Hubert de la Poer Gough (ur. 12 sierpnia 1870 w Londynie, zm. 18 marca 1963 tamże) – brytyjski generał, uczestnik II wojny burskiej i I wojny światowej.

Pochodził z rodziny o tradycjach wojskowych. W szeregi armii wstąpił w 1889 roku, był oficerem kawalerii. Służył w Indiach, gdzie szybko awansował. Mając 24 lat, był najmłodszym wiekiem kapitanem w ówczesnych wojskach brytyjskich. Walczył ze zmiennym szczęściem w II wojnie burskiej, po której jego kariera dalej rozwijała się pomyślnie. Wykładał w Staff College w Camberley (1904–1906), następnie objął dowództwo 16. pułku lansjerów, a w 1911 roku osiągnął stopień generała brygady, stając się w ten sposób najmłodszym generałem w brytyjskich szeregach. Stacjonując w Irlandii, w 1914 roku odmówił wykonania rozkazów, w myśl których jego brygada miała wkroczyć do Ulsteru w celu ewentualnej pacyfikacji wystąpienia tamtejszych lojalistów, sprzeciwiających się autonomii wyspy. Pociągnął za sobą liczną grupę oficerów (tzw. incydent w Curragh), w efekcie czego rząd zrezygnował z planowanej operacji.

W trakcie I wojny światowej walczył w szeregach Brytyjskich Sił Ekspedycyjnych (BEF) we Francji. Szybko awansował – w sierpniu 1914 roku dowodził brygadą kawalerii, od września dywizją, natomiast w lipcu 1915 roku objął dowództwo I Korpusu Armijnego. W maju 1916 roku stanął na czele Armii Rezerwowej (5 Armii), stając się najmłodszym dowódcą armii w siłach brytyjskich. Tak efektowny przebieg kariery zawdzięczał poparciu gen. Douglasa Haiga, dowódcy BEF. Jednak jego dowodzenie stało się przedmiotem kontrowersji, tym bardziej że nie udało mu się odnieść spektakularnych sukcesów podczas bitwy nad Sommą (1916), zaś na odcinku w bitwie pod Arras (1917), za który odpowiadał, poniósł porażkę. Zupełnym fiaskiem zakończyła się prowadzona przez niego ofensywa w trakcie bitwy pod Passchendaele (lipiec/sierpień 1917), po której reputacja Gougha spadła wyjątkowo nisko, zarówno wśród władz i korpusu oficerskiego, jak też szeregowych żołnierzy. W marcu 1918 roku jego 5 Armii uległa ofensywie niemieckiej w trakcie operacji Michael i została zmuszona do odwrotu. Jakkolwiek Gough nie był wyłącznie odpowiedziany za przełamanie frontu i zręcznie wycofywał swoje jednostki, uniemożliwiając ich całkowite rozbicie, to został pozbawiony dowództwa.

Służbę czynną zakończył w 1922 roku. W ciągu następnych lat zajmował się polityką, rolnictwem i biznesem, jak również starał się oczyścić swoją reputację, pisząc i wydając prace na temat działań 5 Armii. Podczas II wojny światowej służył w Home Guard. W 1954 roku wydał swoje wspomnienia.

W historiografii I wojny światowej Gough pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych brytyjskich generałów. Szczególnie krytycznie ocenia się jego dowodzenie podczas bitwy pod Passchendaele.

Życiorys Pochodzenie i młodość Sir Hubert de la Poer Gough urodził się 12 sierpnia 1870 roku w Londynie jako miejsce jego narodzin podał miejscowość Gurteen w hrabstwie Wexford.; ., był drugim synem sir Charlesa Gougha i Harriette Anastasii de la PoerByła córką Johna W. Powera (1816–1851), deputowanego do Izby Gmin z hrabstwa Waterford (1837–1840). Nazwisko rodziny zostało zmienione już po jego śmierci, przez wdowę, która uzyskała na to królewskie potwierdzenie, ... Pochodził z rodziny o wojskowych tradycjach, jego ojciec był generałem, odznaczonym Krzyżem Wiktorii, ponadto kawalerem Orderu Łaźni (tu jako odznaczenie podano Krzyż Zwycięstwa); .. Kariera wojskowa stała się także udziałem jego młodszego brata, Johna; ..

Dzieciństwo spędził w Irlandii, dokąd rodzice wyjechali niedługo po jego narodzinach. Wychowywał się na terenach wiejskich, na pograniczu hrabstw Waterford i Tipperary, z wyjątkiem czasu, gdy w związku ze służbą ojca w 5. pułku kawalerii z Bengalu (5th Bengal Cavalry), rodzina przebywała w Indiach. Poczucie silnego związku z Irlandią, ze względu na powiązania rodzinne i wychowanie, zachował do końca życia..

Wykształcenie uzyskał w Eton, a następnie w Royal Military College w Sandhurst, wojskowej szkole średniej; ; ., do której wstąpił w lutym 1888 rokuWbrew temu co przedstawił w swoich wspomnieniach nie był najmłodszym kadetem w Sandhurst, ...

Kariera wojskowa Początki i II wojna burska thumb|John Henry Frederick Bacon, Odsiecz Ladysmith (1900). Na płótnie przedstawiono moment powitania majora Huberta Gougha przez sir George’a White’a Po ukończeniu szkoły w Sandhurst 5 marca 1889 roku otrzymał patent oficerski, a następnie wstąpił do armii i trafił do 16. pułku lansjerów (16th Lancers). W szeregach tej jednostki służył w Indiach na północno-zachodnim pograniczu; ; .. Awansowano go na kapitana z dniem 22 grudnia 1894 roku, gdy miał zaledwie 24 lat, co uczyniło go najmłodszym oficerem tego stopnia w ówczesnej armii brytyjskiej.. Wziął udział w ekspedycji Tirah (Tirah expedition, 1897–1898); .. Po krótkiej służbie liniowej podjął naukę w Staff College w Camberley..

Gdy rozpoczęła się II wojna burska został wysłany do Afryki wraz z 16. pułkiem lansjerów. W trakcie walk dowodził pułkiem konnej piechoty. Wyróżnił się podczas odsieczy Ladysmith – do którego wkroczył jako pierwszy z żołnierzy brytyjskich, którzy przerwali oblężenie miasta przez Burów – jak również w trakcie działań antypartyzanckich. Jednak 18 września 1901 roku poniósł klęskę: nad Krwawą Rzeką (Blood River) jego oddział został prawie całkiem wybity, gdy bez właściwego rozpoznania zaatakował liczniejsze siły przeciwnika. Nie wpłynęło to negatywnie na jego dalszą karierę, zaś udział w wojnie burskiej Gough zakończył dwa miesiące później, ciężko ranny w trakcie potyczki; ; ; ..

Awanse i incydent w Curragh W 1902 roku został wyróżniony awansem na brevet podpułkownika, następnie służył jako w 1 Brygadzie Kawalerii (24 września 1902 – 28 stycznia 1904).. 1 stycznia 1904 roku skierowany do Staff College, wykładał tam przez trzy lata. W trakcie tej służby otrzymał awans na brevet pułkownika (11 czerwca 1906), a następnie rzeczywistego podpułkownika (18 lipca 1906). 19 grudnia 1906 roku opuścił uczelnię i objął dowodzenie nad 16. pułkiem lansjerów. 1 stycznia 1911 roku awansowany na generała brygady, stanął na czele 3 Brygady Kawalerii, która stacjonowała w irlandzkim Curragh, głównej bazie armii brytyjskiej w Irlandii. Miał wówczas 40 lat i był najmłodszym generałem w armii; ; (tu podano, że w 1911 mianowano go tymczasowym generałem brygady); ; (tu jako datę objęcia 16. pułku podano 1907)..

Sytuacja w ówczesnej Irlandii była napięta, co wiązało się z podjęciem przez rząd Herberta Asquita próby wprowadzenia autonomii dla wyspy (1912). Gwałtownie sprzeciwiali się temu protestanccy mieszkańcy Ulsteru, którzy utworzyli paramilitarne Ulster Volunteer Force (Ulsterskie Siły Ochotnicze), zapowiadając walkę o utrzymanie unii z Wielką Brytanią w niezmienionym kształcie. Władze w Londynie zaczęły rozważać użycie wojska, by zapobiec ewentualnym powstaniu. Na konieczność dokonania demonstracji siły nalegał szczególnie Winston Churchill, pierwszy lord admiralicji. Gabinet przychylił się do jego zdania i nakazał gen. Arthurowi Pagetowi, głównodowodzącemu całością sił brytyjskich w Irlandii, by przygotował obronę składów wojskowych i wysłał część oddziałów do Ulsteru. Ustalono też, że związani z tym regionem oficerowie nieoficjalnie nie będą musieli uczestniczyć w tej akcji; ; ; ..

20 marca 1914 roku, podczas jednego ze spotkań dotyczących przebiegu planowanej operacji, wypowiedzi Pageta zostały źle przyjęte przez część zgromadzonych oficerów. Wśród nich znalazł się Gough, który nie pochodził z Ulsteru i w związku z tym nie mógł liczyć na zwolnienie z udziału w działaniach, które budziły jego niechęć. Wieczorem tego samego dnia w bazie w Curragh, po rozmowach z oficerami swojej brygady, otwarcie sprzeciwił się całej operacji, oświadczając, że woli raczej wystąpić z armii niż podjąć walkę przeciw ulsterskim lojalistom. W ślad za Goughiem podobne deklaracje złożyło 3 pułkowników i 55 innych oficerów z 3 Brygady Kawalerii; ; ; ; ; ..

Wydarzenie to, określone mianem incydentu w Curragh, postawiło brytyjskie dowództwo i rząd w trudnej sytuacji. Obawiano się rozprzestrzenienia fermentu i wybuchu otwartego buntu w armii. Gougha, wraz z kilkoma podkomendnymi, wezwano do Londynu. Rozmowy z nimi podjęli minister wojny John Seely, marszałek polny John French, szef Imperialnego Sztabu Generalnego i gen. Henry Wilson, dyrektor Wydziału Operacyjnego War Office. Pragnąc załagodzić sytuację, po burzliwych dyskusjach, Seely spełnił żądania Gougha i przekazał mu pisemne zapewnienie, w myśl którego armia nie zostanie użyta do narzucenia Ulsterowi home rule; ; ; ..

Nie zakończyło to jednak sprawy, bowiem niedługo potem premier odrzucił złożoną przez Seelya obietnicę. W efekcie tego do dymisji podali się zarówno minister, jak i French. Ostatecznie wydarzenia te przekreśliły plany wysłania wojska do Ulsteru. Gough zdobył rozgłos i co więcej, cały incydent nie odbił się negatywnie na jego karierze; ; ; ; .. Jak sam przyznawał w prywatnych rozmowach, jego postępowanie wynikało nie tyle z poparcia dla lojalistów z Ulsteru, co z niezadowolenia, które wywołały w nim działania War Office i samego Pageta..

I wojna światowa mały|Zasięg zdobyczy terenowych wojsk Ententy podczas bitwy nad Sommą

Walki w 1914 roku Po wybuchu wojny Gough na czele 3 Brygady Kawalerii znalazł się w szeregach Brytyjskich Sił Ekspedycyjnych (British Expeditionary Force, BEF), które przerzucono do Francji. Uczestniczył w walkach odwrotowych po bitwie pod Mons. W trakcie sierpniowych działań, wykorzystując nieprecyzyjne rozkazy swojego bezpośredniego przełożonego gen. Edmunda Allenby’ego, odłączył się spod jego dowództwa i przyłączył do I Korpusu Armijnego gen. Douglasa Haiga.. Walczył następnie w I bitwie nad Marną i I bitwie nad Aisne; .. We wrześniu stanął na czele 2 Dywizji KawaleriiUtworzona 6 września jako Gough Command, na 2 Dywizję została przemianowana 13 tego miesiąca, ., awansowany na stopień generała majora. W październiku Gough, wraz z całością BEF, został przerzucony do Flandrii, gdzie walczył w I bitwie pod Ypres. Jego dywizja wchodziła w skład Korpusu Kawalerii gen. Allenby’ego i do początku listopada broniła pozycji w rejonie miejscowości Messines i Wytschaete, zanim została zluzowana przez oddziały francuskie; ; ..

Droga do dowódcy armii mały|Gough w 1917 roku Dalsza kariera Gougha w trakcie działań wojennych przebiegała bardzo szybko. Przyczyniło się do tego faworyzowanie go przez Haiga, odgrywającego coraz większą rolę w BEFJeszcze pod koniec 1914 roku Haig został dowódcą 1 Armii, zaś 19 grudnia 1915 roku zastąpił Frencha na stanowisku głównodowodzącego całym BEF, ., który widział w nim pokrewną „kawaleryjską duszę” i agresywnie myślącego dowódcę, mogącego dokonać upragnionego przełamania frontu. W kwietniu 1915 roku Gough został przeniesiony na stanowisko dowódcy 7 Dywizji Piechoty. Nie pełnił go długo, już w lipcu tego samego roku awansowany na generała porucznika jako datę awansu na generała porucznika podał 1 stycznia 1917 roku, jednak z tym stopniem wymieniają Gougha już w 1915 lub 1916 roku ; ; ., stanął na czele I Korpusu; ; ; .. Dowodził nim w bitwie pod Loos, która zakończyła się brytyjską porażką; .. Już w marcu 1916 roku powierzono mu dowodzenie Korpusem Rezerwowym, który 23 maja przekształcono w Armię Rezerwową. W ten sposób Gough, mając zaledwie 43 lata, stał się najmłodszym dowódcą armii w szeregach BEF; ; ; ; ..

Somma Wedle planów brytyjskiego dowództwa dotyczących bitwy nad Sommą Armia Rezerwowa miała zostać użyta do wykorzystania wyłomów w niemieckich liniach dokonanych przez 4 Armię., której jednak 1 lipca nie udało się zrealizować tego zadania.. W związku z tym Haig wieczorem tego samego dnia podjął decyzję, by Gough przejął dowodzenie nad połową północnego odcinka frontu i w skład jego armii włączył walczące tam korpusy; ; ..