Józef Wasowski (Józef Wasercug; ur. 14 kwietnia 1885 w Płocku, zm. 21 października 1947 w Warszawie) – polski dziennikarz i wykładowca pochodzenia żydowskiego, w latach 1945–1947 poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy, przewodniczący Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w latach 1944–1945Ks. Dominik Zamiatała, Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XVII, Radom 2006, s. 179..
Życiorys thumb|Grób rodziny Wasowskich na cmentarzu Powązkowskim Po ukończeniu gimnazjum realnego w Sosnowcu (1895–1902) wyjechał na studia do Paryża, gdzie kształcił się w Szkole Nauk Politycznych oraz Kolegium Nauk Społecznych (dyplom uzyskał w 1908). Początkowo pracował jako dziennikarz „Nowej Gazety” i „Niwy Polskiej”, założył też gazetę „Panteon”. W latach 1912–1915 stał na czele redakcji pisma polskich Żydów „Izraelita”.
Po powrocie do Polski stale współpracował z „Nową Gazetą” oraz „Kurierem Polskim”. Był redaktorem naczelnym „Widnokręgu”. W 1914 został aresztowany przez władze carskie. Od 1917 do 1918 zatrudniony w Radzie Stanu, po odzyskaniu niepodległości był m.in. szefem wydziału prasowego w MSZ do 1923. W tym samym roku otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Gwiazdy Rumunii.
Pod koniec 1918 roku wysłany do Lwowa wraz z dr. Leonem Chrzanowskim przez MSZ w celu zbadania pogromu na ludności żydowskiej dokonanego przez polskich żołnierzy i cywilów, jaki miał miejsce w dniach 22–24 listopada 1918 tuż po odbiciu miasta z rąk Ukraińców. Efektem ich pracy był raport z dnia 17 grudnia 1918Grzegorz Gauden, Lwów – kres iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918, Kraków: „Universitas”, 2019, , s. 189–190..
W późniejszym czasie do 1932 był redaktorem naczelnym Polskiej Agencji Publicystycznej, która powstała z jego inicjatywy. Zakładał gazetę „Epoka”. Przez kilkanaście lat wykładał w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie, był członkiem zwyczajnym Towarzystwa WSD i wicedyrektorem Szkoły. W 1933 zakładał Ligę Reformy Obyczajów.
Podczas II wojny światowej zatrudniony przez ordynata Jana Zamoyskiego jako urzędnik w należącym do ordynacji nadleśnictwie w Lipie. Po 1944 pełnił obowiązki dyrektora departamentu w Ministerstwie Informacji i Propagandy. Był redaktorem naczelnym „Kuriera Codziennego”. Działał w Stronnictwie Demokratycznym, pełniąc funkcję wiceprezesa jego Rady Naczelnej. W 1945 został nominowany do Krajowej Rady Narodowej, dwa lata później uzyskał mandat posła do Sejmu Ustawodawczego. Był pierwszym w historii prezesem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Pełnił obowiązki wicedziekana Wydziału Dziennikarstwa Akademii Nauk Politycznych, stał również na czele Związku Zawodowego Dziennikarzy RPLista posłów do Sejmu z ramienia Stronnictwa Demokratycznego, „Głos Demokratyczny”, nr 6 (45), 1947, s. 4.. Był wiceprezesem zarządu Polskiego Instytutu Prasoznawczego.
Od 1923 był członkiem warszawskiej loży „Kopernik” (ps. „Widz”). Dwukrotnie żonaty, w pierwszym małżeństwie z AustriaczkąJadwiga Manyś-Lobman, Józef Wasowski, „Gazeta Stołeczna”, nr 72 z 26 marca 1998, s. 13., 25 lipca 1920 wziął ślub z Marią Strońską, aktorką kabaretową (Czarny Kot, Qui Pro Quo) i teatralną.
Zmarł po długiej chorobie w październiku 1947, został pochowany na Starych Powązkach„Kurier Codzienny”, nr 290 z 23 października 1947, s. 2 (nekrolog). (kwatera 240-2-22). Postanowieniem prezydenta RP Bolesława Bieruta z 24 października 1947 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski w uznaniu wybitnych zasług położonych dla Demokracji Polskiej w dziedzinie publicystyki oraz pracy nad odbudową powojennego dziennikarstwa.Józef Wasowski odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, „Kurier Codzienny”, nr 293 z 26 października 1947, s. 1–2..
Ojciec Jerzego Wasowskiego, dziadek Grzegorza Wasowskiego.
Był w Częstochowie patronem ulicy (obecnie ulica gen. Janusza Gąsiorowskiego), która została zmieniona na podstawie ustawy z 1 kwietnia 2016 o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Patronuje ulicy w Gdańsku (dzielnica Wrzeszcz).
Przypisy
Bibliografia Henryk Wosiński, Stronnictwo Demokratyczne w Polsce Ludowej. Cz. 3: Udział Stronnictwa w pracach parlamentu PRL w latach 1944–1968 (red. Wiktoria Beczek), Warszawa 1969, s. 134–135 (nota biograficzna ze zdjęciem) Leszek Tomaszewski, Lwów – listopad 1918. Niezwykłe losy pewnego dokumentu, w: „Dzieje Najnowsze”, rocznik XXV, 1993/94 (dział: „Listy do Redakcji”) Ludwik Hass, Masoneria polska XX wieku. Losy, loże, ludzie, Wyd. 2, rozsz. i uzup., Kopia, Warszawa 1996, s. 522–523 (nota biograficzna z datami przynależności do lóż)
Linki zewnętrzne Utwory Józefa Wasowskiego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci uczelni w Paryżu Kategoria:Członkowie Rady Naczelnej SD (1944–1989) Kategoria:Ludzie urodzeni w Płocku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Przewodniczący Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Dziennikarskiej w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1947