thumb|Muszla i perły perłopławu indyjskiego thumb|Perła ślimaka morskiego Perły naturalne lub perły prawdziwe – kuliste lub o nieregularnym kształcie lśniące wytwory powstające w płaszczu niektórych gatunków dziko żyjących małży słono- lub słodkowodnych i sporadycznie także niektórych ślimaków morskich, w wyniku wniknięcia ciała stałego lub zranienie w obrębie mięśni czy tkanek w muszli. Stosowane w jubilerstwie i klasyfikowane jako naturalne kamienie jubilerskie pochodzenia organicznego – zwierzęcego. Perły naturalne, czyli powstałe bez jakiejkolwiek ingerencji człowieka, są bardzo rzadkie, dlatego na rynku jubilerskim wykorzystywane są przede wszystkim perły hodowane i imitacje pereł. Były cenione już w dawnych cywilizacjach, egipskiej, rzymskiej, perskiej, chińskiej.
Nazwa Nazwa „perła” pochodzi od łacińskiego słowa perula, które z kolei prawdopodobnie pochodzi od łacińskiego wyrazu pirum (gruszka), wskazującego na gruszkowaty kształt pereł, który później przeistoczył się w perum i zapoczątkował średniowiecznołacińskie zdrobnienie perula (mała gruszka).
W klasycznej łacinie perły nazywano unio lub z greckiego margarita. Pliniusz Starszy wyjaśnił pochodzenie nazwy unio tym, że każda perła była unikatowa, wszystkie były inne. Dodatkowo wyraźnie rozdzielił znaczenie obu słów, nazywając duże, okrągłe, piękne perły margaritae, a te małe o nieregularnym kształcie unio. Ammianus Marcellinus twierdził, że perły były nazywane uniones, ponieważ najlepsze były znajdowane pojedynczo w muszli, zaś wg Solinusa zawsze były znajdowane jako pojedyncze egzemplarze. Claudius Salmasius widział pochodzenie wyrazu unio w onion (cebula), która zawsze wyrastała z pojedynczej bulwy. W 1634 roku w angielskim przekładzie dzieła Pliniusza Starszego Philemon Holland użył słowa pearl (perła) jako ekwiwalentu dla margarita i unio łącznie.
Historia thumb|Łowienie perłopławów w Zatoce Perskiej: łodzie, nurkowie i sprzęt na drzeworycie z 1881 roku thumb|Perłopławy na pokładzie statku w wodach Indonezji, 1931 rok Perły były cenione nie tylko w Europie, ale także m.in. w Meksyku od przynajmniej 8500 lat, regionie Zatoki Perskiej od co najmniej 8000 lat i przez australijskich Aborygenów od najmniej 2000 lat. Najstarszy znaleziony przez archeologów perłowy naszyjnik, liczący 216 pereł i datowany na nie później niż IV wiek p.n.e., pochodził z Suzy. Uważa się, że jednym z motywów, dla którego Juliusz Cezar, wielki miłośnik pereł, dokonał inwazji terenów dzisiejszej Wielkiej Brytanii, było uzyskanie dostępu do szkockich rzek, w których poławiano małże w celu pozyskania pereł słodkowodnych. Juliusz Cezar wydał także zarządzenie, zgodnie z którym perły mogły nosić jedynie kobiety powyżej pewnej rangi społecznej.
Przez cały okres średniowiecza, a zwłaszcza wraz z nadejściem renesansu w Europie, perły były drogocennym i trudno dostępnym towarem. Istniał więc popyt na ich imitacje. Recepturę imitacji pereł opracował w 1480 roku Leonardo da Vinci: drobne perły należało rozpuścić w odpowiedniej ilości soku z cytryny, aby otrzymać konsystencję pasty, po czym wysuszyć, a uzyskany proszek wymieszać z białkiem jaja, które odgrywało rolę środka wiążącego, uformować „perły” i na końcu wypolerować, aby wzmocnić połysk. Dzięki odkryciu na początku XVI wieku Nowego Świata do Europy przywożono statkami olbrzymie ilości pereł z łowisk wokół obu Ameryk, co diametralnie zwiększyło podaż pereł na rynku europejskim. Perły stały się klejnotami powszechnie noszonymi przez członków rodzin królewskich.
Oprócz pereł słonowodnych, na perły poławiano także perłorodne małże słodkowodne, aczkolwiek perły słonowodne były preferowane na całym świecie. W XVI i XVII wieku w Polsce na Dolnym Śląsku odławiano perłoródkę rzeczną, bytującą w sudeckich rzekach i potokach, w celu pozyskiwania z niej pereł. W Miłoszowie, Pobiednej i Leduchowie działały szlifiernie pereł, w których obrabiano (czyszczono i polerowano) zebrane perły. Skorupy muszli mielono. Ich proszek był w owych czasach medykamentem na oparzenia. Perłoródka rzeczna już w latach 30. XX wieku najprawdopodobniej wyginęła na terenie Dolnego Śląska. Do jej wyginięcia przyczynił się m.in. rabunkowy połów, który prowadzony był także w celach konsumpcyjnych oraz wykorzystania małży jako paszy dla trzody chlewnej. thumb|Diadem cesarzowej Eugenii Przez następne wieki naturalne perły niezmiennie uchodziły za symbol władzy, bogactwa i mody. W XIX wieku nie tylko członkowie rodzin królewskich, ale także elita i burżuazja kupowała biżuterię z perłami, co skutkowało wzrostem popytu i ceny. Wielką miłośniczką pereł była cesarzowa francuska Eugenia. W dniu ślubu, który odbył się w katedrze Notre-Dame w Paryżu w 1853 roku, nosiła kilka sznurów pereł, pomimo że panowało przekonanie, iż zakładanie pereł na ślub może przynieść pecha.
Handel naturalnymi perłami zaczął się załamywać w okresie międzywojennym. Dodatkowo w latach 20. XX wieku na rynku pojawiły się w dużych ilościach perły hodowane. Wielki kryzys gospodarczy w latach 1929–1933 i II wojna światowa w latach 1939–1945 również miały wpływ na sprzedaż dóbr luksusowych, w tym naturalnych pereł. W latach 20. XX wieku w Stanach Zjednoczonych działało ponad 300 sprzedawców naturalnych pereł, w latach 50. zaledwie sześciu. W 1985 roku już żaden przedsiębiorca nie trudnił się sprzedażą naturalnych pereł. Brak podaży i popytu doprowadził ostatecznie do zaniku handlu perłami naturalnymi. Od lat 50. XX wieku rynek jubilerski zdominowały perły hodowane. Dostępne w przystępnej cenie, zaspokoiły marzenia kobiet z niższych klas społecznych o ich posiadaniu. Noszenie pereł spopularyzowały m.in. Grace Kelly, Marilyn Monroe, Audrey Hepburn i Jacqueline Kennedy.
Występowanie Perły słonowodne thumb|Pinctada margaritifera, muszla z perłą W czasach starożytnych perły słonowodne pochodziły głównie z Zatoki Perskiej i Zatoki Mannar, a ich zbiory były niewielkie. Przez tysiące lat aż do końca II wojny światowej, kiedy lepiej płatna praca przy wydobywaniu ropy naftowej zastąpiła trudnienie się lokalnej społeczności poławianiem pereł, Zatoka Perska z centrum położonym na wyspie Bahrajn dostarczała większość pereł słonowodnych na świecie. Większość bahrańskich pereł pochodziła i pochodzi od perłopławu Pinctada radiata, aczkolwiek w zatoce żyją też inne perłopławy, np. Pinctada margaritifera oraz gatunki z rodzin Pteria i Pinna, które również dostarczają pereł. Perły znalezione w muszlach Pinctada radiada charakteryzują się wybitnie silnym połyskiem i najczęściej są w kolorze białym, lekko kremowym, kremowym, lekko żółtym i żółtym, z pewnym stopniem różowego i zielonego „overtone”. Perły brązowe, czarne i szare są znacznie rzadsze. Wysoka temperatura i wysokie zasolenie, jako czynniki stresujące dla morskich organizmów, obniżają naturalną odporność, czyniąc perłopławy bardziej podatne na infekcje chorobotwórczymi pasożytami, przyczyniając się do wytwarzania naturalnych pereł (dookoła czynnika irytującego odkładana jest cieniutkimi warstwami masa perłowa aż powstanie perła). Współcześnie nurkowie zajmujący się w Bahrajnie wyławianiem perłopławów w poszukiwaniu pereł muszą posiadać specjalną licencję, która jest ważna tylko przez rok. Limitowana jest także ilość złowionych perłopławów. Perły pochodzące od małży bytujących w Zatoce Perskiej (Arabskiej) były dla odróżnienia od innych pereł nazywane perłami orientalnymi.
Inne łowiska perłopławów znajdowały się po pacyficznej (zachodniej) stronie u wybrzeży Meksyku, w Zatoce Kalifornijskiej, na północno-zachodnim wybrzeżu Australii oraz wokół japońskich wysepek i zatok. Poławianiem perłopławów w wodach u wybrzeży japońskich zajmowały się młode kobiety nazywane ama, które obecnie wykonują głównie pokazy dla turystów.
Perły słodkowodne thumb|left|Muszla perłoródki rzecznej i jej perła thumb|Kolia z perłami słodkowodnymi, René Lalique Perły były od niepamiętnych czasów znajdowane przez ludzi w muszlach różnych gatunków małży słodkowodnych z rodziny Unionidae. Małże z tej rodziny występowały i były poławiane w rzekach m.in. na terenie Chin, Szkocji, Europy Środkowej, Stanów Zjednoczonych (północno-wschodniej części) i na terenie północno-zachodniej Rosji. Gatunek małża Unio bytujący w brytyjskich rzekach dostarczał przeciętnie jednej perły na sto otwartych muszli.
Źródłem pereł słodkowodnych w Europie była przede wszystkim małż perłoródka rzeczna. W Rosji występowała w rzekach i strumieniach wpadających do Morza Białego w północno-zachodniej części tego kraju. Współcześnie duże populacje perłoródki rzecznej są obecne jedynie w rzekach Warzuga i Keret w rejonie łouchskim, nie licząc małych populacji tych małży w innych rzekach. Od 1985 roku poławianie perłoródki rzecznej jest w Rosji zabronione. Liczne populacje perłoródki rzecznej przetrwały w Norwegii i Finlandii. Na Litwie, Białorusi i Polsce wyginęła. Perłoródka rzeczna jest chroniona (od 1998 roku) na całym obszarze swojego występowania w Szkocji; nie wolno jej niepokoić ani dotykać.
Charakterystyka Obecnie zdecydowana większość naturalnych pereł na rynku pochodzi z odzysku lub z dawnych zapasów. Zatoka Perska jest współcześnie jednym z ostatnich miejsc na świecie, gdzie odbywa się połów małży perłorodnych, choć głównie jako hobby. Perły naturalne są także znajdowane jako produkt uboczny podczas połowu małży w celach konsumpcyjnych oraz pozyskiwania muszli do dalszego wykorzystania.
Perły naturalne są o wiele droższe od hodowanych. W przeciwieństwie do pereł hodowanych, których cena odsprzedaży jest bardzo niska, naturalne perły o wystarczającej jakości zachowują wartość na rynku wtórnym m.in. ze względu na swoją rzadkość. W XXI wieku perły naturalne odzyskały popularność. Istotną kwestią w handlu perłami i wyzwaniem dla gemmologów stała się konieczność nieinwazyjnego odróżniania pereł prawdziwych od hodowanych i imitacji. Szczególną trudność w identyfikacji nastręczają perły hodowane bez jądra oraz perły hodowane z jądrem z masy perłowej. Do badania wykorzystuje się m.in. radiografię rentgenowską, mikrotomografię, a nawet profilowanie DNA. Naturalna perła jest na wskroś, całkowicie zrobiona z masy perłowej, podczas gdy perła hodowana to najczęściej koralik z muszli (tzw. jądro, nucleus) otoczony bardzo cienką warstwą masy perłowej. Tysiące muszli perłopławów muszą zostać wyłowione i otwarte, aby zebrać garść naturalnych pereł, z których większość nie będzie miała ładnego koloru, ani nie będzie miała okrągłego kształtu. Zbieranie pasujących do siebie naturalnych pereł na naszyjnik trwało wiele lat.
Perły są miękkie (przeciętnie 3,5 w dziesięciostopniowej skali twardości Mohsa) i porowate. Mogą łatwo ulec uszkodzeniu w wyniku mechanicznego ścierania, kontaktu z wodą, mydłem, kosmetykami, a nawet potem. Perły mogą być różnej wielkości i mieć najróżniejsze kształty. Nie wymagają cięcia ani szlifowania, bo charakteryzują się naturalnym połyskiem, który zawdzięczają masie perłowej. Perły są lekkie. Ich cena zależy od wagi i wzrasta kwadratowo w przypadku pereł o tej samej jakości, ale różniących się wagą. Przy ocenie pereł bierze się po uwagę siedem czynników: wielkość, kształt, kolor, połyskliwość, jakość powierzchni, jakość masy perłowej oraz dopasowanie w przypadku kolczyków, kolii czy innej biżuterii z więcej niż jedną perłą.
Perły dzieli się na słonowodne i słodkowodne. Naturalne perły słodkowodne, wytwarzane przez różne gatunki małży żyjących w rzekach czy potokach charakteryzują się przytłumionym połyskiem w porównaniu do pereł słonowodnych i mniejszą wartością komercyjną. Także perły czasami znajdowane w jadalnych ostrygach mają mniejszą wartość jubilerską w porównaniu do najwyższej jakości pereł, które są wytwarzane przez słonowodne perłopławy z rodzaju Pinctada.
Powstawanie thumb|Powstawanie perły wg teorii „woreczka perłowego” thumb|Porównawczy przekrój poprzeczny przez perłę naturalną (natural) i hodowaną (cultured)