Christoph Waltz (ur. 4 października 1956 w Wiedniu) – austriacko-niemiecki aktor i reżyser.
Zdobył międzynarodowe uznanie dzięki drugoplanowym rolom czarnych charakterów w filmach anglojęzycznych.
Zdobywca dwóch nagród Oscara za role drugoplanowe w obrazach Quentina Tarantino Bękarty wojny (2009) i Django (2012). Laureat nagrody dla najlepszego aktora podczas 62. MFF w Cannes (2009) oraz Złotego Globu za najlepszą rolę drugoplanową.
1 grudnia 2014 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6667 Hollywood Boulevard.
Życiorys Rodzina i edukacja Urodził się i dorastał w Wiedniu jako trzecie z czwórki dzieci pary scenografów i kostiumografów – Elisabeth Urbancic i Johannesa Waltza. Jego matka pochodziła z Austrii, a ojciec z Monachium. Jego dziadek ze strony ojca, Wilhelm Waltz, pochodził z Hesji, był prawnikiem i sygnatariuszem w Monachium. Jego babka, Maria Mayen, i ojczym jego matki, Emmerich Reimers, byli aktorami w Burgtheater w Wiedniu. Kompozytor Alexander Steinbrecher po raz drugi ożenił się z matką Waltza i tym samym został ojczymem Waltza; dlatego Waltz i reżyser filmowy Michael Haneke mieli tego samego ojczyma.
Ukończył Gymnasium Billrothstraße 73 w dzielnicy Wiednia Döbling i zdał maturę, podobnie jak jego dwaj bracia, Martin i Johannes. Uczęszczał do Terezjańskiej Akademii Wojskowej. Waltz początkowo chciał zostać kamerzystą, ponieważ interesował się technologią. Jak sam twierdzi, „wszedł do filmu tylko z powodu braku innych pomysłów”. Później studiował aktorstwo w wiedeńskim seminarium im. Maxa Reinhardta przy Universität für Musik und darstellende Kunst Wien, a następnie w Lee Strasberg Theatre and Film Institute w Nowym Jorku, gdzie pobierał lekcje u Lee Strasberga i Stelli Adler.
Kariera w Europie W 1977 jego debiut teatralny miał miejsce na scenie Theater an der Wien. Następnie grał w teatrach w Zurychu i Kolonii, a także we Frankfurcie nad Menem, Hamburgu, wiedeńskim Burgtheater i podczas festiwalu w Salzburgu. W 1982 otrzymał prestiżową Nagrodę O. E. Hassego w Akademie der Künste.
Po raz pierwszy trafił na mały ekran w roli nastolatka Güntera Veselya, który wraz ze swoim współwięźniem (Erwin Leder) przebywa w areszcie za włamanie w telewizyjnym dramacie ZDF/ORF Debiut (Der Einstand, 1977). Dwa lata potem pojawił się jako sanitariusz w sekwencji początkowej na stacji kolejowej z rannym plutonem (niewymieniony w czołówce) w dramacie wojennym Andrew V. McLaglena Steiner – Żelazny krzyż 2 (Steiner – Das Eiserne Kreuz, 2. Teil, 1979) u boku Richarda Burtona i Roberta Mitchuma. W telewizyjnym filmie historycznym ZDF/ORF Feuer! (1979) o Wiośnie Ludów w Cesarstwie Austriackim wystąpił w głównej roli jako arcyksiążę Karl Albrecht Schlick, przywódca demonstrantów przed Hofburgiem przeciwko polityce naprawczej Metternicha i brakowi praw obywatelskich. W filmie Ogień i miecz – historia Tristana i Izoldy (Feuer und Schwert – Die Legende von Tristan und Isolde, 1981) na motywach legendy Tristan i Izolda zagrał tytułową postać rycerza Tristana. W dramacie Stanie na głowie (Kopfstand, 1981) wcielił się w rolę Markusa Dorna, odrzuconego przez matkę i ojca, który po przebyciu w ośrodku psychiatrycznym doświadcza uszkodzeń fizycznych i psychicznych.
Można go było także dostrzec w odcinkach seriali telewizyjnych, w tym Parole Chicago (1979), Sprawa dla dwóch (Ein Fall für zwei, 1985), Derrick (1986, 1988) czy Tatort (1987). Znalazł się w obsadzie dwóch dramatów biograficznych Krzysztofa Zanussiego – Życie za życie. Maksymilian Kolbe (1991) w roli Jana Tytza (głos Adam Ferency), jednego z więźniów obozu w Auschwitz, gdzie dokonuje ucieczki i Brat naszego Boga (Our God’s Brother, 1997) jako polski malarz Maksymilian „Maks” Gierymski.
Wystąpił w serialu historyczno–biograficznym France 3 Napoleon (1991) jako Karl Emmanuel, miniserialu historycznym EuroVideo Król Münsteru (König der letzten Tage, 1993) z muzyką Wojciecha Kilara jako przywódca anabaptystów Jan z Lejdy, telewizyjnym filmie biblijnym TNT Jakub (1994) w reż. Petera Halla w roli Morasza i miniserialu Sky Atlantic Katarzyna Wielka (1995) w roli porucznika Armii Imperium Rosyjskiego Wasilija Mirowicza z Helen Mirren.
Za tytułową rolę alkoholika gwiazdy muzyki pop w telewizyjnym filmie biograficznym Warner Vision Germany Nie jesteś sam – historia Roya Blacka (Du bist nicht allein – die Roy Black Story, 1996) zdobył nagrodę na festiwalu filmów telewizyjnych w Baden-Baden i Nagrodę Telewizji Bawarskiej w Bawarii. W 2003 odebrał nagrodę telewizji niemieckiej w Kolonii dla najlepszego aktora drugoplanowego za postać policyjnego śledczego Brisky’ego w telewizyjnym dramacie kryminalnym Polowanie na Płomiennego Człowieka (Jagd auf den Flammenmann, 2003) z Lisą Martinek, z którą ponownie spotkał się na planie komedii romantycznej ARD Zaangażowanie w Zurychu (Die Zürcher Verlobung – Drehbuch zur Liebe, 2007), remake’u telewizyjnym Helmuta Käutnera z 1957. Rola Klausa–Dietera Lehmanna w telewizyjnej komedii Piekielna noc (Dienstreise – Was für eine Nacht, 2003) przyniosła mu nagrodę im. Adolfa Grimme. Za rolę psychologa sądowego Martina Bacha w telewizyjnym dramacie kryminalnym ZDF Sprawa Gehringa (Der Fall Gehring, 2003) był nominowany do Złotej Kamery 2004 dla najlepszego aktora niemieckiego. Kilkakrotnie spotkał się na planie filmowym z Tobiasem Morettim, w tym w odcinku serialu telewizyjnego RTL Komisarz Rex (1996) pt. „Morderca lalek” („Der Puppenmörder”) jako właściciel sklepu z lalkami, który poniża kobiety, upodabniając je do bezwolnych lalek, telewizyjnym dramacie kryminalnym Taniec z diabłem – Porwanie Richarda Oetkera (Der Tanz mit dem Teufel – Die Entführung des Richard Oetker, 2001) w roli porywacza Dietera Cilova, mechanika urodzonego w Słowenii i w telewizyjnym dreszczowca RTL Sąd ostateczny (Das jüngste Gericht, 2008) jako Peters.
Role hollywoodzkie mały|skaluj|lewo|Waltz na Viennale (2017) Przełomowym momentem w jego karierze była kreacja nazistowskiego pułkownika (standartenführera) Hansa Landy, zwanego „Łowcą Żydów” w czarnej komedii wojennej Quentina Tarantino Bękarty wojny (Inglourious Basterds, 2009) u boku Brada Pitta i Diane Kruger. Za tę rolę został obsypany nagrodami, w tym Oscarem za rolę drugoplanową, dla najlepszego aktora na 62. MFF w Cannes, Złotym Globem, Satelitą, nagrodą Gildii Aktorów Filmowych i nagrodą BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jako czarny charakter Benjamin Chudnofsky, paranoiczny rosyjski gangster w komedii akcji fantasy Michela Gondry’ego The Green Hornet 3D (2011) był nominowany do MTV Movie Awards dla najlepszego złoczyńcy. Kolejna kreacja doktora Kinga Schultza w westernie Quentina Tarantino Django (2012) przyniosła mu drugiego Oscara. Za rolę artysty malarza Waltera Keane w biograficznym komediodramacie Tima Burtona Wielkie oczy (Big Eyes, 2014) zdobył nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu.
Wcielił się w postać czarnego charakteru Ernsta Stavro Blofelda, znanego wcześniej jako Franz Oberhauser, jednego z jego głównych wrogów Jamesa Bonda (Daniel Craig) i szefa organizacji terrorystycznej WIDMO w dwóch filmach z serii o przygodach agenta 007: Spectre (2015) i Nie czas umierać (2021).
Zasiadał w jury konkursu głównego na 66. MFF w Cannes (2013) oraz na 75. MFF w Wenecji (2018).
W 2017 w orkiestrze Opery Vlaanderen w Antwerpii w Belgii podjął się reżyserii opery Falstaff Giuseppe Verdiego.
Życie osobiste mały|skaluj=1.1|Waltz i Judith Holste (2015) Waltz biegle mówi po niemiecku, francusku i angielsku. Choć w Bękartach wojny mówi również po włosku, w jednym z wywiadów przyznał, że nie zna tego języka.
Był żonaty z Jacqueline „Jackie” (z domu Rauch), choreoterapeutką pochodzącą z Nowego Jorku, z którą ma trójkę dzieci – Leona, Rachel i Miriam. Oboje mieszkali w Londynie, a ich małżeństwo trwało 17 lat. W 2001 zawarł związek małżeński z Judith Holste, niemiecką projektantką kostiumów, z którą ma córkę (ur. 2005).
Narodowość Do 2010 roku posiadał jedynie obywatelstwo niemieckie, które sam określił jako uwarunkowane prawnie (jego ojciec również posiadał takie obywatelstwo). Po zdobyciu Oscara w 2010 roku przyjął także obywatelstwo austriackie. W wywiadach podkreśla swoją austriacką narodowość i przywiązanie do Wiednia: „Urodziłem się w Wiedniu, dorastałem w Wiedniu, chodziłem do szkoły w Wiedniu, skończyłem szkołę w Wiedniu, studiowałem w Wiedniu, zacząłem grać w Wiedniu – może być jeszcze więcej powiązań z Wiedniem. W jaki sposób mogę wam okazać bardziej, iż jestem Austriakiem?”.
W 2020 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie po latach mieszkania w Los Angeles.
Filmografia Filmy fabularne
Seriale telewizyjne
Jako reżyser 2019: Układ idealny (Georgetown)
Odznaczenia Austriacki Krzyż Honorowy za Naukę i Sztukę – nadany 2011, wręczony 2012
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 2009 Bambi Najlepszy aktor – międzynarodowy Bękarty wojny (2009) 62. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes Najlepszy aktor Nagroda Satelita Najlepszy aktor drugoplanowy 2010 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy Nagroda BAFTA Najlepszy aktor drugoplanowy Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych Najlepszy aktor drugoplanowy Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy aktor drugoplanowy 2013 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Django (2012) Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy Nagroda BAFTA Najlepszy aktor drugoplanowy
Zobacz też Lista laureatów co najmniej dwóch aktorskich Oscarów
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci The Lee Strasberg Theatre & Film Institute Kategoria:Austriaccy aktorzy filmowi Kategoria:Austriaccy aktorzy teatralni Kategoria:Austriaccy aktorzy telewizyjni Kategoria:Laureaci Europejskiej Nagrody Filmowej Za Osiągnięcia w Światowej Kinematografii Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci Actor Award za najlepszy występ aktora w roli drugoplanowej Kategoria:Laureaci nagrody za pierwszoplanową rolę męską na Festiwalu Filmowym w Cannes Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiedniu Kategoria:Niemcy pochodzenia słoweńskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Naukę i Sztukę (Austria) Kategoria:Urodzeni w 1956