Sosna jednoigielna (Pinus monophylla Torr. & Frém.) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w USA (południowe Idaho, zachodnie Utah, Nevada, Arizona, wschodnia i południowa Kalifornia) i Meksyku (Kalifornia Dolna).
Morfologia thumb|left|200px|Szyszka nasienna thumb|left|200px|Szyszki męskie Pokrój Nieduże drzewo o zwartej, zazwyczaj zaokrąglonej koronie. Gałęzie rozpostarte i uniesione w górę, pozostają na pniu prawie do podstawy. Pień Osiąga 14 m wysokości, 50 cm średnicy. Kora czerwono-brązowa, łuskowata, nieregularnie spękana. Liście Igły osadzone pojedynczo (rzadziej po 2) na krótkopędach. Osiągają 2–6 cm długości, 1,3–2(2,5) mm grubości. Wygięte, szarozielone. Szyszki Szyszki męskie elipsoidalne, żółte, długości do 10 mm. Szyszki żeńskie symetryczne, jajowate przed otwarciem, szerokojajowate do kulistych po otwarciu, bladożółte do jasnobrązowych, prawie siedzące. Nasiona szarobrązowe do brązowych, cylindryczne, o długości 4–6(8) cm, bez skrzydełek.
Biologia i ekologia Drzewo wiatropylne. Szyszki nasienne dojrzewają w ciągu 2 lat, uwalniają nasiona i opadają wkrótce potem. Jedna wiązka przewodząca w liściu. Aparaty szparkowe znajdują się na każdej stronie liścia. Igły pozostają na drzewie przez 4–6 lat, rzadko do 10 lat.
Występuje licznie w górach, na średnich wysokościach, głównie 1000–2300 m n.p.m. Porasta rozległe obszary leśne, często razem z jałowcami.
Nasiona stanowią pożywienie ptaków i gryzoni. Modrowroniec zbiera nasiona i gromadzi je w ziemi w licznych kryjówkach. Niektóre z nich pozostają niewykorzystane i z nasion wyrastają nowe drzewa.
Sosna jednoigielna jest gospodarzem rośliny pasożytniczej Arceuthobium divaricatum (pasożyt pędowy). Zainfekowane są głównie populacje w Kalifornii i Nevadzie.
Systematyka i zmienność Synonimy: Caryopitys monophylla (Torr. & Frém.) Rydberg, Pinus californiarum D.K. Bailey, P. cembroides Zucc. var. monophylla (Torr. & Frém.) Voss.
Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus: podrodzaj Strobus sekcja Parrya podsekcja Cembroides gatunek P. monophylla
Sosna jednoigielna jest najbliżej spokrewniona z Pinus quadrifolia (syn. Pinus juarezensis), z którą łatwo tworzy mieszańce. Uważa się, że Pinus quadrifolia powstała w wyniku krzyżowania się Pinus juarezensis z sosną jednoigielną, jednak zależności między tymi taksonami wymagają dalszych studiów. Pinus monophylla krzyżuje się także z Pinus edulis, jednak zasięgi występowania tych gatunków są obecnie prawie całkiem rozłączne, więc nie dochodzi do tego często.
Zagrożenia Międzynarodowa organizacja IUCN przyznała temu gatunkowi kategorię zagrożenia LC (least concern), czyli jest gatunkiem o niskim ryzyku wymarcia.
Zastosowanie Jadalne nasiona są zbierane jako pożywienie. Na niektórych obszarach prawo do zbioru nasion należy do plemion rdzennych Amerykanów.
Przypisy
Kategoria:Sosnowate