thumb|200px|Grób rodzinny artystki na cmentarzu Powązkowskim Wanda Wermińska (ur. 18 listopada 1900 w majątku Błoszczyńce, zm. 30 sierpnia 1988) – polska śpiewaczka operowa, mezzosopran, sopran dramatyczny, primadonna przedwojennego Teatru Wielkiego w Warszawie.
Życiorys Urodziła się w Błoszczyńcach, w ówczesnej guberni kijowskiej, (obecnie Ukraina), w rodzinie Stanisława (zm. 1928) i Stanisławy (zm. 1944). Jej ciotką była Maria Gabriela Stefania Piotrowska h. Korwin, znana jako Gabriela Zapolska. Uczyła się w gimnazjum polskim w Kijowie, tam też śpiewała w szkolnym chórze i brała lekcje gry na fortepianie. Od 1915 pod pseudonimem „Baśka”, pracowała w Polskiej Organizacji Wojskowej. Po wybuchu rewolucji bolszewickiej wyjechała z rodziną do Warszawy, gdzie uczęszczała na pensję żeńską u pani Rudzkiej i uczyła się śpiewu u Heleny Zboińskiej-Ruszkowskiej. Debiutowała 23 czerwca 1923 w mezzosopranowej partii Amneris w Aidzie Verdiego na scenie Opery Warszawskiej, w której była solistką do roku 1929. W latach 1930–1932 i 1934–1939 występowała w Teatrze Wielkim w Warszawie. Od 1925 często śpiewała na scenach krajowych: Katowic, Lwowa, Poznania, Krakowa. Od 1927 wielokrotnie występowała w wielu teatrach operowych w Europie, m.in. w Wiedniu, Berlinie, Mediolanie, Rzymie, Budapeszcie, Pradze, Madrycie, Rydze, Sztokholmie i KopenhadzeWanda Wermińskamaestro.net [dostęp 2019-09-30]. W 1934 wyjechała po raz pierwszy do Brazylii, na tournée zorganizowane przez Polsko-Brazylijskie Towarzystwo „Kościuszko” z miejscowym „Cultura Artistica”. Po powrocie dawała koncerty w całej Polsce, na Kresach Wschodnich i Ziemiach Zachodnich, na Południu i Wybrzeżu. Na antenie Polskiego Radia brała udział w wykonaniach operetek i oper, a także w audycjach żołnierskich. W latach 1935–1936 nagrała piosenki i pieśni legionowe na płyty „Syreny Elektro” z towarzyszeniem Chóru Juranda oraz Chóru Orlanda i orkiestry.
Po wybuchu II wojny światowej przedostała się do Włoch, a stamtąd w 1940 do Ameryki Południowej, gdzie objeżdżała z włoskim zespołem Compagna Italiana teatry w Argentynie, Brazylii i Chile oraz w Meksyku.
Pod koniec 1949 powróciła do Polski. W 1950 otrzymała angaż do zespołu Opery Warszawskiej, ale ani razu nie stanęła na scenie i 31 grudnia 1951 dostała wymówienie. Aby zdobyć środki na życie, koncertowała z „Artosem” dając objazdowe recitale pieśni i arii w filharmoniach oraz w Polskim Radiu. W 1953 została przywrócona do zespołu Opery Warszawskiej.
Po wycofaniu się ze sceny zajmowała się pedagogiką; pracowała z czołowymi polskimi śpiewakami, m.in. z Krystyną Jamroz, Agnieszką Kossakowską, Bożeną Brun-Barańską. Zajmowała się też głosami piosenkarskimi, a jej uczniami byli m.in. Irena Santor, Maryla Rodowicz, Ludmiła Jakubczak i Jerzy Połomski.
Napisała wspomnienia: Na obu półkulach (wyd. Czytelnik, 1978) i Harmonia, dysonanse i sława (wyd. Czytelnik, 1987).
Była żoną śpiewaka Romana Poraj-Różańskiego. Adoptowała syna Jana Justyńskiego-Wermińskiego (1944–2006), który został śpiewakiem operowym (barytonem).
Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 186-1-1).
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Białego Lwa (Czechosłowacja, 1933) Krzyż Kawalerski Orderu Świętego Sawy (Jugosławia, 15 stycznia 1934) Order Estońskiego Czerwonego Krzyża (Estonia, 19 lutego 1936) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)Uznanie dla twórców kutury [w:] „Trybuna Robotnicza”, s. 1–2, nr 170, 19 lipca 1984
Upamiętnienie 9 lutego 1990 Poczta Polska wydała znaczek z podobizną Wandy Wermińskiej o nominale 150 złotych, w ramach serii o sławnych polskich śpiewakach (także z Krystyną Jamroz, Adą Sari i Janem Kiepurą). Autorem całości był artysta grafik Michał PiekarskiSławni polscy śpiewacy. kzp.pl [dostęp 2019-10-07].
Przypisy
Bibliografia Wanda Wermińska. Niezapomniane lata.. Wspomnienia napisane w 1972 roku dla jubileuszowej edycji, poświęconej 100. rocznicy urodzin F.I. Szalapina. Tłumaczenie z polskiego na rosyjski – M. Malkowa.
Linki zewnętrzne Wanda Wermińska. youtube.com Wanda Wermińska, Jan Kiepura. youtube.com Wanda Wermińska na zdjęciach w bibliotece Polona
Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019 Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Estońskiego Czerwonego Krzyża Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polscy pedagodzy muzyczni Kategoria:Polskie mezzosoprany Kategoria:Polskie soprany Kategoria:Polskie śpiewaczki operowe Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1988