Święta
Imieniny obchodzą: Aniela, Audomar, Augustyn, Aureliusz, Bolemir, Bolemira, Dionizy, Doroteusz, Drogomir, Franciszek, Gorgoniusz, Jacek, Jakub, Jan, Otmar, Ożanna, Piotr, Radochna, Radosława, Sewerian, Sobiebor, Sobiesąd, Straton, Ścibora i Świecław. Korea Północna – Rocznica utworzenia Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej Tadżykistan – Święto Niepodległości Międzynarodowe – Światowy Dzień FAS (od 9 września 1999; w Polsce od 2004) Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: bł. Aniela Salawa (tercjarka) św. Audomar (biskup Thérouanne) bł. Eutymia Üffing (zakonnica) bł. Jakub Laval (duchacz) św. Kiaran z Clonmacnois (apostoł Irlandii) bł. Piotr Bonhomme (prekursor oświaty dla głuchoniemych) św. Piotr Klawer (prezbiter)
Wydarzenia w Polsce
thumb|Wielkopolska Brygada Kawalerii w bitwie nad Bzurą (1939)
1310 – Margrabia brandenburski Waldemar Wielki nadał Słupskowi odnowione prawa miejskie na prawie magdeburskim. 1370 – Król Kazimierz III Wielki został ciężko ranny w nogę podczas polowania na jelenie w Przedborzu, co doprowadziło do jego śmierci 5 listopada w Krakowie. 1409 – Król Władysław II Jagiełło wydał w Wolborzu odezwę skierowaną do duchowieństwa, panów świeckich i książąt chrześcijańskich, zawierającą 29 artykułów z zarzutami wobec zakonu krzyżackiego. 1551 – Chan krymski Dewlet I Girej rozpoczął oblężenie zamku w Bracławiu. 1655 – Potop szwedzki: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Inowłodzem. 1698 – Hetman polny koronny Feliks Kazimierz Potocki pokonał Tatarów w bitwie pod Podhajcami (ostatnia zwycięska bitwa wojska polskiego nad Tatarami). 1904 – W Tarnobrzegu odsłonięto pomnik Bartosza Głowackiego. 1911 – Zniesiono ograniczenia budowlane na esplanadach fortecznych w zlikwidowanej 16 sierpnia carskiej Twierdzy Warszawa. Rozpoczęła się rozbudowa miasta. 1923 – Ukazało się pierwsze wydanie tygodnika katolickiego „Gość Niedzielny”. 1930 – W nocy z 9 na 10 września aresztowano 19 byłych posłów, przywódców nowo powstałego lewicowego komitetu wyborczego Związek Obrony Prawa i Wolności Ludu. 1934 – W rozegranym w Warszawie towarzyskim meczu piłkarskim Polska przegrała z Niemcami 2:5. 1936 – Założono Automobilklub Kielecki. 1939 – Kampania wrześniowa: Nieudana próba zdobycia Warszawy przez Niemców. Powstał Sondergericht Bromberg (Sąd Specjalny w Bydgoszczy). W pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej rozpatrywał przede wszystkim sprawy Polaków oskarżanych o rzekome prześladowanie miejscowych volksdeutschów podczas wydarzeń tzw. bydgoskiej „krwawej niedzieli”. Rozpoczęła się bitwa nad Bzurą. Stoczono bitwę pod Broniną. W nocy z 8 na 9 września Niemcy podpalili będzińską synagogę, od której zajęły się okoliczne żydowskie domy. Podczas prób ratowania dobytku zostało zastrzelonych kilkudziesięciu Żydów (o te czyny władze niemieckie oskarżyły później 42 Polaków, których aresztowano i rozstrzelano po wymuszonych zeznaniach). Grupę Żydów uratował ks. Wincenty Mieczysław Zawadzki, otwierając dla uciekających bramę placu kościelnego i dając im schronienie. W odwecie za walkę w obronie miasta po wycofaniu oddziałów WP, Niemcy rozstrzelali w dniach 8–9 września ok. 300-320 mieszkańców Kłecka w Wielkopolsce. Wojska niemieckie zajęły Płock, Redę, Rzeszów i Żnin. Zakończyła się bitwa pod Iłżą. Zbrodnia w Ciepielowie na 300 polskich jeńcach wojennych. 1942 – Zakończyła się likwidacja getta żydowskiego w Beresteczku. 1944: 40. dzień powstania warszawskiego: dobrowolna ewakuacja z miasta 8000 ludzi. Silne ataki hitlerowców skierowane na północne Śródmieście i Czerniaków. PKWN zawarł tzw. Układy republikańskie z Białoruską SRR i Ukraińską SRR. Na ich mocy (i podpisanego później układu z Litewską SRR) dokonano przymusowych wysiedleń osób narodowości polskiej i żydowskiej posiadających polskie obywatelstwo z obszarów wschodnich II Rzeczypospolitej, które po wojnie weszły w skład ZSRR. Ludność litewską, białoruską, a przede wszystkim ukraińską przesiedlono do odpowiednich republik radzieckich. 1951 – W swym mieszkaniu w Warszawie został zastrzelony przez członków zbrojnego podziemia aktor Stefan Martyka, prowadzący w Polskim Radiu audycję propagandową Fala 49. 1957 – Założono Polski Związek Rugby. 1959: Dokonano oblotu szybowca SZD-20 Wampir 2. Roman Polański ożenił się z aktorką Barbarą Kwiatkowską. 1962 – Konsekracja katedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gorzowie Wielkopolskim. 1967 – Dokonano ponownego odsłonięcia zrekonstruowanego po zniszczeniach wojennych Pomnika Lotnika w Warszawie. 1970 – Premiera 1. odcinka serialu telewizyjnego Kolumbowie w reżyserii Janusza Morgensterna. 1971 – Premiera 1. odcinka serialu telewizyjnego Przygody psa Cywila w reżyserii Krzysztofa Szmagiera. 1978 – Kopalnia Soli „Wieliczka” została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. 1993 – Utworzono Biebrzański Park Narodowy. 1996 – Powołano Radę Języka Polskiego. 2001 – Czech Ondřej Sosenka wygrał 58. Tour de Pologne. 2012: Otwarto Lotnisko Kołobrzeg-Bagicz. W Poznaniu zakończyły się X Mistrzostwa Świata w Kajak-Polo. Tytuły mistrzowskie zdobyli Australijczycy i Australijki, a w kategorii do 21 lat Belgowie i Kanadyjki. 2023 – W katedrze polskokatolickiej św. Marii Magdaleny we Wrocławiu odbyła się uroczystość udzielenia sakry biskupiej czterem nowo wybranym biskupom elektom Kościoła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej; zwierzchnikowi Kościoła ks. Andrzejowi Gontarkowi, będącemu z urzędu także ordynariuszem diecezji warszawskiej oraz przewodniczącym Rady Synodalnej Kościoła, ordynariuszowi diecezji krakowsko-częstochowskiej ks. inf. Antoniemu Normanowi, ordynariuszowi diecezji wrocławskiej ks. inf. Stanisławowi Bosemu oraz nowo wybranemu biskupowi pomocniczemu diecezji warszawskiej ks. Henrykowi Dąbrowskiemu. 2024 – Dworzec kolejowy w Tarnowie otrzymał imię Wincentego Witosa.
Wydarzenia na świecie
9 – Władca Cherusków Arminius pokonał w bitwie w Lesie Teutoburskim trzy rzymskie legiony. Rzym utracił Germanię na wschód od Renu. 337 – Synowie zmarłego cesarza Konstantyna I Wielkiego: Konstantyn II, Konstancjusz II i Konstans podzielili między sobą Cesarstwo rzymskie. 1000 – Zwycięstwo floty szwedzko-duńskiej nad norweską w bitwie morskiej pod Svold, czasie której zginął król Norwegii Olaf I Tryggvason. 1087 – Wilhelm II Rudy został królem Anglii. 1141 – Sułtan z dynastii Wielkich Seldżuków Ahmad Sandżar i jego wasal Alaoddin Atsyz ponieśli klęskę w bitwie na Równinie Katwańskiej z Kitanami. 1398 – Janus został królem Cypru. 1438 – Alfons V Afrykańczyk został królem Portugalii. 1493 – Zwycięstwo Turków nad Chorwatami w bitwie na Krbavskim Polu. 1499 – Vasco da Gama powrócił do Lizbony z wyprawy do Indii. 1513 – Klęska wojsk szkockich w bitwie pod Flodden Field z Anglikami, w trakcie której poległ król Szkocji Jakub IV. 1543 – W kaplicy zamku w Stirling 9-miesięczna Maria I Stuart została koronowana na królową Szkotów. 1561 – Rozpoczęło się tzw. kolokwium w Poissy zwołane w celu pojednania między francuskimi katolikami i protestantami. 1570 – V wojna wenecko-turecka: wojska tureckie zdobyły stolicę Cypru Nikozję i dokonały masakry jej obrońców i mieszkańców. 1619 – Ferdynand II Habsburg został koronowany w katedrze we Frankfurcie nad Menem na cesarza rzymskiego. 1668 – Premiera komedii Moliera Skąpiec. 1739 – W Karolinie Południowej wybuchło największe powstanie niewolników w brytyjskich koloniach w Ameryce Północnej. 1790 – VI wojna rosyjsko-turecka: zwycięstwo Rosjan w bitwie morskiej przy mierzei Tendra. 1791 – Stolica USA otrzymała nazwę Waszyngton. 1798 – Zwycięstwo wojsk francuskich nad powstańcami szwajcarskimi w kantonie Nidwalden. 1805 – Napoleon Bonaparte wydał dekret znoszący z dniem 1 stycznia 1806 francuski kalendarz rewolucyjny. 1806 – 457 osób zginęło w wyniku przejścia huraganu nad karaibską wyspą Dominika. 1807 – Została odkryta kometa C/1807 R1 (Wielka Kometa roku 1807). 1813 – W czeskich Cieplicach podpisano porozumienie prusko-rosyjsko-austriackie, którego sygnatariusze zobowiązali się do wspólnego prowadzenia wojny z Francją, likwidacji Związku Reńskiego, odbudowy pozycji Austrii oraz podziału Księstwa Warszawskiego. 1826 – Agustín Eyzaguirre został prezydentem Chile. 1850: Kalifornia została jako 31. stan została przyjęta do Unii. Utworzono Terytorium Nowego Meksyku i Terytorium Utah. 1857 – Niemiecki astronom Hermann Goldschmidt odkrył planetoidę (56) Melete. 1860 – Herman Goldschmidt odkrył planetoidę (61) Danaë. 1880 – Założono francuską kolonię Górny Senegal. 1886 – Podpisano Konwencję berneńską o ochronie dzieł literackich i artystycznych. 1888 – Wyspa Wielkanocna została anektowana przez Chile. 1892 – Amerykański astronom Edward Emerson Barnard odkrył Amalteę, jeden z księżyców Jowisza. 1896 – Niemiecki chirurg Ludwig Rehn przeprowadził pierwszą udaną operację serca. 1909: W Pekinie założono Chińską Bibliotekę Narodową. W Santa Monica w Kalifornii otwarto molo o długości 490 m. 1910 – Na jeziorze Michigan zatonął prom kolejowy SS „Pere Marquette 18”, w wyniku czego zginęło 27 osób oraz dwóch członków załogi SS „Pere Marquette 17”, biorących udział w akcji ratowniczej. 1913 – Rosyjski pilot Piotr Niestierow wykonał nad Kijowem samolotem Nieuport pierwszą w historii pętlę. 1914 – I wojna światowa: zakończyła się I bitwa nad Marną, w wyniku której wojska francusko-brytyjskie zatrzymały niemiecki marsz na zachód. 1918 – Charles Ruijs de Beerenbrouck został premierem Holandii. 1922 – Wojna grecko-turecka: ścigające wycofujących się Greków wojska tureckie wkroczyły do Smyrny (Izmiru). 1928 – Reprezentant Haiti Sylvio Cator ustanowił w Paryżu rekord świata w skoku w dal (7,93 m). 1929 – Dokonano oblotu brytyjskiego samolotu szkolno-treningowego de Havilland Puss Moth. 1931 – Austriak Friedrich Schmiedl oficjalnie zainaugurował działalność swojej poczty rakietowej. 1932 – Hiszpańskie Kortezy Generalne przyjęły statut autonomiczny Katalonii. 1934 – W Turynie zakończyły się I Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce. 1939 – II wojna światowa: rozpoczęto formowanie armii polskiej we Francji. 1940: Został sformowany 308 Dywizjon Myśliwski "Krakowski" Podczas przejmowania (na mocy postanowień drugiego arbitrażu wiedeńskiego) północnego Siedmiogrodu węgierscy żołnierze dokonali we wsi Treznea masakry 93 Rumunów i Żydów. Rozpoczęła się włoska inwazja na Egipt. Włoskie lotnictwo zbombardowało Tel Awiw, zabijając 130 osób. 1942 – Pierwsza z dwóch nieudanych prób (druga miała miejsce 29 września) podpalenia kompleksów leśnych w amerykańskim stanie Oregon, poprzez zrzucenie bomb zapalających z wodnosamolotu Yokosuka E14Y, katapultowanego z japońskiego okrętu podwodnego I-25. Były to jedyne naloty bombowe na kontynentalną część USA w czasie wojny. 1943 – Kampania włoska: Alianci dokonali desantów w rejonie Salerno (operacja „Avalanche”) i w rejonie Tarentu (operacja „Slapstick”) w południowych Włoszech. Dzień po ogłoszeniu kapitulacji Włoch przed aliantami samoloty Luftwaffe zaatakowały włoską flotę, która ewakuowała się na Maltę, w wyniku czego został zatopiony flagowy pancernik „Roma”. Zginęło 1326 osób z załogi liczącej 1948 oficerów i marynarzy, w tym admirał Carlo Bergamini z całym sztabem. Pozostałe 622 osoby zostały uratowane przez okręty eskorty. 1944: Komunistyczny bułgarski Front Ojczyźniany dokonał przewrotu i obalił proniemiecki rząd. Sekretarz skarbu USA Henry Morgenthau przedstawił swój plan dotyczący przyszłości powojennych Niemiec Wystrzelono pierwsze dwa niemieckie pociski rakietowe V2 na Londyn. 1945 – Kapitulacja wojsk japońskich w II wojnie chińsko-japońskiej. 1948 – Proklamowano Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną. 1949 – W wyniku wybuchu bomby na pokładzie należącego do Canadian Pacific Air Lines Douglasa DC-3, lecącego z Montrealu do Baie-Comeau z międzylądowaniem w mieście Quebec, zginęło 19 pasażerów i 4 członków załogi.