Powiat jędrzejowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Jędrzejów.
W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Jędrzejów, Małogoszcz, Sędziszów, Sobków, Wodzisław gminy wiejskie: Imielno, Nagłowice, Oksa, Słupia miasta: Jędrzejów, Małogoszcz, Sędziszów, Sobków, Wodzisław
Powiat jędrzejowski graniczy z trzema powiatami województwa świętokrzyskiego: włoszczowskim, kieleckim i pińczowskim, z jednym powiatem województwa małopolskiego: miechowskim oraz z jednym powiatem województwa śląskiego: zawierciańskim.
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 85 379 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 85 179 osób. Gminy Liczba ludności i powierzchnia gmin (na grudzień 2018). GminaLudnośćPowierzchnia24px Jędrzejów(w tym miasto) 28 324(15 282) 226,62 km²(11,37 km²)24px Sędziszów(w tym miasto) 12 599(6494) 145,65 km²(7,92 km²)24px Małogoszcz(w tym miasto) 11 626(3809) 146,05 km²(9,68 km²)24px Wodzisław(w tym miasto) 7100<br/ >(1153) 176,89 km² (7,94 km²)26x26px Sobków (w tym miasto) 8533 (1016) 144,31 km² (10,38 km²)24px Nagłowice 4993 117,29 km²24px Oksa 4605 90,72 km²24px Imielno 4420 101,01 km²24px Słupia 4368 108,42 km²Razem 86 405 1257 km²
Demografia
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu jędrzejowskiego w 2014 rokuhttps://www.polskawliczbach.pl/powiat_jedrzejowski, na podstawie danych GUS.
Charakterystyka geograficzna Powiat jędrzejowski położony jest na Wyżynie Małopolskiej w większości w obrębie Niecki Nidziańskiej a jego północno-zachodnie tereny leżą na Wyżynie Przedborskiej. W skład Niecki wchodzi charakterystyczny dla tego regionu Płaskowyż Jędrzejowski. Teren płaskowyżu jest pofałdowany i opada łagodnymi garbami z zachodu na wschód. Dominują tu gleby urodzajne, przeważnie rędziny. Obszar zbudowany jest z utworów węglanowych górnej kredy.
Obszary chronione Miechowsko-Działoszycki Obszar Chronionego Krajobrazu (M-DOChK) – w obrębie powiatu rozciąga się na obszarach gmin Słupia, Sędziszów i Wodzisław. Włoszczowsko-Jędrzejowski Obszar Chronionego Krajobrazu (W-JOChK) – w obrębie powiatu rozciąga się na obszarach gmin Nagłowice, Oksa, Jędrzejów i niewielkimi fragmentami na terenach gmin Małogoszcz, Sobków i Imielno. Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu (częściowo w gminie Małogoszcz) – ma powierzchnię 98 359 ha. Prawie 50% jego obszaru zajmują duże kompleksy leśne z wielogatunkowymi drzeworostami. Bogata jest fauna reprezentowana przez zwierzęta łowne i ptaki.
Historia powiatu Przed I wojną światową powiat należał do guberni kieleckiej, zaś po wojnie do województwa kieleckiego. Po II wojnie światowej ponownie włączono go do województwa kieleckiego. Powiat istniał aż do reformy administracyjnej w 1975 roku. Kolejna reforma w 1999 roku przywróciła powiat jędrzejowski i włączyła go do województwa świętokrzyskiego.
Osadnictwo na terenie powiatu jędrzejowskiego ma długą historię. W wyniku badań archeologicznych w okolicy Sobkowa i Nagłowic odkryto liczne stanowiska kultury łużyckiej oraz świadectwa wpływów rzymskich na tych terenach.
Podczas walk narodowowyzwoleńczych w obrębie powiatu rozegrano wiele potyczek, w tym najkrwawszą bitwę powstania styczniowego w 1863 roku pod Małogoszczem. W ramach reperkusji po stłumieniu powstania miastom powiatu (Jędrzejów, Małogoszcz, Sobków, Wodzisław) odebrano prawa miejskie.
Podczas II wojny światowej na terenie powiatu walczyły oddziały Batalionów Chłopskich, NSZ i Armii Krajowej.
Przypisy
Linki zewnętrzne Starostwo Powiatowe w Jędrzejowie
jędrzejowski