Pieśni op. 74 – zbiór 19 pieśni Fryderyka Chopina, skomponowanych na głos (sopran i tenor) oraz fortepian w latach 1827–1847.
Pieśni powstały do słów znanych polskich poetów romantyzmu, przede wszystkim Stefana Witwickiego, którego wydany w Warszawie w 1830 zbiór "Piosnki sielskie" był dla Chopina przez całe życie głównym źródłem tekstów (poeta osobiście podarował kompozytorowi egzemplarz druku z odręczną dedykacją - tom zachowany w Bibliotece Narodowej). Utwory opublikowane zostały przez Juliana Fontanę w 1859 w warszawskiej oficynie Gustawa Gebethnera jako "Zbiór śpiewów polskich" – to wydanie zawierało 16 pieśni uszeregowanych w dowolny, niechronologiczny sposób. Równolegle ukazało się wydanie niemieckie (A.M.Schlesinger, Berlin) z niemieckojęzycznymi wersjami tekstów autorstwa Ferdinanda Gumberta - również 16 utworów. Co ciekawe, w żadnej z tych publikacji nie występuje numer opusowy. 17 pieśni pojawia się w niedatowanym drugim wydaniu polskim (współwydanym przez obie firmy) - dodana została pieśń "Leci liście z drzewa" ("Śpiew z mogiłki"). Znany dzisiaj zbiór 19 pieśni pojawia się dopiero w powojennym wydaniu kompletu dzieł Chopina tzw. Wydaniu Paderewskiego (PWM Kraków, tom XVII). W edycji tej numery porządkowe w ramach opusu również doprowadzone są do 17, zatem powszechnie spotykana numeracja dwóch ostatnich pieśni ("Czary", "Dumka") jako op.74 nr.18 i op.74 nr.19 nie ma historycznego uzasadnienia ale można ją zaakceptować jako sposób ułatwienia orientacji w tej gałęzi twórczości Chopina.
Do 19 znanych pieśni Chopina można ewentualnie dołączyć Mazur "Jakież kwiatki, jakież wianki" wpisany przez kompozytora w sierpniu 1829 w Pradze do albumu znanego czeskiego slawisty Vaclava Hanki - jest to kompozycja na głos solo (bez towarzyszenia fortepianu).
Poeci, których utwory wykorzystał Chopin w swoich pieśniach i piosenkach:
Stefan Witwicki (1801-1847) - 10 utworów (Życzenie, Wiosna, Smutna rzeka, Hulanka, Gdzie lubi, Poseł, Wojak, Pierścień, Narzeczony, Czary)
Józef Bohdan Zaleski (1802-1886) - 4 utwory (Śliczny chłopiec, Dwojaki koniec, Nie ma czego trzeba, Dumka)
Adam Mickiewicz (1798-1855) - 2 utwory (Precz z moich oczu, Moja pieszczotka)
Zygmunt Krasiński (1812-1859) - 1 utwór (Z gór gdzie dźwigali/Melodia)
Wincenty Pol (1807-1872) - 1 utwór (Śpiew z mogiłki/Leci liście z drzewa)
Ludwik Osiński (1775-1838) - 1 tłumaczenie/opracowanie (litewskiej poezji ludowej - Piosnka litewska)
Ignacy Maciejowski (1796/7 - 1835) [nie mylić z powieściopisarzem o tym samym nazwisku (1835-1901)] - 1 utwór ( Jakież kwiatki, jakież wianki)
Spis pieśni Chopina w kolejności chronologicznej:
1. Precz z moich oczu; sł. Mickiewicz (I wersja 1827, II wersja 1830). Op.74 nr. 6
2. Życzenie; sł. Witwicki (I wersja ok. 1829, II wersja ok. 1835). Op.74 nr. 1
3. Gdzie lubi; sł. Witwicki (ok. 1829). Op. 74 nr. 5
4. Poseł; sł. Witwicki (1830) Op. 74 nr. 7
5. Czary; sł. Witwicki (1830?) [Op. 74 nr. 18]
6. Hulanka; sł. Witwicki (1830) Op. 74 nr. 4
7. Wojak; sł. Witwicki (1830) Op. 74 nr. 10
8. Piosnka litewska; sł. ludowe opr. Osiński (1830) Op.74 nr. 16
9. Smutna rzeka; sł. Witwicki (1831) Op. 74 nr. 3
10. Narzeczony; sł. Witwicki (1831) Op. 74 nr. 15
11. Śpiew z mogiły/Leci liście z drzewa; sł. Pol (3.5.1836) Op.74 nr. 17
12. Pierścień; sł. Witwicki (8.9.1836) Op.74 nr. 14
13. Moja pieszczotka; sł. Mickiewicz (1837) Op. 74 nr. 12
14. Wiosna; sł. Witwicki (1838) Op. 74 nr. 2
15. Dumka; sł. Zaleski (1840) [Op. 74 nr. 19]
16. Śliczny chłopiec; sł. Zaleski (1841) Op.74 nr. 8
17. Nie ma czego trzeba; sł. Zaleski (1845) Op. 74 nr. 13
18. Dwojaki koniec; sł. Zaleski (1845) Op.74 nr. 11
19. Z gór gdzie dźwigali/Melodia; sł. Krasiński (1845) Op. 74 nr. 9
Jako aneks w tym zestawieniu można umieścić Mazur Jakież kwiaty, jakież wianki; sł. Maciejowski (22.8.1829)
Pieśń "Dumka" przez niektóre wydania (np. Wydanie Narodowe) jest uważana za wcześniejszą wersję "Nie ma czego trzeba" i nie jest traktowana jako osobny, samodzielny utwór.
Życzenie op. 74 nr 1 Pieśń w tonacji G-dur, metrum 3/4, napisana ok. 1829. Jest jedną z najważniejszych, a zarazem najsłynniejszych utworów Chopina tego gatunku. Napisana do słów S. Witwickiego. Przeznaczona na sopran. W swym charakterze jest połączeniem rytmu walca i mazurka, a wyróżniającą cechą utworu jest naśladowanie śpiewu ptaka - tryle w partii fortepianu oraz duże skoki interwałowe w melodii głównej (septyma, także seksta, realizowane w drobnych wartościach rytmicznych - ósemkach). Istnieją dwie wersje tej pieśni - wcześniejsza, prostsza, w charakterze bardziej zbliżona do walca (opublikowana w zbiorze Fontany) oraz późniejsza (ok. 1835), w charakterze bardziej mazurkowa (opublikowana pierwotnie w 1857 przez oficynę Antoniego Kocipińskiego w Kijowie).Kompozycja musiała mieć szczególne znaczenie dla Chopina i jego rodziny, gdyż cytat z niej został zawarty w Nokturnie cis-moll (Lento con gran espressione) napisanym w Wiedniu pod koniec 1830 r. i przesłanym do domu z dedykacją dla starszej siostry Ludwiki.
Pierwszy wers: Gdybym to ja była słoneczkiem na niebie. pełny tekst pieśni ( Wiosna op. 74 nr 2 Pieśń w tonacji g-moll, napisana w 1838 do słów S. Witwickiego.
Pierwszy wers: Błyszczą krople rosy.
pełny tekst pieśni
Smutna rzeka op. 74 nr 3 Pieśń w tonacji fis-moll, napisana w 1831 do słów S. Witwickiego.
Pierwszy wers: Rzeko z cudzoziemców strony
pełny tekst pieśni
Hulanka op. 74 nr 4 Pieśń w tonacji C-dur, napisana w 1830 do słów S. Witwickiego.
Pierwszy wers: Szynkareczko
pełny tekst pieśni
Gdzie lubi op. 74 nr 5 Pieśń w tonacji A-dur, napisana w 1829 do słów S. Witwickiego.
Pierwszy wers: Strumyk lubi w dolinie
pełny tekst pieśni
Precz z moich oczu op. 74 nr 6 Pieśń w tonacji f-moll, napisana w 1827 do słów A. Mickiewicza. Pierwsza pieśń napisana przez Chopina.
Pierwszy wers: Precz z moich oczu!
pełny tekst pieśni
Poseł op. 74 nr 7 Pieśń w tonacji D-dur, napisana w 1831 do słów S. Witwickiego.
pełny tekst pieśni
Pierwszy wers: Błysło ranne ziółko
Śliczny chłopiec op. 74 nr 8 Pieśń w tonacji D-dur, napisana w 1841 do słów B. Zaleskiego.
Pierwszy wers: Wzniosły, smukły i młody pełny tekst pieśni.
Melodia op. 74 nr 9 Pieśń w tonacji G-dur, napisana w 1847 do słów Z. Krasińskiego.
Pierwszy wers: Z gór, gdzie dźwigali
pełny tekst pieśni
Wojak op. 74 nr 10 Pieśń w tonacji As-dur, napisana w 1831 do słów S. Witwickiego.
Pierwszy wers: Rży mój gniady, ziemię grzebie pełny tekst pieśni
Dwojaki koniec op. 74 nr 11 Pieśń w tonacji d-moll, napisana w 1845 do słów B. Zaleskiego.
Pierwszy wers: Rok się kochali, a wiek nie widzieli pełny tekst pieśni
Moja pieszczotka op. 74 nr 12 Pieśń w tonacji Ges-dur, napisana w 1837 do słów A. Mickiewicza.
Pierwszy wers: Moja pieszczotka pełny tekst pieśni
Nie ma czego trzeba op. 74 nr 13 Pieśń w tonacji a-moll, napisana w 1845 do słów B. Zaleskiego.
Pierwszy wers: Mgła mi do oczu zawiwa z łona pełny tekst pieśni
Pierścień op. 74 nr 14 Pieśń w tonacji Es-dur, napisana w 1836 do słów S. Witwickiego.
Pierwszy wers: Smutno niańki ci śpiewały pełny tekst pieśni
Narzeczony op. 74 nr 15 Pieśń w tonacji c-moll, napisana w 1831 do słów S. Witwickiego.
Pierwszy wers: Wiatr zaszumiał między krzewy
Słowa: Wiatr zaszumiał między krzewy, Niewczas, niewczas, koniu! Niewczas, chłopcze czarnobrewy, Lecisz tu, po błoniu.
Czy nie widzisz tam nad lasem Tego kruków stada? Jak podleci, krąży czasem I w las znów zapada?
Gdzieżeś, gdzieżeś, dziewczę, hoże? Czemuż nie wybieży? Jakże, jakże wybiec może, Kiedy wgrobie leży?
O, puszczajcie! Żal mnie tłoczy, Niech zobaczę onę! Czy konając piękne oczy Zwróciła w mą stronę?
Gdy usłyszy me wołanie, Płacz mój nad swą głową, Może z trumny jeszcze wstanie, Zacznie żyć na nowo!
Piosnka litewska op. 74 nr 16 Pieśń w tonacji F-dur, napisana w 1831 do słów L. Osińskiego.
Tekst: Bardzo raniuchno wschodziło słoneczko,
Mama przy szklannym okienku siedziała,
"Skąd że to", pyta, "powracasz córeczko?
Gdzieś twój wianeczek na głowie zmaczała?"
"Kto tak raniuchno musi wodę nosić,
Nie dziw, że może swój wianeczek zrosić."
"Ej, zmyślasz, dziecię! Ej, zmyślasz, dziecię!
Tyś zapewne, tyś zapewne w pole,
Z twoim młodzianem gawędzić pobiegła."
"Prawda, prawda, Matusiu, prawdę wyznać wolę,
Mojegom w polu młodziana spostrzegła,
Kilka chwil tylko zeszło na rozmowie,
Tym czasem wianek zrosił się na głowie."
Leci liście z drzewa (Śpiew z mogiły) op. 74 nr 17 Pieśń w tonacji es-moll, napisana w 1836 do słów W. Pola.
Pierwszy wers: Leci liście z drzewa
pełny tekst pieśni
Czary op. 74 nr 18 Pieśń w tonacji d-moll, napisana ok. 1830 do słów Witwickiego. Nie została ona włączona do wydania Fontany z 1859.
Pierwszy wers: To są czary, pewno czary. pełny tekst pieśni
Jakież kwiaty, jakie wianki Mazur G-dur na głos (sopran) solo (bez towarzyszenia fortepianu) wpisany do albumu czeskiego profesora slawistyki Vaclava Hanki 22.8.1829 podczas pobytu kompozytora z grupą znajomych w Pradze - patrz http://pl.chopin.nifc.pl/chopin/manuscripts/detail/id/123
Słowa Ignacy Maciejowski. Nagrane na płycie CD_ROM nr CDB046 w roku 2009 przez BeArTon.
Pierwszy wers: Jakież kwiaty, jakie wianki
splotę na cześć Hanki. pełny tekst pieśni
Zobacz też Lista dzieł Fryderyka Chopina
Linki zewnętrzne
Kategoria:Dzieła Fryderyka Chopina