Ryszard Hajduk (ur. 10 kwietnia 1920 w Giszowcu (ob. część Katowic), zm. 25 listopada 1982 we Wrocławiu) – polski dziennikarz i historyk, poseł na Sejm PRL II, III, IV, V, VII i VIII kadencji (1957–1972 i 1976–1982). Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys Ryszard Hajduk urodził się na osiedlu górniczym Giszowiec w pobliżu Katowic i tam też spędził dzieciństwo. Jego ojciec Wincenty był górnikiem, matka Marta Żołna pochodziła z ziemi pszczyńskiej.
W 1936 przeniósł się z katowickiego gimnazjum im. Adama Mickiewicza do gimnazjum w Warszawie. W 1939 zdał dużą maturę. Do przyszłej pracy dziennikarskiej przysposobił się na kursach Instytutu Nauk Społecznych. W 1939 zadebiutował jako publicysta w jednym z katowickich dzienników i jako nowelista w warszawskim miesięczniku „Skawa”.
Uchodząc w czasie II wojny światowej z Warszawy na wschód, 13 września pod Brześciem nad Bugiem zgarnięty został przez oddział Feldgendarmerie i osadzony jako jeniec cywilny w obozach na terenie Prus Wschodnich, najpierw w Prabutach, potem w Olsztynku. W listopadzie 1939 zbiegł z transportu, by dotrzeć na Górny Śląsk do rodziców, skąd w marcu 1940 przedostaje się do Zagłębia Dąbrowskiego, by zatrudnić się jako „siła biurowa” znająca język niemiecki w starostwie w Będzinie. 13 sierpnia 1940 został jednak aresztowany przez Gestapo, ponieważ jako pracownik niemieckiego urzędu zadeklarował jako ojczysty język polski. Trafił do więzienia na Radosze w Sosnowcu, skąd po paru tygodniach został zwolniony po interwencjach i zabiegach ojca. Powrócił do Giszowca, gdzie przebywał do czerwca 1941, gdy został przymusowo wcielony do Wehrmachtu.
Po wojnie kierował pracą księgarni w Opolu, które to stanowisko powierzył mu Wydział Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. Został również korespondentem opolskim działającej w Katowicach gazet codziennych „Trybuny Robotniczej” i „Dziennika Zachodniego”. 10 listopada 1945 ożenił się z Zofią Poliwodą.
Brał czynny udział w tworzeniu pierwszej powojennej gazety w Opolu „Nowiny Opolskie”, został zastępcą redaktora naczelnego, a następnie naczelnym szefem. W 1947 został kierownikiem opolskiego oddziału wrocławskiego „Słowa Polskiego”. Następnie w latach 1948–1951 był kierownikiem opolskiego oddziału katowickiej „Trybuny Robotniczej”, a po utworzeniu samodzielnego województwa opolskiego i stworzeniu „Trybuny Opolskiej” został w niej kierownikiem działu, a później zastępcą redaktora naczelnego. Wydawał od 10 stycznia 1953 dodatek kulturalny „Głos znad Odry”.
Od lipca 1957 pełnił funkcję przewodniczącego prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu. Od tego samego roku był posłem ziemi opolskiej na Sejm II, III, IV, V, VII, VIII kadencji (z przerwą w latach 1972–1976, aż do śmierci w listopadzie 1982). W Sejmie przez wszystkie kadencje pracował w Komisji Kultury i Sztuki (przez cztery kadencje jako wiceprzewodniczący) i przez cztery ostatnie kadencje w Komisji Spraw Zagranicznych (oraz w Polskiej Grupie Unii Międzyparlamentarnej), przez dwie kadencje w Komisji Mandatowo-Regulaminowej i przez jedną kadencję w Nadzwyczajnej Komisji Ziem Zachodnich oraz Komisji Wymiaru Sprawiedliwości.
Był przewodniczącym Wojewódzkiego Zespołu Poselskiego, członkiem egzekutywy w Komitecie Wojewódzkim Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (1956–1957, 1966–1980) oraz przewodniczącym Frontu Jedności Narodu (1962–1981)w województwie opolskim. Pełnił funkcje w Towarzystwie „Polonia” (członek Rady Naczelnej 1963–1982), w Instytucie Spraw Międzynarodowych (członek prezydium Komitetu Organizacyjnego Badań Niemcoznawczych 1966–1970) oraz w Polskim Społecznym Komitecie Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (1970–1982). Współorganizował Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego, redakcję Polskiego Radia w Opolu, Opolskiej Orkiestry Symfonicznej w Opolu, był członkiem założycielem Instytutu Śląskiego w Opolu i do 1980 wiceprzewodniczącym jego kuratorium.
Przez szereg lat pełnił funkcję prezesa oddziału Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich oraz prezesa oddziału Związku Literatów Polskich w Opolu. Prezes Opolskiego Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego.
Zmarł 25 listopada 1982, pochowany z honorami wojskowymi na cmentarzu komunalnym w Opolu (kwatera 2 Zasłużonych-1-12)Informacje w serwisie Grobonet.. Na płycie nagrobnej wyryto słowa, którymi żegnał go Jan Goczoł:„Z goryczy śląskiej ojcowizny dla Polski wysiłkiem myśli pracą słowa żył”.
Publikacje Pamiętniki Opolan, Kraków 1954 Gorycz ojcowizny, Katowice 1960 Ludzie ziem zachodnich i północnych, Warszawa 1962 Arka Bożek, Katowice 1963, 1973, Warszawa 1975 Rodowody rewizjonistów, Katowice 1965 Rewizjoniści w Bundestagu, Katowice 1966 Loksodroma Śląsk-Brazylia, Katowice 1969 Od „Nowin” do „Trybuny”: z notatnika opolskiego redaktora, Katowice 1970 The nationalist Lobby, Interpress Warszawa 1971 Encyklopedia, która się nie ukazała (wraz ze Stefanem Popiołkiem), Katowice 1970 Kartoteka śmierci: lista aresztowanych działaczy Dzielnicy I Związku Polaków w Niemczech w latach 1939–1945 (wraz ze Stanisławem Drozdowskim i Zdzisławem Rusinkiem), Opole 1973 Arka Bożek, Warszawa 1975 Pogmatwane drogi, Wydawnictwa MON, Warszawa 1976 i 1979 Korzenie: portrety opolskie, Katowice 1980 Góra św. Anny, Warszawa 1983 Nieznana karta tajnego frontu, Warszawa 1985 (wydana dzięki żonie Zofii Hajduk, która zebrała zapiski męża i opracowała całość)
Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1974)Wręczenie odznaczeń w Belwederze, „Dziennik Polski”, 1974, nr 172, s. 3. Order Sztandaru Pracy I klasy (1972) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1969) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1961) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1956). Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955). Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” (1968)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, nr 5, 7 czerwca 1968, s. 3.
NagrodyJulia Pitera, Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI wieku, biogram. II nagroda im. Juliana Bruna za działalność publicystyczną (1953) Nagroda Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu za Gorycz ojcowizny (1961) Nagroda miasta Opola (1969, 1980) Nagroda „Trybuny Ludu” (1975)Nagrody „Trybuny Ludu”, „Trybuna Ludu”, nr 195, 23 sierpnia 1975, s. 1. Antenka – nagroda Rozgłośni Polskiego Radia i Ośrodka Telewizji w Opolu (1979) Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich im. Bolesława Prusa (1984)
Przypisy
Bibliografia Korzenie: portrety opolskie, Katowice 1980 Strona sejmowa posła VIII kadencji Profil na stronie Biblioteki Sejmowej Archiwum rodzinne – Przemysław Nijakowski
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Warszawie Kategoria:Członkowie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Opolu Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Ludzie urodzeni w Giszowcu Kategoria:Ludzie związani z Katowicami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym w Opolu Kategoria:Polacy wcieleni do Wehrmachtu w czasie II wojny światowej Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Posłowie z okręgu Kędzierzyn-Koźle (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Opole (PRL) Kategoria:Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu Kategoria:Przewodniczący Wojewódzkich Komitetów Frontu Jedności Narodu Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1982