Juliusz Tarnowski, hrabia, herbu Leliwa (ur. 4 kwietnia 1864 w Wysocku, zm. 3 października 1917 w Warszawie) – ziemianin, przedsiębiorca, działacz oświatowy, prezes Centralnego Towarzystwa Rolniczego i Głównego Komitetu Ratunkowego, polityk konserwatywny – jeden z liderów Stronnictwa Polityki Realnej,

Życiorys Ukończył szkołę średnią w Krakowie, gdzie rozpoczął studia prawnicze na UJMieczysław B. Markowski, Tarnowski Juliusz (1864–1917), w: Świętokrzyski Słownik Biograficzny, t.2, red. Jerzy Szczepański, Kielce 2009, s. 492. Ukończył politechnikę i praktykę górniczą w Leoben. Po powrocie do kraju osiadł w dobrach koneckich, gdzie pod okiem ojca modernizował zakłady, m.in. wybudował drugi wielki piec w hucie w Stąporkowie (należącej wówczas do największych hut prywatnych). W 1893 na zasadzie umowy notarialnej z ojcem wszedł w posiadanie dóbr w charakterze administratora (nie posiadał bowiem poddaństwa rosyjskiego i stąd nie mógł zostać pełnoprawnym właścicielem majątku)Marcin Brzeziński, Koneckie rody magnackie, w: Końskie. Zarys dziejów, Końskie 1998, s.226 – 233;. Po przyjęciu poddaństwa rosyjskiego po śmierci ojca w 1894 został właścicielem klucza Wielkie KońskieSpis alfabetyczny obywateli ziemskich Królestwa Polskiego ze wskazaniem ostatniej stacji pocztowej, 1909, s. 125.. Liczyły one wówczas 23.846 mórg gruntu, w tym 20.629 mórg lasu. Należały do wybitnie uprzemysłowionych. Znajdowały się w nich młyny, tartaki, kamieniołomy, terpentyniarnie, kopalnie rudy żelaznej, zakłady metalowe oraz huta żelaza w Stąporkowie (w 1911 sprzedana warsz. firmie metalowej „Bracia Lilpop”).

W latach 1899–1910 był członkiem Rady Zjazdu Przemysłowców Górniczych i Hutniczych Królestwa Polskiego, od roku 1901 pełnił funkcję prezesa Rady Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Popierania Rosyjskiego Przemysłu i Handlu. Był prezesem Radomskiego Towarzystwa RolniczegoSeweryn Borkiewicz, Historia organizacji społeczno – rolniczych województwie kieleckim (1898–1933), Kielce 1934, s. 127. Od 1905 przewodniczył oddziałowi Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Radomiu, Radomskiej Spółce Rolnej oraz Tow. Zachęty Hodowli Koni w Radomiu, które organizowało m.in. zawody hippiczne.

Aktywnie uczestniczył w życiu miasta Końskie, m.in. był inicjatorem powstania straży ogniowej i przewodniczącym komitetu parafialnego zajmującego się przebudową i modernizacją kościoła. Poparł również powołanie w Końskich gimnazjum. Powołał działające na zasadzie fundacji Stowarzyszenie Emerytalne Pracowników Prywatnych dla pracowników zatrudnionych w dobrach koneckich. Był również prezesem Koneckiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Oszczędnościowo – Pożyczkowego „Spójnia”.

Z przekonań politycznych konserwatysta, był jednym z liderów ugodowego wobec Rosji Stronnictwa Polityki Realnej. Współautor memoriału do Ministra Spraw Zagranicznych Rosji Piotra Światopełk-Mirskiego z 10 listopada 1904 roku, w którym z pozycji lojalistycznych domagano się zaprzestania dyskryminacji Polaków przez samorządy, sądy i instytucje edukacyjne wszystkich szczebli oraz języka polskiego jako szkodliwej również dla Imperium Rosyjskiego. Po wybuchu I wojny światowej opowiadał się za rozwiązaniem sprawy polskiej w oparciu o Rosję. Pełnił wówczas funkcję prezesa Komitetu Obywatelskiego (1914–1915) a następnie Komitetu Ratunkowego (1915–1917) powiatu koneckiegoRaporty Polskiej Organizacji Wojskowej 1915–1918. Okręg Kielecki i Radomski, oprac. Jerzy Z. Pająk, Przemysław Wzorek, Kielce 2006, s. 187, 226, 269;.

W latach 1916-17 był prezesem Prezydium Centralnego Towarzystwa Rolniczego w WarszawieJerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 351., a także prezesem Głównego Komitetu Ratunkowego w LublinieWładysław Grabski, Antoni Żabko-Potopowicz, Ratownictwo społeczne w czasie wojny, t. 2 Polska w czasie wielkiej wojny (1914–1918), Historia Społeczna, pod red. M. Handelsmana, Warszawa 1932, s. 217 oraz prezesem Zarządu Głównego Towarzystwa Polskiej Macierzy SzkolnejJózef Stemler, Dzieło samopomocy narodowej. Polska Macierz Szkolna 1905–1935, Warszawa 1935, s. 173.. Sowitym legatem przyczynił się do utworzenia Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Był członkiem Komisji Realizacyjnej Tymczasowej Rady StanuWłodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 220.. mały|Wojciech Kossak Polowanie par force u Józefa Potockiego w Antoninach z 1909. Fragment z braćmi Juliuszem i Zdzisławem (z kapeluszem w ręku).|alt=|lewoPochowany tymczasowo w Warszawie w krypcie kościoła św. AleksandraZłożenie zwłok Juliusza Tarnowskiego z Końskich Czas 1918 nr 350 z 12 sierpnia s. 3 . W krypcie kościoła św. Jana Chrzciciela w Końskich Wacław Krzyżanowski przygotował nowy grobowiec. 6 sierpnia 1918 przewieziono trumnę ze zwłokami do Końskich, gdzie dzień później odbył się ponowny pogrzebtamże.

Rodzina i życie prywatne Pochodził z rodziny arystokratycznej. Syn Jana Dzierżysława Tarnowskiego (1835–1894) i Zofii z Zamoyskich (1839–1930), jego stryjem był Stanisław Tarnowski. Miał braci Zdzisława Jana (1862–1937) i Adama Amora (1866–1946) oraz siostrę Zofię (1869–1954), żonę Stanisława Siemieńskiego-Lewickiego. Ożenił się dwukrotnie: pierwszy raz w 1893 z Marią Gabrielą ze Starzeńskich (1868–1894), a po jej śmierci w 1897 z Anną z Branickich (1876–1953, córka Władysława). Z drugą żoną miał dzieci: Władysława (1904–1979), Juliusza Gabriela (1907–1998), Gabrielę (1903–2000), żonę Władysława Potockiego (1903–1973) oraz Stefana (1906–1943)Czas nr 459 z 5 października 1917 Juliusz hr. Tarnowski z Tarnowa h. Leliwa - M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego – online [22.12.2019].

Bibliografia Mieczysław B. Markowski, Tarnowski Juliusz (1864–1917), w: Świętokrzyski Słownik Biograficzny, t.2, red. Jerzy Szczepański, Kielce 2009, s. 492

Przypisy

Kategoria:Członkowie Centralnego Towarzystwa Rolniczego Kategoria:Członkowie Polskiej Macierzy Szkolnej Kategoria:Obywatele ziemscy Królestwa Kongresowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Polityki Realnej (1905–1923) Kategoria:Polscy działacze gospodarczy Juliusz Tarnowski Kategoria:Członkowie Głównego Komitetu Ratunkowego Kategoria:Urodzeni w 1864 Kategoria:Współpracownicy Tymczasowej Rady Stanu Kategoria:Zmarli w 1917