystokrata, polityk, wojskowy i poeta (zm. 1721) 13 kwietnia – Madame Guyon, francuska mistyczka (zm. 1717) 26 kwietnia – Piotr I, król Portugalii z dynastii Bragança (zm. 1706) 2 lipca – Arp Schnitger, niemiecki organmistrz (zm. 1719) 15 lipca – Hieronim Wierzbowski, polski duchowny katolicki, kustosz warszawski, wikariusz generalny poznański, prepozyt poznański i oficjał poznański (zm. 1713) 4 sierpnia – Jean Casimir Baluze, francuski dyplomata, urodzony w Polsce i hołdujący sarmackim zwyczajom (zm. 1718) 12 listopada – Louis-Hector de Callière, francuski żołnierz i administrator, gubernator generalny Nowej Francji (zm. 1703)
Zmarli 15 stycznia – Franciszek de Capillas, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1607) 28 lutego – Chrystian IV Oldenburg, król Danii i Norwegii, (ur. 1577) 11 marca − Jan Działyński, wojewoda chełmiński, starosta pokrzywnicki, pucki i kowalewski (ur. 1590) 12 marca – Tirso de Molina, hiszpański dramaturg i poeta, autor pierwszej wersji historii o Don Juanie (ur. 1579) 21 marca – Leon Modena, żydowski uczony, poeta, muzyk i rabin (ur. 1571) 11 kwietnia – Matthäus Apelt, niemiecki kompozytor (ur. 1594) 19 maja – Stefan Potocki, starosta niżyński, polski dowódca wojskowy (ur. ok. 1624) 20 maja – Władysław IV Waza, król Polski, tytularny król Szwecji, czasowo car Rosji (ur. 1595) 4 lipca – Antoni Daniel, święty Kościoła katolickiego, męczennik, francuski jezuita, misjonarz w Kanadzie (ur. 1601) 20 sierpnia – Edward Herbert z Cherbury, angielski baron, filozof, myśliciel religijny, poeta, polityk, dyplomata (ur. 1583) 25 sierpnia – Józef Kalasancjusz, hiszpański duchowny katolicki, założyciel zakonu pijarów, reformator oświaty, święty (ur. 1557) 1 września – Marin Mersenne, francuski teolog, filozof, matematyk i teoretyk muzyki (ur. 1588) 5 września – Atanazy Brzeski, mnich prawosławny, przełożony monasteru św. Symeona Słupnika w Brześciu (ur. ok. 1597) 20 września – Ivan Lukačic, chorwacki kompozytor (ur. 1587) 25 grudnia – Klaudia Medycejska, księżniczka Toskanii, arcyksiężna Austrii (ur. 1604) data dzienna nieznana: Susanna Hall, najstarsza córka Williama Shakespeare’a i Anne Hathaway (ur. 1582) Maksym Krzywonos, pułkownik kozacki, jeden z głównych przywódców powstania Chmielnickiego (ur. ?) Konstancja Ligęza, właścicielka Rzeszowa (ur. ?) Piotr Potocki, rotmistrz wojsk koronnych, starosta śniatyński (ur. 1629)
Święta ruchome Tłusty czwartek: 20 lutego Ostatki: 25 lutego Popielec: 26 lutego Niedziela Palmowa: 5 kwietnia Wielki Czwartek: 9 kwietnia Wielki Piątek: 10 kwietnia Wielka Sobota: 11 kwietnia Wielkanoc: 12 kwietnia Poniedziałek Wielkanocny: 13 kwietnia Wniebowstąpienie Pańskie: 21 maja Zesłanie Ducha Świętego: 31 maja Boże Ciało: 11 czerwca
Przypisy
*1648