Ruch Autonomii Śląska (RAŚ) – stowarzyszenie utworzone w styczniu 1990 na Górnym Śląsku. Od 27 czerwca 2001 z siedzibą w KatowicachStatut stowarzyszenia.. Głównym celem organizacji jest utworzenie autonomicznego regionu w historycznych granicach Górnego Śląska. Ruch Autonomii Śląska powołuje się na posiadanie autonomii w okresie II Rzeczypospolitej przez województwo śląskie, które działało w ramach Statutu Organicznego, nadanego przez Sejm Ustawodawczy.
Program Autonomia Jednym z głównych postulatów RAŚ jest przeprowadzenie szerokiej reformy państwa, polegającej na przekształceniu Rzeczypospolitej Polskiej w państwo regionalne. Celem tego stowarzyszenia jest doprowadzenie do autonomizacji Śląska na skutek takiej reformy państwa. RAŚ odżegnuje się od poglądów separatystycznych – zdaniem tego stowarzyszenia szeroka autonomia w ramach Rzeczypospolitej Polskiej jest najkorzystniejszą formą funkcjonowania dla Śląska.
Według programu RAŚ autonomia miałaby funkcjonować w oparciu o przywrócony Sejm Śląski, regionalny rząd i Skarb Śląski. Regionalny parlament miałby być ciałem jednoizbowym, wybieranym w wyborach większościowych. Sejm Śląski wybierałby ze swego składu rząd, na czele którego stawałby premier. Skarb Śląski zastąpiłby Urzędy Skarbowe, większość zgromadzonych środków pozostawałaby w regionie, a jedynie niewielka ich część byłaby przekazywana do budżetu centralnego. W gestii centralnych władz pozostawałyby m.in. dyplomacja, wojsko i polityka monetarna.
Tożsamość Stowarzyszenie to aspiruje do reprezentowania interesów wszystkich Ślązaków, niezależnie od ich opcji etnicznej, religijnej czy językowej.
RAŚ opowiada się za zaniechaniem prób „eksportu” śląskiej tożsamości do nieśląskich części obecnego województwa śląskiego, a raczej za wzmacnianiem tradycyjnych tożsamości osób zamieszkujących te tereny (głównie Zagłębia Dąbrowskiego).
Zdaniem RAŚ narzędziami służącymi do wzmacniania lokalnych tożsamości powinny być zarówno edukacja regionalna, jak i wspieranie odpowiednich instytucji kulturalnych. Autonomia miałaby zapewnić większą samodzielność regionu w podejmowaniu decyzji w tych obszarach.
Samorząd wojewódzki RAŚ postrzega uczestnictwo we władzach samorządowych jako etap w realizacji zamierzeń mających doprowadzić do autonomizacji Górnego Śląska. Zdaniem tego stowarzyszenia, zadaniem sejmiku województwa powinno być lobbowanie na rzecz interesów regionu, w tym decentralizacji państwa. RAŚ chce działać w sejmiku również w obecnych ramach ustrojowych, wykorzystując instrumenty aktualnie dostępne dla tego rodzaju organów.
RAŚ za kluczowe dla rozwoju regionu uważa transfer i komercjalizację wiedzy poprzez silniejsze wsparcie parków technologicznych i klastrów oraz zwiększenie elastyczności wewnętrznych przepisów uczelni wyższych. Zdaniem tego stowarzyszenia usprawnienie zaplecza nauki powinno dokonać się m.in. przez udostępnianie zbiorów Biblioteki Śląskiej czytelnikom przez całą dobę, jak i udostępnienie większej części jej księgozbioru. RAŚ proponuje też, by Katowice starały się szczególnie o miano silnego ośrodka nauk ścisłych i badań nad kulturą przemysłową, a Górny Śląsk stał się ośrodkiem wzornictwa o europejskim znaczeniu.
Za drugi ze swoich priorytetów w sejmiku województwa RAŚ uważa działania na rzecz rozwoju transportu publicznego poprzez powrót do koncepcji Kolejowego Ruchu Regionalnego. Stowarzyszenie opracowało również strategię rozwoju ruchu rowerowego. Za pośrednictwem sejmiku województwa RAŚ chce wywierać także presję na władze centralne, by nie były pobierane opłaty za przejazd autostradami A1 i A4 na odcinkach wybudowanych ze środków publicznych.
W celu zwiększenia przejrzystości prac organów samorządowych, RAŚ proponuje wprowadzenie obowiązku publikowania w sieci protokołów z prac sejmiku oraz zarządu województwa z uwzględnieniem wyników głosowań rozpisanych na poszczególnych radnych i członków zarządu.
Zdaniem RAŚ budowa nowoczesnego regionu nie może obyć się bez zwiększenia aktywności obywatelskiej jego mieszkańców. Stymulowanie takiej aktywności miałoby dokonać się m.in. dzięki realizacji projektów sztandarowych np. Industriady, zorganizowanie finału rozgrywek Ligi Europejskiej na Stadionie Śląskim i powołanie zespołu dbającego o regularne organizowanie wielkich imprez na tym obiekcie.
RAŚ chce by sejmik województwa podjął inicjatywę stworzenia podręcznika wiedzy o regionie, który uwzględniałby zróżnicowanie historii i specyfiki obecnych ziem województwa śląskiego. Postulatem RAŚ jest też stworzenie atrakcyjnej oferty turystycznej w regionie (w dużej mierze opartej na zabytkach przemysłowych), co między innymi ma umocnić pozycję Katowic jako ośrodka turystyki kongresowej.
Przewodniczący RAŚ mały|dr Jerzy Gorzelik Paweł Musioł (1991–1995) Zenon Wieczorek (1995–1999) Krzysztof Kluczniok (1999–2003) Jerzy Gorzelik (od 2003)
Działalność Rejestracja i prawne aspekty działalności 27 czerwca 2001 dokonano wpisu RAŚ do Krajowego Rejestru Sądowego (numer 0000021371)Wyszukiwanie podmiotów w KRS.. W myśl zapisu RAŚ jest stowarzyszeniem z siedzibą w Katowicach przy ulicy Księdza Norberta Bończyka 9/4. Stowarzyszenie na zewnątrz reprezentuje Zarząd, który także jest upoważniony do zaciągania zobowiązań majątkowych. Zarząd może upoważniać Przewodniczącego i Wiceprzewodniczącego RAŚ większością 2/3 głosów do zaciągania zobowiązań majątkowych.
Narodowy spis powszechny Najbardziej widocznym sukcesem RAŚ była agitacja przed spisem powszechnym w 2002 roku prowadzona pod hasłem „Masz prawo zadeklarować narodowość śląską”. W spisie powszechnym narodowość śląską zadeklarowało ponad 173 tys. osób. Pełnomocnikiem Spisowym RAŚ był Andrzej Roczniok. Działacze RAŚ twierdzą, że wynik ten nie oddaje całej prawdy, ponieważ rachmistrze spisowi często odmawiali wpisania narodowości śląskiej do formularzaRuch Autonomii Śląska RAŚ zarzucił iż wielu przypadkach rachmistrze spisowi odmawiali wpisania narodowości śląskiej do formularza lub wpisywali ołówkiem by móc później ją zmienić. Zarzuty tego rodzaju wysunął również Związek Ukraińców w Polsce, który został poparty przez Jacka Kuronia..
Wybory parlamentarne W wyborach do Sejmu w 1991 Ruch Autonomii Śląska uzyskał 2 mandaty poselskie. Posłami z listy Ruchu Autonomii Śląska zostali wówczas Paweł Musioł i Kazimierz Świtoń. W 2001 dwóch działaczy RAŚ startowało z list Platformy ObywatelskiejJedność Górnośląska przygotowuje się do wyborów (dot.2005), gazeta.pl/katowice, [dostęp 2009-06-03].. W wyborach parlamentarnych w 2005 r. działacze tego stowarzyszenia (m.in. jeden z ówczesnych wiceprzewodniczących Krzysztof Kluczniok) znaleźli się na listach wyborczych Polskiego Stronnictwa Ludowego. W wyborach parlamentarnych w 2001 i 2007 kandydat RAŚ do Senatu RP Jerzy Bogacki brał udział i uzyskał w 2001 – 75,429 głosów, a w roku 2007 52,565 głosów (według danych z www.PKW.org). 9 sierpnia 2019 środowisko tworzące Ruch Autonomii Śląska razem ze związaną z nim Śląską Partią Regionalną na czas wyborów parlamentarnych w 2019 roku przyłączyło się do Koalicji Obywatelskiej.
Wybory samorządowe mały|Wyniki wyborów do sejmiku województwa śląskiego w 2006 roku, z podziałem na komitety i okręgi wyborcze mały|Mapa wyników RAŚ-u w wyborach do sejmiku wojewódzkiego 2010 według gmin W wyborach samorządowych w 2006 Komitet Wyborczy Ruchu Autonomii Śląska nie zdobył żadnego mandatu do sejmiku województwa śląskiego, zdobywając 4,35% głosów w skali województwa i uplasował się za PO, PiS i PSL, ale przed Samoobroną – 3,96% i LPR – 3,46%. RAŚ zdobył jednak mandaty w radach gmin i powiatów.
W 2006 lista wyborcza RAŚ do sejmiku była zblokowana z listami PO i PSL. O ostatecznym wyniku zdecydował podział administracyjny i związany z nim próg wyborczy w skali całego województwa. W czterech okręgach wyborczych (katowickim, rybnickim, chorzowskim i gliwickim) wyniki RAŚ przekroczyły 5% (osiągając maksimum w okręgu rybnickim – 8,14%), natomiast w trzech pozostałych okręgach głosy na Ruch nie stanowiły więcej niż 1%.
W porównaniu z wyborami z 2002 roku wyraźnie poprawił się wynik w Katowicach (8,9%), Rudzie Śląskiej (9,39%), Zabrzu (5,71%), Tychach (5,1%), Bytomiu (6,8%), Mysłowicach (8,3%) i powiecie gliwickim (7,54%), powiecie bieruńsko-lędzińskim (10,4%), powiecie tarnogórskim (7,73%). Słabsze poparcie RAŚ uzyskał w Siemianowicach (4,94%), Piekarach (5,06%) oraz w okręgu rybnickim, w którym RAŚ uzyskał 8,1% głosów, w stosunku do 11% w 2002. W województwie opolskim RAŚ uzyskał poparcie w wysokości 1,46% wszystkich oddanych głosów.
W wyborach samorządowych w 2010 roku RAŚ wystawił samodzielne listy. W wyborach do samorządu województwa śląskiego RAŚ uzyskał 8,49% poparcia i wprowadził trzech reprezentantów do sejmiku: Jerzego Gorzelika, Henryka Mercika oraz Janusza WitęWybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Rzeczpospolita Polska – województwo śląskie – – Okręg/Komitet.Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo śląskie.. 10 grudnia 2010 Sejmik Województwa Śląskiego wybrał Jerzego Gorzelika do składu Zarządu Województwa Śląskiego. RAŚ osiągnął najlepszy wynik spośród wszystkich komitetów w siedmiu gminach.
W wyborach samorządowych w 2014 RAŚ zdobył 97131 głosów; dało mu to cztery miejsca w sejmiku, a więc o jedno więcej niż w poprzednich wyborach.
Wybory do Parlamentu Europejskiego W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 Jerzy Gorzelik bezskutecznie startował z listy Narodowego Komitetu Wyborczego założonego przez Macieja Płażyńskiego.
Akcje zorganizowane przez RAŚ mały|IV Marsz Autonomii, Katowice 17 lipca 2010 RAŚ włączając się w dyskusje na temat śląskiej historii przyczynił się do przypomnienia takich niemieckich postaci, jak np. pionier śląskiego przemysłu hrabia Friedrich Wilhelm von Reden, czy założyciele nowoczesnych Katowic – Friedrich Grundmann i Richard Holtze, o których po wojnie nie wspominano ze względu na ich niemieckie pochodzenie. RAŚ zaangażował się na rzecz popularyzowania kulturalnego dziedzictwa Śląska, m.in. poprzez włączenie się w obchody corocznych Europejskich Dni Dziedzictwa. Od roku 2007 RAŚ wręcza Nagrodę im. ks. Augustina Weltzla „Górnośląski Tacyt” w kategoriach badacz i popularyzator dziejów Górnego Śląska.
W lipcu 2007 w Marszu Autonomii zorganizowanym przez RAŚ wzięło udział około 300 osóbŚlązacy wysłali kartki do prezydenta – Gazeta.pl.. We wrześniu 2007 RAŚ zorganizował w Opolu obchody rocznicy męczeńskiej śmierci hr. Michaela von Matuschki, starosty opolskiego w latach 1923–1933, zamordowanego przez hitlerowców. Obchody związane były z inicjatywą wszczęcia procesu beatyfikacyjnego ofiary hitlerowskiego terroru.
W drugim Marszu Autonomii 12 lipca 2008 udział wzięło około 800 uczestników W trzecim Marszu Autonomii 18 lipca 2009 udział wzięło około 1000 uczestnikówNajgłupsza wypowiedź o Śląsku? Kaczyńskiego. W styczniu 2010 z inicjatywy RAŚ powstał komitet organizacyjny obchodów 65. rocznicy Tragedii Górnośląskiej 1945 (komitet upamiętnia górnośląskie ofiary terroru radzieckiego i polskiego w latach 1945–1948Tragedia Górnośląska 1945.). Na wniosek komitetu sejmik województwa śląskiego uczcił ofiary stalinowskich represji uchwałą, a na 31 stycznia 2010 wyznaczono Dzień Pamięci o Tragedii Górnośląskiej 1945. Dzień wcześniej członkowie RAŚ przeszli w marszu pamięci z Katowic pod bramę dawnego obozu w Świętochłowicach-Zgodzie, gdzie w 1945 r. zginęło ponad dwa tysiące osób. 17 lipca 2010 odbył się czwarty Marsz Autonomii, skupił około 1000 osób
4 lipca 2011 w miasteczku Imielin odbyło się pierwsze zorganizowane przez RAŚ prareferendum w sprawie autonomii Śląska – dla mieszkańców Imielina i Lędzin. Zdaniem przedstawicieli RAŚ za autonomią opowiedziało się 98% głosujących (w głosowaniu wzięło udział ok. 10% uprawnionych mieszkańców gminy) 16 lipca 2011 po raz piąty Marsz Autonomii przeszedł ulicami Katowic