Boris Andriejewicz Uspienski (; ur. 1 marca 1937 w Moskwie) – rosyjski filolog, semiotyk kultury, mitograf.
Życiorys Jeden ze współtwórców Tartusko-Moskiewskiej Szkoły Semiotyki. W roku 1960 ukończył studia na Uniwersytecie Moskiewskim im. M.W. Łomonosowa, gdzie wykładał do roku 1982. Pracował m.in. z Jurijem Łotmanem, który wpłynął na jego idee. Następnie pracował w Harvard University, Cornell University, na Uniwersytecie w Wiedeńskim i Uniwersytecie w Grazu. Obecnie wykłada na Università degli Studi di Napoli "L'Orientale" w Neapolu. Mieszka w Rzymie. Został wybrany na członka wielu europejskich towarzystw naukowych i akademickich.
Bibliografia jego prac liczy kilkaset pozycji, w tym 28 książek.
Historia i semiotyka to zbiór studiów, obrazujący przemianę, której semiotyka uległa w latach osiemdziesiątych pod wpływem spotkania z historią. Uprzywilejowanym terenem badań, na podstawie których autor buduje swe modele teoretyczne, są dzieje i kultura Rosji.
Tłumaczenia prac na język polski Książki: Kult św. Mikołaja na Rusi, przeł. Elżbieta Janus, Maria Renata Mayenowa, Zofia Kozłowska, Lublin 1985, Wyd. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, s. 375, (1982) (z Wiktorem M. Żywowem) Car i bóg. Semiotyczne aspekty sakralizacji monarchy, przeł. i wstępem opatrzył Henryk Paprocki, Warszawa 1992, Wyd. PIW, s. 158, . Poetyka kompozycji: struktura tekstu artystycznego i typologia form kompozycji przeł. Piotr Fast, Katowice 1997, Wydawnictwo Naukowe Śląsk, . Historia i semiotyka, przeł. i przedmową opatrzył Bogusław Żyłko, Gdańsk 1998, Wyd. słowo/obraz terytoria, s. 215, . Car i patriarcha: charyzmat władzy w Rosji: bizantyjski model i jego nowe rosyjskie ujęcie, oprac. i przeł. Henryk Paprocki, Katowice 1999, Wydawnictwo Naukowe Śląsk, . Car i imperator – Namaszczenie władcy i semantyka tytułów monarchy, Katowice 2002, tłum. Henryk Paprocki, Wydawnictwo Naukowe Śląsk, s. 100, . Religia i semiotyka, wybór, przekład i przedmowa Bogusław Żyłko, Gdańsk 2002, Wyd. słowo/obraz terytoria, s. 216, . Krzyż i koło. Z historii symboliki chrześcijańskiej, przeł. i przedm. Bogusław Żyłko, przeł. tekstów cerkiewnosłowiańskich Zoja Nowożenowa, Swietłana Waulina, Dorota Żyłko, Gdańsk: Wydawnictwo Słowo/obraz Terytoria 2010.
Teksty w antologiach: Semiotyka kultury, praca zbiorowa, Warszawa 1977, PIW, s. 466 (Zawiera m.in. tekst napisany z Jurijem Łotmanem O semiotycznym mechanizmie kultury oraz Strukturalna wspólnota różnych rodzajów sztuki (na przykładzie malarstwa i literatury), O systemie przekazu obrazu w rosyjskim malarstwie ikon, Gramatyczna poprawność i metaforyka poetycka (Tezy)). Sztuka w świecie znaków, Gdańsk 2002, s. 264, Wyd. słowo/obraz terytoria, (antologie otwiera „autoprezentacyjny” artykuł Borisa Uspienskiego, ukazujący miejsce semiotyki sztuki wśród całości tematów badawczych tartusko-moskiewskiej szkoły semiotyki).
Linki zewnętrzne Zdjęcie Borisa Uspienskiego Tekst Filologiczne studia w sferze starodawnej slawistyki
Kategoria:Rosyjscy pisarze Kategoria:Teoretycy kultury Kategoria:Semiotycy Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Rosyjscy historycy Kategoria:Badacze wierzeń słowiańskich Kategoria:Absolwenci Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa