Orson Bean właśc. Dallas Frederick Burroughs (ur. 22 lipca 1928 w Burlington, zm. 7 lutego 2020 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy, telewizyjny i teatralny, także muzyk; wystąpił m.in. w roli Lorena Braya, cynicznego właściciela sklepu, w serialu telewizyjnym Doktor Quinn (1993–1998).
Życiorys Urodził się w Burlington w Vermont jako syn Marian Ainsworth (z domu Pollard) i George’a Fredericka Burrowsa, szefa policji kampusu na Uniwersytecie Harvarda i członka American Civil Liberties Union. Był magiem-amatorem w liceum Cambridge Rindge and Latin School, które ukończył w 1947, a wkrótce potem przez 18 miesięcy służył w wojsku przebywając w Japonii. Studiował aktorstwo w Herbert Berghof Studio. Po wojnie występował jako komik w klubach nocnych i teatrach nowojorskich. 30 kwietnia 1954 zadebiutował na Broadwayu. W 1957 trafił do serialu Kraft Television Theatre. W latach 50. XX wieku znalazł się na czarnej liście studia filmowego w Hollywood ze względu na swoje otwarcie liberalne poglądy polityczne. W końcu udało mu się pokonać czarną listę, grając głównych bohaterów Bilbo Bagginsa i Frodo Bagginsa w animowanych adaptacjach powieści J.R.R. Tolkiena Hobbit (1977) i Powrót króla (1980). W latach 60., 70. i 80. brał często udział w telewizyjnych teleturniejach. W filmie telewizyjnym NBC Aniołki Charliego z tyłu kamery (Behind the Camera: The Unauthorized Story of 'Charlie’s Angels''', 2004) wcielił się w postać aktora Johna Forsythe’a.
Był trzy razy żonaty. 2 lipca 1956 ożenił się z aktorką Jacqueline de Sibour, która występowała pod pseudonim Rain Winslow, córką francuskiego szlachcica i pilota Vicomte’a Jacques’a de Sibour i jego żony Violette B. Selfridge (córki urodzonego w Ameryce brytyjskiego oddziału magnata sklepowego Harry’ego Gordona Selfridge’a). Przed rozwodem w 1962 Bean i Jacqueline mieli jedno dziecko, córkę Michele. 3 października 1965 poślubił aktorkę i projektantkę mody Carolyn Maxwell, z którą miał troje dzieci: dwóch synów – Maxa i Ezekiela oraz córkę Susannah. Rozwiedli się w 1981. 18 kwietnia 1993 ożenił się z Alley Mills, 23 lata młodszą od siebie aktorką. Mieszkali w Los Angeles do jego śmierci w 2020.
Zmarł 7 lutego 2020 w wieku 91 lat, podczas spaceru w pobliżu bulwaru Venice i Shell Avenue, w Venice w Los Angeles na skutek potrącenia przez nadjeżdżający samochód, gdy przechodził przez jezdnię w pobliżu teatru, w którym występowała jego żona.
Filmografia Filmy 1955: Jak być bardzo, bardzo sławnym (How to Be Very, Very Popular) jako Toby Marshall 1959: Anatomia morderstwa (Anatomy of a Murder) jako dr Matthew Smith 1967: Gwiezdny powóz (The Star-Wagon) jako Stephen Minch 1969: Lola (Twinky) jako Hal 1982: Garfield in the Rough jako Billy Rabbit Interkosmos jako wydawca Lydii 1991: Życiowa szansa (Chance of a Lifetime) jako Fred 1999: Być jak John Malkovich (Being John Malkovich) jako dr Lester Doktor Quinn (Dr. Quinn Medicine Woman: The Movie, TV) jako Loren Bray 2003: Powrót króla (The Return of the King) jako Frodo Baggins / Bilbo Baggins (głos) 2004: Psi mistrz: Puchar Europy (Soccer Dog: European Cup) jako burmistrz 2006: Kosmiczna mistyfikacja (Alien Autopsy) jako Bezdomny Na rozstaju dróg (The Novice) jako ojciec McIlhenny 2018: Bez litości 2 jako Sam Rubinstein
Seriale TV 1952: Goodyear Television Playhouse – udział w 1 odcinku Broadway Television Theatre – 2 odcinki 1952−1956: Studio One – 3 odcinki 1954: Robert Montgomery Presents – 1 odcinek 1954–1956: Omnibus – 3 odcinki 1955: The Best of Broadway jako Mortimer Brewster – 1 odcinek The Elgin Hour jako Arthur – 1 odcinek 1957: Kraft Television Theatre jako George Sanford – 1 odcinek Playhouse 90 jako Jack Chesney – 1 odcinek 1958: The Phil Silvers Show jako szer. Wally Gunther – 1 odcinek The Millionaire jako Newman Johnson – 1 odcinek 1960: Strefa mroku (The Twilight Zone) jako James B.W. Bevis – 1 odcinek Art Carney Special – 1 odcinek 1978: Statek miłości (The Love Boat) jako Artie D' Angelo 1982: Tylko jedno życie jako Harrison Logan 1986–1989: Napisała: Morderstwo (Murder, She Wrote) jako Ebeneezer McEnery 1990: Przygody Animków jako Gepetto (głos) 1993–1998: Doktor Quinn (Dr. Quinn, Medicine Woman) jako Loren Bray 1998: Diagnoza morderstwo (Diagnosis Murder) jako Lewis Sweeney 2000: Szeryf z miasteczka Manhattan jako Lew Goldberg Ally McBeal jako Marty Diabli nadali jako Carl Tepper Prawo rodzinne (Family Law) jako arcybiskup Phillips Will & Grace jako profesor Joseph Dudley 2002: Jak pan może, panie doktorze? (Becker) jako pan Bennet 2003: Siódme niebo jako pacjent / Pan Hampton Impersonator 2004: Dowody zbrodni (Cold Case) jako Harland Sealey 2005: Dwóch i pół (Two and a Half Men) jako Norman 2006: Pani prezydent (Commander in Chief) jako Bill Harrison 2007: Podkomisarz Brenda Johnson (The Closer) jako Donald Baxter (sezon 3, odc. 5.) Kobiecy Klub Zbrodni (Women’s Murder Club) jako Harold Grant Jak poznałem waszą matkę (How I Met Your Mother) jako Bob 2009–2012: Gotowe na wszystko jako Roy Bender 2011: Rozpalić Cleveland (Hot in Cleveland) jako Dan 2014: Kochanki (Mistresses) jako 2016: Współczesna rodzina (Modern Family) jako Marty The Guest Book jako Edgar Moda na sukces (The Bold and the Beautiful) jako Howard 2018: Superstore jako dr Fogler 2020: Grace i Frankie jako Bruno
Książki Me and the Orgone (1972) Too Much Is Not Enough (1988) 25 Ways to Cook a Mouse for the Gourmet Cat (1994) M@il for Mikey'' (2007)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańskie osobowości telewizyjne Kategoria:Czarna lista Hollywood Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2020 Kategoria:Amerykańskie ofiary wypadków drogowych Kategoria:Ludzie urodzeni w Burlington (Vermont)