Faustyna Morzycka ps. „Barbara”, „Zora”Marek Sołtysik, Mroczna strona nadwrażliwości. Finał dramatu Faustyny Morzyckiej, [w:] tegoż, Jak upadają wielcy, Rytm, Warszawa 2012, . (ur. 15 czerwca 1864 w Tambowie, zm. 25 maja 1910 w Krakowie) – polska socjalistyczna działaczka oświatowa, uczestniczka zamachu na gen. Uthoffa.
Życiorys Faustyna Morzycka urodziła się w celi więziennej jako córka katorżnika, Juliana Morzyckiego. Jej starszą siostrą była działaczka oświatowa Rozalia Brzezińska. W 1870 roku wróciła z matką, Marią z Obuchowskich, do dziadków i ciotki w Żytomierzu. Tu opiekę nad nią objął dr Fortunat Nowicki z Lipiecka koło Tambowa, znany społecznik i także, jak ojciec Faustyny, zesłaniec.
W 1882 Faustyna ukończyła prywatną pensję Henryki Czarnockiej w Warszawie i otrzymała patent nauczycielski. Poświęciła się konspiracyjnej pracy oświatowej, prowadząc w Paulinowie niedaleko Nałęczowa tajną szkołę dla dzieci chłopskich. W tym okresie o działalności Morzyckiej dowiedział się Stefan Żeromski. Postać młodej nauczycielki krzewiącej oświatę wśród chłopskich dzieci stała się inspiracją dla noweli Siłaczka.
Po śmierci ojca następny rok Faustyna Morzycka spędziła w Warszawie, Skierniewicach i Mińsku Mazowieckim, następnie przez trzy lata mieszkała w Szawlach na Żmudzi, gdzie prowadziła tajne nauczanie wspólnie z siostrą Wacławą Arcisz. Pod jej wpływem (Arcisz była krewną proletariatczyka Wincentego Janowicza) zbliżyła się do idei socjalistycznych. W 1905 powróciła do Nałęczowa, gdzie związała się z grupą socjalistycznych działaczy oświatowych. W grupie tej byli m.in. Stefan Żeromski, Gustaw Daniłowski i Felicja Sulkowska. W 1906 otworzyła Morzycka pierwszą w Nałęczowie szkołę. Nauczano w niej religii, matematyki, przyrody, kaligrafii, języka polskiego i języka rosyjskiego. W tym czasie prowadziła też teatr amatorski, pisała powieści oraz coraz bardziej angażowała się w działalność konspiracyjną. Była członkiem zarządu Towarzystwa Oświatowego „Światło”. W 1908 została aresztowana za pomoc zbiegom z więzienia na Zamku Lubelskim i osadzona w tym samym więzieniu. Dzięki staraniom rodziny po pięciu tygodniach wyszła na wolność i pod zmienionym nazwiskiem wyjechała do Krakowa. Prowadziła tam wykłady i zajęcia teatralne.
Należąc już od 1907 do PPS-Frakcji Rewolucyjnej zgłosiła się do krakowskiej placówki Organizacji Bojowej i została przyjęta na kurs rzucania bomb prowadzony przez Mieczysława Mańkowskiego. 10 października 1909 Morzycka i Mańkowski oraz dwoje innych zamachowców przeprowadzili zamach na generała Lwa Uthoffa – prawą rękę generał-gubernatora warszawskiego Skałona. Okazało się, że w samochodzie, na który spadły bomby zamachowców, nie było gen. Uthoffa. On sam, jego brat i szofer chwilę wcześniej wysiedli, zaniepokojeni odgłosami silnika. Wszyscy trzej przeżyli. Zginęło za to kilku przypadkowych przechodniów a kilkunastu odniosło rany. Zamachowcom udało się zbiec.
Po powrocie do Krakowa Morzycka wyjechała na Ukrainę. Czuła się winna przelania krwi przypadkowych osób, podupadła na zdrowiu. W styczniu 1910 wróciła do Krakowa, gdzie była prelegentką uniwersytetu ludowego. W nocy z 25 na 26 maja 1910 napisała pożegnalny list:
Jej ciało zostało odnalezione następnego dnia rano. Morzycka popełniła samobójstwo, zażywając cyjanek potasu. Została pochowana na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Jej imię nosi miejsko-gminna biblioteka publiczna w Nałęczowie oraz ulice w Nałęczowie i Lublinie.
Przypisy Rafał Górski, Polscy zamachowcy – droga do wolności, Kraków: Egis, 2008, .
Bibliografia
Rafał Górski, Polscy zamachowcy – droga do wolności, Kraków: Egis, 2008, .
Linki zewnętrzne
Morzycka w „Gazecie Nałęczowskiej” Biblioteka w Nałęczowie
Faustyna Morzycka Kategoria:Urodzeni w 1864 Kategoria:Polskie działaczki kobiece XIX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Zamachowcy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Zmarli w 1910 Kategoria:Ludzie związani z Nałęczowem Kategoria:Polscy samobójcy Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Ludzie urodzeni w Tambowie