Open City

Festiwal Sztuki w Przestrzeni Publicznej Open City / Otwarte Miasto – festiwal sztuki organizowany w Lublinie od 2009 roku przez Ośrodek Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych „Rozdroża”Rozdroża, informacje o instytucji miejskiej. W ramach festiwalu realizowane są zarówno projekty trwałe, obiekty, instalacje, murale, które pozostają w przestrzeni miasta, jak również efemeryczne – np. performance, projekcje wideo. Organizatorzy zapewniają także wydarzenia towarzyszące, np. pokazy filmów dokumentalnych, spotkania, wykłady, warsztaty, spektakle, koncerty.

Geneza i idea Festiwal Sztuki w Przestrzeni Publicznej Open City / Otwarte Miasto nawiązuje do tradycji wprowadzenia sztuki w przestrzeń publiczną, na gruncie polskim wyznaczoną imprezami plenerowymi lat 60. i 70., takimi jak Biennale Form Przestrzennych w Elblągu czy Sympozjum Plastyczne Wrocław ’70.

Zasygnalizowane nazwą festiwalu „otwarcie” miasta odnosi się między innymi do idei Formy Otwartej stworzonej przez Oskara Hansena, w myśl której realizacje artystyczne oraz urbanistyczne powinny stanowić aktywne tło dla egzystencji człowieka, kreować zdarzenia, które kształtują świadomość i postawę etycznąOskar Hansen, Forma Otwarta, “Przegląd Kulturalny” 1959, nr 5, s. 5.. Przy okazji pierwszej edycji kurator nawiązał do zjawiska „otwartych miast” okresu wojny, poddanych przez władze po to, by ich historyczna tkanka oraz mieszkańcy nie ucierpieli podczas zbrojnego ataku. Tym samym „otwarte miasto” jest metaforą sygnalizującą moment, w którym miasto zostaje wytrącone z ram ustalonego porządku i zostaje pokojowo zdobyte przez artystów – opanowane przez sztukę. Z drugiej jednak strony, otwarta formuła festiwalu zakłada komentarze dotyczące niepowodzeń i aberracji wspomnianych ideiWaldemar Tatarczuk, Wstęp, [w:] Open City. Festiwal sztuki w Przestrzeni Publicznej 22 czerwca - 20 lipca 2009 [katalog], Ośrodek Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych “Rozdroża”, Lublin 2009, s. 7..

Podobnie jak idea Formy Otwartej, formuła festiwalu uwzględnia historię i tożsamość miejsca. Lublin staje się punktem odniesienia dla wielu realizacji artystycznych, w których zwraca się uwagę na jego wielokulturową przeszłość, wyznaczoną m.in. wydarzeniami Unii Lubelskiej czy obliczem miasta jako żydowskiej „Jerozolimy Wschodu”Tadeusz Radzik, Adam Witusik, Lublin w dziejach i kulturze Polski, Lublin 2000; Żydzi w Lublinie. Materiały do dziejów społeczności żydowskiej Lublina, t. 1, red. Tadeusz Radzik, Lublin 1995., ale również na przeszłość trudną, której wyznacznikiem może być Holocaust czy epizod ustanowienia komunistycznej władzy, tzw. Polska „lubelska”Tadeusz Radzik, Lubelska dzielnica zamknięta. Żydzi w Lublinie (1939–1942), Lublin 1999; tenże, Zagłada lubelskiego getta, Lublin 2007; Tadeusz Żenczykowski, Polska lubelska 1944, Warszawa 1990.. Ważną rolę odgrywa również aktualna sytuacja geopolityczna miasta, leżącego na obrzeżach Unii Europejskiej, stykającego się z własnymi problemami biedy i wykluczenia, ale również z problemami dręczącymi pobliskie społeczeństwa, ukraińskie czy białoruskie, pozostające poza zjednoczoną EuropąZob. m.in. Białoruś - w stronę Zjednoczonej Europy, red. Mariusz Maszkiewicz, Wrocław 2009; Obserwatorium Integracji Społecznej w Szczecinie, Ubóstwo. Analiza przestrzenna problemu, Szczecin 2010..

Z tego powodu istotne miejsce w obszarze artystycznych poszukiwań zajmują kwestie społeczne oraz polityczne, które wybrzmiewają w dialogu pomiędzy artystami a mieszkańcami, przechodniami, gośćmi.

Cel festiwalu Festiwal odwołuje się do przeszłości i teraźniejszości Lublina. Prace artystów są umieszczane najczęściej w miejscach publicznych, znaczących chociażby historycznie dla przestrzeni miasta. Tematyka prac odwołuje się do położenia na wschodzie Polski, na obrzeżach Unii Europejskiej, do przeszłości multikulturowej, ale także do świadomości współczesnych Lublinian. Prace mają na celu zwrócenie uwagi, nie tylko na bieżące problemy społeczne, ale też pozwalają na zwrócenie uwagi przeciętnego mieszkańca na pewne miejsca w urbanistycznej strukturze Lublina.

Celem festiwalu, jest zaznaczenie obecności sztuki w przestrzeni publicznej Lublina. Artyści są otwarci na sugestie, komentarze, refleksje i osądy zwykłych przechodniów. Jednocześnie stymulują ludzi do namysłu, a nawet rewizji dotychczasowych relacji z miastem.

Organizatorzy Pomysłodawcą festiwalu i pierwszym kuratorem był Waldemar Tatarczuk a organizatorem jest Ośrodek Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych „Rozdroża” – miejska instytucja kultury w Lublinie. Festiwal odbywa się przy wsparciu Urzędu Miasta Lublin i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz innych podmiotów publicznych i prywatnych. W latach 2009–2011 festiwal był wpisany w program starań Lublina o zdobycie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku.

Edycje W przestrzeni Lublina na stałe pozostają niektóre realizacje; należą do nich: mural „Nie ma uliczki” Mariusza Tarkawiana przy ul. Jasnej (2011), mural NAWERA przy ul. Szkolnej (2012), rzeźba „Przejście” Bohdana Rucińskiego na Krakowskim Przedmieściu (deptak) (2010), zasiew „Źródło. Strumień. Woda” Teresy Murak na dawnej trasie W-Z, obecnie Al. Tysiącelcia (2009) oraz – we fragmentach – projekt „Coming out” Ronena Eidelmana (Stare Miasto, ul. Zielona).

Open City 2009 Edycja została zainaugurowana przez prezydenta Lublina, Adama Wasilewskiego i trwała do 22 czerwca 2009, a instalacje pozostały do 20 lipca 2009. Kuratorem wystaw był Waldemar TatarczukSylwetka Waldemara Tatarczuka.

W 1. edycji festiwalu udział wzięło 15 artystów indywidualnych i grup: Janusz Bałdyga, Redas Dirżys (Litwa), Nezaket Ekici (Turcja/Niemcy), Elżbieta Jabłońska, Vlodko Kaufmann (Ukraina), Dariusz Kociński, Jarosław Kozłowski, Robert Kuśmirowski, Dominik Lejman, Leszek Lewandowski, Teresa Murak, Paul Panhuysen (Holandia), Andrzej Paruzel, grupa R.E.P. (Ukraina), Andrée Weschler (Francja)]Lista uczestników. thumb|250px|right|Instalacja "Wykop+-" Roberta Kuśmirowskiego thumb|250px|Projekt Andree Wechsler, porusza problematykę równouprawnienia Wybrane instalacje Zaplanowano ponad dwadzieścia wydarzeńProgram Open City, m.in. projekcje filmów, dyskusje, warsztaty twórcze, oraz instalacje artystyczne.

„Źródło. Strumień. Woda.” Instalacja Teresy Murak, jest nasadzeniem roślinnym z Hyzopu, układające się w kształt rzeki, w pierwotnym zamiarze, miały prowadzić od Zamku Lubelskiego w kierunku ŚwidnikaSylwetka Teresa Murak. „Koncert Pitagorejski”. Instalacja Paula Panhuysena złożona z 64 małych dzwonków aluminiowych, które wiszą na lince w rytmicznym ciągu Fibonacciego, ponumerowane od 1 do 4, nastrojone zgodnie z akordem pitagorejskim 6 : 8 : 9 : 12Sylwetka Paul Panhuysen. „Wykop+-”. Instalacja Roberta Kuśmirowskiego. Artysta przez cały festiwal, ogrodzony, wykopywał ziemię z jednego miejsca. Zainteresowanym przechodniom, na pytania, co buduje, odpowiadał w sposób dostosowany do pytającegoSylwetka Robert Kuśmirowski. Plakaty przedstawiające kobietę, której usta zostały skrępowane, przez szpule drutów. Instalacja Andree Wechsler. Holenderska artystka i performerka, zaprotestowała przeciwko dyskryminacji kobiet, jej plakaty zawieszono na billboardach na Krakowskim Przedmieściu. Instalacja miała nawiązywać, do chórów kościelnych, druty do strun głosowychSylwetka Andre Weschler.

Open City 2010 Festiwal odbył się w dniach 18 czerwca-20 lipca. Kuratorem edycji był Krzysztof ŻwirblisFestiwal Open City 2010. Przewodnią ideą 2. edycji festiwalu Otwarte Miasto (Open City) były interakcje społeczne. Krzysztof Żwirblis potraktował przestrzeń miejską jako obszar napięć –narodowych, religijnych, gospodarczych czy politycznych, jednocześnie dostrzegł w niej otwartość na artystyczne komentarze, eksperymenty, zarówno te prowokujące odbiorców do zabawy, jak i do głębszej refleksji. W ramach 2. edycji festiwalu stworzono kilkanaście realizacji, przeprowadzono również kilka akcji w przestrzeni miejskiejFestiwal Open City 2010.

W festiwalu udział wzięło 15 artystów indywidualnych i grup: Akademia Ruchu, Karolina Breguła, Ronen Eidelman (Izrael), Roch Forowicz, Paweł Hajncel, Komuna Warszawa, Jarosław Lipszyc, Jarosław Lustych, Bohdan Ruciński, Daniel Rumiancew, Peter Russell (Szkocja), Jadwiga Sawicka, Kamila Szejnoch, Myroslav Vayda (Ukraina), Piotr WysockiLista uczestników .

Wybrane instalacje „Maszt” – Kamila SzejnochMaszt Kamila Szejnoch. „Holy machine”. Instalacja Kamili Szejnoch przypominająca bankomat lub info kiosk, której automatyczne działania ironicznie komentują mechanizmy życia religijnegoHoly machine Kamila Szejnoch. „Cytaty za darmo”. Pastisz współczesnych akcji promocyjnych w wykonaniu Jadwigi Sawickiej, polegający na wręczaniu ulotek z cytatami „z klasyków”, balonów z dyrektywami: Krzycz. Płacz. Patrz, fotografowano przypadkowych przechodniów w koszulkach opatrzonych niepokojącymi napisami, zaprojektowanymi przez artystkęCytaty za darmo Jadwiga Sawicka. „Detekcja”. Instalacja wideo Rocha Forowicza, w której artysta za pomocą kamery termowizyjnej sterował projekcją na fasadzie lubelskiej archikatedryDetekcja Roch Forowicz. „Coming out”. Fotografie Ronen Eidelman przedstawiające międzywojenną żydowską społeczność umieszczono na murach kamienic Starego Miasta. Artysta opatrzył je napisami dotyczącymi żydowskiej tożsamości oraz uprzedzeń rasowychComing out Ronen Eidelman. „Oko Cadyka”. Instalacja Jarosława Koziara będąca wizualizacją koncepcji Władysława Panasa. Plan miasta widziany jest jako plan ludzkiego ciała, a tytułowe oko znajduje się w miejscu domu, w którym mieszkał cadyk Jakub Icchak Horowitz, „Widzący z Lublina”Oko Cadyka Jarosław Koziara. „Źródła”. Instalacja Myroslava Vayda, usytuowana na skwerze obok kościoła ewangelickiego, w której artysta umieścił w darni kolorowe lightboxy, wizualizując pulsującą pod powłoką ziemi energięŹródła Myroslav Vayda. „Luneta”. Instalacja Karoliny Breguły umieszczona na Placu po farze w Lublinie, przez którą zobaczyć można było nie pobliski Zamek, ale zupełnie inne, egzotyczne miejsceLuneta Karolina Breguła.

Open City 2011 Festiwal odbył się w dniach 22 czerwca-13 lipca; wernisaż miał miejsce 22 i 24 czerwca. Kuratorką edycji była Monika Szewczyk. Kuratorka 3. edycji festiwalu Otwarte Miasto (Open City), Monika Szewczyk, zbudowała program przedsięwzięcia w oparciu o architekturę miasta, która została zreinterpretowana przez artystów – tym samym ponownie powrócono do problemu historii i tożsamości miejsca oraz idei Oskara Hansena. Odniesiono się również do kwestii społecznych, podkreślając rolę aktywności mieszkańców w kształtowaniu ostatecznego kształtu festiwalu i akcentując rolę sztuki jako płaszczyzny porozumieniaFestiwal Open City 2011 .

W festiwalu udział wzięło 16 artystów indywidualnych i grup: Izabela Tarasewicz, Mariusz Tarkawian, Cezary Bodzianowski, Andrei Dureika (Białoruś), Liliana Orbach (Argentyna), Alexandre Perigot (Francja), Maurycy Gomulicki, Martin Zet (Czechy), Alex Villar (Brazylia/USA), Julita Wójcik, Krzysztof Żwirblis, Ada Karczmarczyk, Katarzyna Kozyra, Jacek Malinowski, (Super)grupa Azorro, Konrad SmoleńskiLista uczestników .

Wybrane instalacje „Dom Elvisa”. instalacja Alexandre Perigot będącą wierną (w skali) kopią domu króla rock’n’rolla – GracelandSylwetka Alexandre Perigot. „Nie ma uliczki”. Mural Mariusza Tarkawiana na ścianie jednej z kamienic Śródmieścia, nawiązujący do żydowskiej historii miastaSylwetka Mariusz Tarkawian. „Fantom”. Instalacja Maurycego Gomulickiego zbudowana z różowych świetlówek umieszczona w otworach fasady Zamku LubelskiegoSylwetka Maurycy Gomulicki.

Open City

Źródło i licencja