Dirk Bouts, Dieric Bouts (ur. ok. 1415 roku w Haarlemie, zm. 6 maja 1475 roku w Leuven) – niderlandzki malarz. thumb|240px|Ostatnia wieczerza – centralna część retabulum Ołtarza Eucharystii – kościół św. Piotra w Leuven thumb|240px|Zwiastowanie, Muzeum Czartoryskich w Krakowie mały|240px|Zmartwychwstanie, Norton Simon Museum w Pasadenie

Życiorys Prawdopodobnie urodził się w mieście Haarlem. Działał głównie w Lowanium (Leuven), gdzie od 1462 roku pełnił funkcję malarza miejskiego. Był jednym z pierwszych malarzy północnoeuropejskich stosujących perspektywę liniową z jednym punktem zbiegu, jak w przypadku Ostatniej Wieczerzy w Ołtarzu Eucharystii z kościoła Sint-Pieterskerk w Lowanium. Sztywne postacie w kompozycjach Boutsa są przeważnie wysmuklone, o wysokich czołach i mało zindywidualizowane.

Bouts był kolorystą, co przejawia się w jego pracach, zarówno w bocznych skrzydłach Ołtarza Eucharystii (1465–1468), jak i w Pokłonie Trzech Króli (ok. 1450). W stosowanej przez niego gamie barwnej dominują oliwkowa zieleń, karmin, błękit, fiolet i biel, stosowana w subtelny sposób. W jednym ze skrzydeł tryptyku, którego środkową część stanowi Pokłon Trzech Króli, przedstawił źródło światła w obrazie jako bladą tarczę słoneczną widoczną w głębi.

Innymi ważnymi dziełami artysty są prace wyrażające jego stosunek do sprawiedliwości cesarza Ottona III (1468 r.). Malarzowi zlecono zaprojektowanie ich do sali głównej ratusza, co sugeruje, że odnosił się do obrazów Rogera van der Weydena w ratuszu brukselskim.

Miał dwóch synów, którzy również zostali malarzami: Alberta Boutsa i Dirka Boutsa, nazwanego tym samym imieniem co ojciec. Ze szkoły Dirka Boutsa pochodzi m.in. Dyptyk Mater Dolorosa i Ecce Homo.

Twórczość

Dirkowi Boutsowi przypisywane jest stworzenie następujących dziełna podstawie Antoniego Ziemby za: monografią Catheline Perierd'leteren z 2005 roku: Chrystus w domu Szymona – 1446–1454 lub po 1460, deska 40 × 61, Gemäldegalerie Tryptyk Ukrzyżowania Ukrzyżowanie – (1450–1455), (tablica środkowa) Musées Royaux des Beaux-Arts w Brukseli Zwiastowanie – (1450–1455), Musées Royaux des Beaux-Arts w Brukseli Złożenie do grobu – (1450–1455), tempera na płótnie, 90,2 x 74,3 cm, National Gallery w Londynie Pokłon Trzech Króli – (1450–1455), niezachowany Zmartwychwstanie – (1450–1455), tempera na płótnie, 89 x 72,5 cm, Norton Simon Museum of Art, Pasadena Tryptyk Pasji – ok. 1458–1475, Capilla Real, Granada Ukrzyżowanie Zdjęcie z krzyża Zmartwychwstanie Tryptyk męczeństwa św. Erazma – (tryptyk) ok. 1457–1464, olej na desce, 34 x 148 cm, kościół św. Piotra w Leuven Święty Hieronim Święty Bernard z Clauvaux Madonna z Dzieciątkiem w oknie v najwcześniej po 1451, prawdopodobnie po 1457–1457, tempera na desce, 27,9 x 24,1 cm, kolekcja prywatna Ecce Agnus Dei – 1456–1475, Stara Pinakoteka Monachium Tryptyk maryjny – 1454–1464, Prado Madryt Zwiastowanie Nawiedzenie i Narodziny Pokłon Trzech Króli Portret mężczyzny – 1462, olej na desce, National Gallery w Londynie Perła Brabancji – Tryptyk Pokłonu Trzech Króli – 1456–1462, Stara Pinakoteka Monachium Święty Jan Chrzciciel Święty Krzysztof Święta Katarzyna (na rewersie) – grisailles Święta Barbara (na rewersie) – grisailles Ołtarz Eucharystii – 1464–1467, olej na desce, 185 x 294 cm, kościół św. Piotra w Leuven Tryptyk Męczeństwa św. Hipolita – po 1468, olej na desce, 90 x 89,2 cm (środkowa tablica), 92 x 41 cm (każde skrzydło), Museum of Sint Salvator Kathedral w Brugii Oblicze Chrystusa-Vera effigies Ihesu Christi – 1458–1464, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam Mojżesz i krzew gorejący – 1458–1464, Philadelphia Museum of Art, Filadelfia Koronacja Marii – 1458–1464, Gemäldegalerie, Berlin Opłakiwanie – 1462–1476, Luwr, Paryż Maria z Dzieciątkiem i śpiewającymi aniołami – po 1470–1475, Capilla Real, Granada Maria z Dzieciątkiem – po 1470–1476, Gemäldegalerie, Berlin Maria z Dzieciątkiem – Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Maria z Dzieciątkiem – Museo Nazionale del Bergello, Florencja Maria z Dzieciątkiem – The Museum of Fine Arts, San Francisco Chrystus w koronie cierniowej National Gallery w Londynie Maria z Dzieciątkiem – Fogg Art Museum, Cambridge Maria z Dzieciątkiem na złotym tronie – Luwr, Paryż Portret mężczyzny – Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Sprawiedliwość cesarza Ottona III – ok. 1460, Musées Royaux des Beaux-Arts, Bruksela

Bibliografia Web Gallery of Art: Bouts, Dieric the Elder. Alfred Ligocki Sztuka Renesansu, Sztuka Powszechna, Warszawa 1973 Sztuka Świata, tom 5 Wydawnictwo Arkada, Warszawa 1992 rok,

Przypisy

Kategoria:Niderlandzcy malarze renesansowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Haarlemie Kategoria:Ludzie związani z Leuven Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1475