thumb|Grobowiec Oswalda Balzera na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie thumb|Tablica pamięci Oswalda Balzera na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem Oswald Marian Balzer (ur. 23 stycznia 1858 w Chodorowie, zm. 11 stycznia 1933 we Lwowie) – polski historyk ustroju i prawa polskiego, kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Urodził się w rodzinie austriackiego urzędnika Franza Balzera i Antoniny z Klossów. Edukację rozpoczął, w wieku 6 lat, w szkole ludowej w Chodorowie; naukę kontynuował w Cesarsko-Królewskiej Szkole Wzorowej Rzymsko-Katolickiej we Lwowie. Po jej ukończeniu uczył się w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie, gdzie w 1878 zdał chlubnie egzamin dojrzałości. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Czwarty rok studiów odbył na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie zetknął się z Michałem Bobrzyńskim, Stanisławem Smolką i Władysławem Abrahamem. 13 marca 1881 został wybrany na zastępcę przewodniczącego wydziału Czytelni Akademickiej we Lwowie. W listopadzie 1883 uzyskał stypendium na uzupełniające studia w Berlinie. Habilitował się w 1885 na Uniwersytecie we Lwowie na podstawie pracy Geneza Trybunału Koronnego. W dniu 4 lutego 1885 wygłosił wykład habilitacyjny Sądy kapturowe w Polsce. W semestrze letnim 1885 r. rozpoczął prowadzenie wykładów na Uniwersytecie Lwowskim, w charakterze docenta prawa prywatnego polskiego. W maju 1887 został mianowany profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie pracował w latach 1887–1933. W 1890 został profesorem zwyczajnym prawa polskiego prywatnego i historii prawa polskiegoJan Tęgowski, Genealogia Piastów w historiografii, [w:] O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 2005, s. 6–7.. Uczniem profesora był m.in. późniejszy prof. Przemysław Dąbkowski.
W 1891 został dyrektorem Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie. W latach 1895–1896 pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Lwowskiego.
W 1902 reprezentował rząd Galicji w słynnym sporze pomiędzy Galicją a Węgrami o Morskie Oko w Tatrach. Rozprawa ta miała miejsce przed sądem polubownym w Grazu. Wspierany przez wiele wybitnych osobistości tego okresu, w tym hr. Władysława Zamoyskiego właściciela między innymi dóbr zakopiańskich, dra Aleksandra Mniszek-Tchorznickiego z Sanoka jako sędziego i przewodniczącego delegacjiStefan Stefański, Sanok i okolice. Przewodnik turystyczny, Sanok 1991, s. 48.. Balzer wygrał ten proces i doprowadził do ustanowienia granicy w Tatrach pomiędzy Galicją a Węgrami zgodnej z oczekiwaniami społeczeństwa polskiego. Granica w ustanowionym wtedy przebiegu obowiązuje do dziś i jest granicą państwową między Polską a Słowacją.
Nie należał do stronnictw politycznych. Był założycielem (1901) i długoletnim prezesem Towarzystwa Naukowego we Lwowie, członkiem kilkudziesięciu polskich i zagranicznych instytucji naukowych, m.in. Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, Akademii Umiejętności w Pradze, Petersburgu, Sofii, Zagrzebiu, Towarzystwa Naukowego w Warszawie, Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Wilnie, Przemyślu. Członek honorowy Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu od 1898Sprawozdanie z Zarządu Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswylu za Rok ...., 1899, s. 5., członek Towarzystwa Historycznego we LwowieFryderyk Papée, Towarzystwo historyczne 1886–1900, w: Kwartalnik Historyczny, rocznik LI, zeszyt 1-2, Lwów 1937, s. 5.. Był członkiem Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego, Towarzystwa Historycznego przy Uniwersytecie Petersburskim, Towarzystwa Historii i Starożytności Rosyjskich w Moskwie i członkiem korespondentem Cesarskiej Akademii Nauk w PetersburguMaria Blombergowa, Polscy członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego (1864–1914), w: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 25/3 (1980) s. 555.. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum, którego bibliotece zapisał księgozbiór i spuściznę rękopiśmienniczą.
Podczas I wojny światowej na początku 1915 w Wiedniu wszedł w skład Komitetu Polskiego Archiwum Wojennego. Był członkiem Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej Tymczasowej Rady Stanu (1917)Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 219.. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zabierał głos między innymi w sprawie godła Polski, nazwy dla polskiej waluty (był zwolennikiem złotego) oraz bronił określenia Rzeczpospolita PolskaW sprawie godeł i słownictwa państwowego teraźniejszej Polski Lwów, 1920. Minister spraw zagranicznych miał być kanclerzem, spraw wewnętrznych marszałkiem, finansów podskarbim, każdy z dodatkiem koronny (s. 48n).. W krytycznym sierpniu 1920 Rada Obrony Państwa zaproponowała mu funkcję prezesa Trybunału Obrony Państwa.
Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.
Dorobek naukowy Kancelarye i akta grodzkie w wieku XVIII (1882) (w bibliotece cyfrowej:http://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata?id=7659&dirds=1&tab=1) Geneza Trybunału Koronnego (1886) (w bibliotece cyfrowej:https://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata?id=2451) Regestr złoczyńców grodu sanockiego: 1554–1638 (1891) (w bibliotece cyfrowej:https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=57454) Walka o Tron krakowski w latach 1202–1210/11 (1894) (w bibliotece cyfrowej:https://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata?id=2334) Genealogia Piastów (1895) (w bibliotece cyfrowej:https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=47901) O następstwie tronu w Polsce (1897) (w bibliotece cyfrowej:http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=6927) Historia ustroju Austrii w zarysie (1899) (w bibliotece cyfrowej:https://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=oai:ebuw.uw.edu.pl:329) O zadrudze słowiańskiej (1899) Z powodu nowego zarysu historii ustroju Polski (1906) O Morskie Oko. Wywód praw polskich przed sądem polubownym w Gradcu (Grazu) (1906) (w bibliotece cyfrowej:https://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=6618) O kilku kwestiach spornych z historii ustroju Polski (1907) Państwo polskie w pierwszym siedemdziesięcioleciu XIV i XVI wieku (1907) Skartabelat w ustroju szlachectwa polskiego (1911) Stolice Polski 963–1138 (1916) (w bibliotece cyfrowej:https://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=6841) Skarbiec i Archiwum koronne w dobie przedjagiellońskiej (1917) (w bibliotece cyfrowej:https://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=7097) Królestwo Polskie 1295–1370, t. I-III (1919–1920) (w bibliotece cyfrowej:https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=5681) Narzaz w systemie danin książęcych pierwotnej Polski (1928) Corpus iuris Polonici 1506–1522, t. III oraz cz. I tomu IV obejmująca lata 1523–1534 (1906; 1910) (w bibliotece cyfrowej: t. III, cz. I tomu IV) Porządek sądów i spraw prawa ormiańskiego z r. 1604 (1912) (w bibliotece cyfrowej:http://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata?id=oai:pbc.biaman.pl:2457) Przegląd palatynów polskich w czasie panowania Piastów [w:] Pisma pośmiertne, t. III (1937)
Ordery i odznaczenia Order Orła Białego (1921) Złoty Krzyż Zasługi (25 maja 1928)M.P. z 1928 r. nr 122, poz. 202 „za zasługi na polu organizacji archiwów”. Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności (Austro-Węgry, luty 1911)
Wyróżnienia Około 17 września 1902 wraz z Aleksandrem Mniszek-Tchorznickim otrzymał tytuł honorowego obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka – za skuteczną obronę polskich interesów i wygranie procesu z Węgrami w sporze o Morskie Oko.
Pięć uniwersytetów nadało mu doktorat honorowy: Uniwersytet Lwowski (1903), Uniwersytet Karola w Pradze (1909), Uniwersytet Warszawski (1921), Uniwersytet Poznański (1926), Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie (1928).
W 1920 otrzymał Nagrodę im. Jerzmanowskich.
W 1926 nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla.
W 1928 otrzymał tytuł honorowego obywatela Lwowa (wręczony w 1929).
Upamiętnienie W 1928 został wybity medal upamiętniający Oswalda Balzera, zaprojektowany przez Piotra Wojtowicza, z inskrypcją o treści: Wielkiemu obywatelowi i uczonemu. Założycielowi Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Rodacy 1928.
W uznaniu jego zasług jego imieniem nazwano drogę z Zakopanego do Morskiego Oka. Został patronem Liceum Ogólnokształcącego w Zakopanem.
Przypisy
Bibliografia Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .
Linki zewnętrzne Wybitni uczeni Uniwersytetu Jana Kazimierza [dostęp 2014-08-31] Oswald Marian Balzer, Tradycja dziejowa unii polsko-litewskiej, Lwów 1919 [dostęp 2014-08-31] Dzieła Oswalda Balzera w Federacji Bibliotek Cyfrowych Dzieła Oswalda Balzera w Google Dzieła Oswalda Balzera w archive.org Pisma pośmiertne Oswalda Balzera dwa pdfy [dostęp 2014-08-31] Prace Oswalda Balzera w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci gimnazjów we Lwowie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie Towarzystwa Historycznego we Lwowie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Honorowi obywatele Lwowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Honorowi obywatele Sanoka (zabór austriacki) Kategoria:Laureaci Nagrody im. Jerzmanowskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Chodorowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową za Dzieła Sztuki i Umiejętności Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy armeniści Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa Uniwersytetu Karola Kategoria:Polscy genealodzy Kategoria:Polscy historycy prawa Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Polacy pochodzenia austriackiego Kategoria:Polscy wydawcy wydawnictw źródłowych Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Współpracownicy Tymczasowej Rady Stanu Kategoria:Urodzeni w 1858 Kategoria:Zmarli w 1933