Lipówka (, Łypiwka, do 1946 Firlejów, Фірлеїв) – wieś na Ukrainie w rejonie iwanofrankiwskim (do 2020 roku w rejonie rohatyńskim) obwodu iwanofrankowskiego, nad Gniłą Lipą. Liczy 829 mieszkańców.
Historia Wieś znana od 1430 r. Przed rokiem 1570, zanim otrzymała magdeburskie prawa miejskie, nosiła nazwę Maciejów (Матіїв). W 1573 r. erygowano tu parafię rzymskokatolicką z fundacji Mikołaja Narajowskiego, sędziego ziemi lwowskiej.
Przed 1914 właścicielem był Franciszek Biesiadecki, a w 1937 ukazała się monografia wsi pt. Dzieje Firejowa, której autorem był ks. Stanisław Szatko.
Za czasów II Rzeczypospolitej Firlejów był miasteczkiem i siedzibą gminy Firlejów. (ustawa scaleniowa, do 1934), a następnie miejscowością w gminie Rohatyn w powiecie rohatyńskim w województwie stanisławowskim. W 1921 roku liczył 1210 mieszkańcówSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – T. XIV – Województwo Stanisławowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924..
15 i 16 lutego 1944 r. w czasie dwóch kolejnych napadów nacjonalistów ukraińskich z OUN – UPA na wieś zginęło 80 Polaków.
Kościół św. Stanisława, Biskupa i Męczennika Murowany, jednonawowy, z wieżą, zbudowany w 1576 r. na miejscu starego kościoła, zniszczonego w pierwszej połowie tegoż stulecia. Konsekrowany przez abp. Jana Dymitra Solikowskiego. Trzykrotnie niszczony i odbudowywany. Przebudowany w latach 60. i 70. XVIII w., ponownie konsekrowany przez abp. Wacława Sierakowskiego w 1774 r. W czasie II wojny światowej poważnie uszkodzony, zdewastowany i zamieniony na spichlerz w 1945 r., przywrócony do kultu w 1991 r.
Osoby związane z Lipówką Benedykt Chmielowski (1700–1763 w Firlejowie) – polski ksiądz katolicki, kanonik kijowski, pisarz dewocyjny, autor Nowych Aten, pierwszej polskiej encyklopedii, wieloletni proboszcz Firlejowa. ks. Jan Strzelbicki (zm. w maju 1889) – duchowny katolicki, dziekan narajowskiKronika. Zmarli. „Kurjer Lwowski”. 150, s. 2, 31 maja 1889..
Urodzeni w miejscowości Stepan Kaczała (1816–1888) – ukraiński działacz społeczny i polityczny, ksiądz greckokatolicki, pisarz. Michał Wiszniewski (1794–1865) – polski filozof, psycholog oraz historyk literatury.
Zobacz też miejscowości w Polsce o nazwie Lipówka osada Firlejów w powiecie krakowskim.
Przypisy
Bibliografia Antoni Schneider. Adwokacie. w: Encyklopedya do Krajoznawstwa Galicyi. T. 1. Lwów : Drukarnia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1871, s. 13-14.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie w obwodzie iwanofrankiwskim Kategoria:Rejon rohatyński Kategoria:Rohatyn (hromada)