thumb|240px|Okręg Generalny Kielce Dowództwo Okręgu Generalnego „Kielce” (DOGen. „Kielce”, DOGen. III) – terytorialny organ Ministerstwa Spraw Wojskowych, pełniący funkcje administracyjno-gospodarcze, mobilizacyjne i garnizonowo-porządkowe z siedzibą w garnizonie Kielce w latach 1918–1921.

Historia Okręgu Generalnego „Kielce” 27 października 1918 roku Rada Regencyjna Królestwa Polskiego wydała dekret o przystąpieniu do formowania narodowej armii regularnej na podstawie Tymczasowej Ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej, którą ogłoszono równocześnieMonitor Polski Nr 190 z 31 października 1918 roku, s. 1.. Artykuł 19 wspomnianej ustawy stanowił, co następuje: „Państwo polskie pod względem służby wojskowej podzielone będzie na określoną liczbę okręgów wojskowych, z których każdy obejmie pewną liczbę powiatów. Podział ten winien być dostosowany do podziału administracyjnego kraju”.

29 października 1918 roku na posiedzeniu Rady Ministrów postanowiono o podziale Królestwa Polskiego na okręgi wojskoweMonitor Polski Nr 189 z 30 października 1918 roku, s. 3..

30 października 1918 roku Prezydent Rady Ministrów Józef Świeżyński działając w zastępstwie ministra spraw wojskowych i w porozumieniu z Zygmuntem Chrzanowskim, ministrem spraw wewnętrznych podpisał rozporządzenie w sprawie podziału obszaru Królestwa Polskiego pod okupacją austriacką i niemiecką na 15 okręgów wojskowychMonitor Polski Nr 191 z 2 listopada 1918 roku, s. 1-2.. Tego samego dnia, w wykonaniu powyższego rozporządzenia, szef Sztabu Generalnego WP, generał dywizji Tadeusz Rozwadowski wydał swój rozkaz o powołaniu między innymi okręgów wojskowych: Okręg Wojskowy Nr IV Radomski – płk Leon Billewicz, Okręg Wojskowy Nr V Kielecki – płk Włodzimierz Skrzyszewski, Okręg Wojskowy Nr VI Piotrkowski – płk Jan Rządkowski, Okręg Wojskowy Nr VII Częstochowski – płk Antoni Bronisław JastrzębskiTadeusz Böhm, jako dowódcę OW Nr VII wymienia płk Tadeusza Stanisława Jastrzębskiego (1877–1949) natomiast Piotr Stawecki podaje, że dowódcą okręgu częstochowskiego był płk Antoni Bronisław Jastrzębski (1860–1924). W późniejszym okresie obaj oficerowie zostali zweryfikowani w stopniu generała brygady., Okręg Wojskowy Nr VIII Łódzki – płk Albin Jasiński, Okręg Wojskowy Nr X Łowicki – ppłk Franciszek Korewo.

W każdym okręgu przystąpiono do formowania pułku piechoty. Organizowane pułki zamierzano rozwinąć w brygady, a te z kolei w dywizje. Równocześnie powołano trzy lokalne inspektoraty, jako zalążki dowództw dywizji, w tym Inspektorat Kielecki (okręgi wojskowe nr V i VI) z inspektorem, generałem Wacławem Iwaszkiewiczem i szefem sztabu, pułkownikiem Włodzimierzem Bokszczaninem. 10 listopada inspektorowi kieleckiemu podporządkowane zostały okręgi wojskowe VIII i X.

16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski mianował generała Iwaszkiewicza dowódcą Okręgu Generalnego Kieleckiego.

17 listopada 1918 roku dokonano reorganizacji terytorialnych władz wojskowych. Zlikwidowano wówczas inspektoraty lokalne i powołano pięć dowództw okręgów generalnych, w tym Dowództwo Okręgu Generalnego III „Kielce”. Dowódcy okręgu generalnego podporządkowane zostały okręgi wojskowe: IV Radomski, V Kielecki, VI Piotrkowski i VII Częstochowski.

27 listopada 1918 roku na terenie DOGen. III ustanowione zostały „władze zaciągowe” obejmujące jedną okręgową komendę uzupełnień przy dowództwie okręgu generalnego, cztery powiatowe komendy uzupełnień przy dowództwach OW (PKU Nr IV-VII) i siedemnastu oficerów ewidencyjnych dla każdego z powiatów. Zasięg terytorialny poszczególnych PKU pokrywał się z granicami okręgów wojskowych i obejmował: IV PKU Radom – powiaty: radomski, opatowski, kozienicki, sandomierski i iłżecki V PKU Kielce – powiaty: kielecki, jędrzejowski, miechowski, pińczowski, stopnicki VI PKU Piotrków – powiaty: piotrkowski, radomszczański, konecki, opoczyński i włoszczowski VII PKU Częstochowa – powiaty: częstochowski i wieluński

15 stycznia 1919 roku zatwierdzona została obsada personalna władz zaciągowych: komendant Okręgowej Komendy Uzupełnień w Kielcach - płk Antoni Bronisław Jastrzębski, komendant IV PKU Radom – ppłk Eugeniusz Lenartowicz, komendant V PKU Kielce – płk Wacław Mikułowski, komendant VI PKU Piotrków – płk Kazimierz Kamprad.

3 lutego 1919 roku z powodu trudności komunikacyjnych powiat włoszczowski przekazany został z VI PKU Piotrków do VII PKU CzęstochowaDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 15 z 11 lutego 1919 roku, poz. 535..

22 kwietnia 1919 roku podjęta została decyzja o przeniesieniu batalionów zapasowych 2, 3 i 4 pułków piechoty Legionów z Jabłonny do Piotrkowa, Radomia i Kielc, i podporządkowaniu ich dowódcy Okręgu Generalnego Nr IIIDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 46 z 29 kwietnia 1919 roku, poz. 1523..

Z dniem 15 listopada 1921 roku powiaty województwa kieleckiego: częstochowski, konecki, opoczyński i włoszczowski oraz powiaty województwa łódzkiego: piotrkowski, radomszczański i wieluński, włączone zostały do nowo powstałego Okręgu Korpusu Nr IV.

Instytucje i jednostki wojskowe na terenie DOG III Dowództwa i sztaby Sztab Inspektoratu Lokalnego Kieleckiego w Kielcach Dowództwo Okręgu Generalnego Kieleckiego w Kielcach Dowództwo Okręgu Generalnego „Kielce” Brygada Lokalna w Piotrkowie szef sztabu brygady – kpt. Henryk Pomazański Dowództwo Dworca w Herbach Polskich Dowództwo Dworca w Kielcach Dowódcy dworca – por. Stanisław Mejer (do 24 VIII 1920) i ppłk Antoni Baykowski (od 24 VIII 1920) Dowództwo Dworca w Rejowcu Dowództwo Dworca w Strzemieszycach Dowództwo Dworca w Ząbkowicach Dowództwo Kolei Wąskotorowej w Kielcach Stacja Zborna dla Oficerów przy Komendzie Miasta w Kielcach Kompania Sztabowa Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce”

Dowództwa lokalne 29 lipca 1920 roku na podstawie rozporządzenia Ministerstwa Spraw Wojskowych L. dz. 1260/Org. O. I. Szt. i rozkazu dowódcy Okręgu Generalnego „Kielce” L.dz. 4330/Wydz. I. Szt. została przeprowadzona reorganizacja istniejących na terenie Okręgu Generalnego „Kielce” dowództw lokalnych. Dowódca Miasta w Kielcach został jednocześnie dowódcą Garnizonu Kielce. Komenda Miasta w Kielcach pełniła równocześnie obowiązki Komendy Placu. Zastępca dowódcy Miasta w Kielcach wykonywał obowiązki komendanta placu. Pozostało dziesięć dowództw garnizonów: Częstochowa, Piotrków, Radom, Ostrowiec, Miechów, Noworadomsk, Pińczów, Sandomierz, Jędrzejów i Będzin dla całego Zagłębia oraz trzy komendy placu: w Częstochowie, Piotrkowie i Radomiu. Ze względu na szczególne warunki lokalne w Zagłębiu dowódca Garnizonu Będzin otrzymał polecenie wyznaczenia, w porozumieniu z dowództwami formacji zapasowych, oficerów placu w Dąbrowie Górniczej i w Sosnowcu. W pozostałych sześciu garnizonach mieli funkcjonować oficerowie placu. Z powodu braku etatowych oficerów placu ich obowiązki mieli wykonywać oficerowie z formacji zapasowych. Komendant (oficer) placu był organem pomocniczym dowódcy garnizonu. Komendant placu posiadał prawa dyscyplinarne dowódcy batalionu, natomiast oficer placu – dowódcy kompanii. Etat oficera placu przewidywał jednego oficera w stopniu kapitana, dwóch podoficerów i trzech szeregowców. Etat komendy placu siedmiu oficerów, jednego urzędnika wojskowego, jedenastu podoficerów, piętnastu szeregowych i dwie maszynistki, natomiast etat dowództwa miasta (obozu warownego) Kielce jedenastu oficerów, jednego urzędnika wojskowego, siedemnastu podoficerów, dwudziestu pięciu szeregowych i dwie maszynistkiDziennik Rozkazów Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce” Nr 66 z 29 lipca 1920 roku, pkt 618 Częściowa zmiana organizacji dowództw lokalnych oraz załączniki: nr 1 „Etat D-twa Miasta (oboz. war.) Kielce”, nr 2 „Etat K-dy Placu” i nr 3 „Etat oficera placu”.. 6 sierpnia 1920 roku zniesiono, jako zbyteczne, Dowództwo Garnizonu GranicaDziennik Rozkazów Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce” Nr 68 z 6 sierpnia 1920 roku, pkt 682 Zniesienie Dowództwa Garnizonu.. W związku z podporządkowaniem Szwadronu Zapasowego 2 Pułku Ułanów dowódca okręgu zarządził utworzenie Dowództwa Garnizonu Staszów. W związku z przeniesieniem Baonu Zapasowego 11 pp z Sosnowca do Będzina 9 listopada 1920 roku Dowództwo Garnizonu Zagłębia Dąbrowskiego także zostało przeniesione z Sosnowca do Będzina.

Dowództwo miasta Kielce → Komenda Miasta i Placu Kielce dowódca miasta - mjr Oskar Brezany (XI 1918 – I 1919) komendant miasta i placu – płk piech. Aleksander Wołowski (I 1919 – 19 V 1920) komendant miasta i placu – płk piech. Antoni Jastrzębski (19 V 1920 – IV 1921) komendant miasta – ppłk Stanisław Elgas (V – X 1921) Komenda Placu w Kielcach komendant placu – kpt. Zygmunt Krudowski (do 2 II 1920) komendant placu – por. Aleksander Wójcicki (od 2 II 1920) Dowództwo miasta Radomia dowódca miasta – ppłk Leon Wasilewski dowódca miasta – płk Eugeniusz Pogorzelski (od 6 II 1919) Komenda Placu w Radomiu komendant placu – kpt. Feliks Jędrychowski (do 14 III 1920) komendant placu – kpt. Wacław Zbrowski (od 14 III 1920) Komenda miasta Piotrkowa Komenda Placu w Piotrkowie komendant placu – kpt. Szczęsny RucińskiKapitan Szczęsny Ruciński (1867–1926) od 2 lutego 1920 roku pełnił jednocześnie funkcję referenta działu sportowego DOGen. „Kielce”. komendant placu – kpt. Józef Rosywacz (od 25 II 1920Dziennik Rozkazów Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce” Nr 26 z 14 marca 1920 roku, pkt Przydziały oficerów i urzędników państwowych.) Komenda Placu w Częstochowie komendant placu – kpt. Wacław Zbrowski (do 14 III 1920) komendant placu – ppor. Szymon Domański (od 14 III 1920Dziennik Rozkazów Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce” Nr 26 z 14 marca 1920 roku, pkt 3 Odkomenderowania oficerów.) Komenda Placu w Jędrzejowie Oficer Placu w Dąbrowie Górniczej Oficer Placu w Sosnowcu Oficer Placu w Miechowie Oficer Placu w Ostrowcu Oficer Placu w Noworadomsku Oficer Placu w Pińczowie Oficer Placu w Sandomierzu Oficer Placu w Jędrzejowie

Wielkie jednostki

2 Dywizja Piechoty Legionów 7 Dywizja Piechoty

Piechota

II Brygada Piechoty Legionów IV Brygada Piechoty Legionów XIII Brygada Piechoty XIV Brygada Piechoty Okręgowy Pułk Piechoty Ziemi Radomskiej (przemianowany na 24 pułk piechoty) Okręgowy Kielecki Pułk Piechoty (przemianowany na 25 pułk piechoty) Okręgowy Piotrkowski Pułk Piechoty (przemianowany na 26 pułk piechoty) Okręgowy Częstochowski Pułk Piechoty (przemianowany na 27 pułk piechoty) Legia Akademicka przy Okręgowym Pułku w Piotrkowie (od 9 XI 1918)

Sztabowy oficer inspekcyjny piechoty (od 1 czerwca 1920 roku Okręgowy Inspektor Piechoty, etat płk) ppłk Wacław Kluczyński (od 30 X 1919 – 2 IX 1920 → dyspozycja Dowództwa Frontu Północno-Wschodniego) ppłk Michał Zabdyr (p.o. 2 – 27 VIII i 27 VIII – 2 IX 1920) ppłk Władysław Dragat (18 IX 1920 – 30 IV 1921 → kierownik Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie) ppłk Aleksander Zörner (od 5 V 1921)

Baon Zapasowy 2 pułku piechoty Legionów Batalion został sformowany na przełomie lutego i marca 1919 roku w Jabłonnie, a po dwóch miesiącach został przeniesiony do Piotrkowa. 9 października 1921 roku został przeniesiony do Pińczowa. Dowódcy batalionu kpt. J. Góra (15 III – VII 1919) kpt. Mieczysław Kulikowski (VII – 21 XII 1919) por. / kpt. Aleksander Stawarz (21 XII 1919 – 1 VII 1920) ppłk Edward Bielecki (1 – 12 VII 1920) mjr / ppłk Stefan Wyspiański (12 VII 1920 – 1 III 1921) ppłk Stanisław Jaxa-Rożen (1 III – 1922)

Baon Zapasowy 3 pułku piechoty Legionów Batalion został sformowany na przełomie lutego i marca 1919 roku w Zegrzu, pod koniec maja 1919 roku przeniesiony do Radomia. Dowódcy batalionu por. Michał Michna (III - VII 1919) ppłk Michał Zabdyr (do 27 VIII 1920 → Okręgowy Inspektor Piechoty) kpt. Mieczysław Kulikowski (p.o. do 2 IX 1920) ppłk Michał Zabdyr (od 2 IX 1920) kpt. Mieczysław Kulikowski (p.o. do 25 XI 1920 → zastępca dowódcy batalionu) ppłk Juliusz Zulauf (25 XI 1920 – 15 III 1921 → dowódca 28 pp) mjr Feliks Dobrowolski (do 7 XI 1921 → stan spoczynku) kpt. Mieczysław Kulikowski (od 7 XI 1921)