Śluza Miejska – śluza na rzece Brdzie w Bydgoszczy.

Stanowi jedną z budowli hydrotechnicznych Hydrowęzła Bydgoszcz zarządzanego przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Jest to również śluza nr 2 międzynarodowej drogi wodnej E70 Wisła-Odra.

Lokalizacja Śluza Miejska znajduje się w centrum miasta przy ul. Karola Marcinkowskiego nieopodal mostów Solidarności.

Historia Pierwotna śluza drewniana została zbudowana w tym miejscu wraz z oddaniem do użytku Kanału Bydgoskiego w 1774 roku. Później była wielokrotnie przebudowywana z powodu trudnych warunków geotechnicznych oraz ograniczonej trwałości materiału z jakiego była zbudowanaBartowski Krzysztof: W 231. rocznicę Kanału Bydgoskiego (1774-2005), [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 10. Bydgoszcz 2005.. W 1788 śluza zawaliła się, wobec czego w następnych latach przeprowadzano doraźne prace naprawcze, w celu umożliwienia transportu wodnego. W 1790 rozpoczęto budowę z cegły i kamienia, jednak ostatecznie wobec trudności wykonawczych w dwa lata później oddano do użytku ponownie śluzę zbudowaną z drewna. Ta konstrukcja zawaliła się w 1803 roku. Śluzę odbudowano ponownie dwa lata później znowu z użyciem nietrwałego drewna. W następnych latach śluzę wielokrotnie modernizowano i naprawiano. W 1882 po licznych awariach i osunięciach rozpoczęto wznoszenie obok murowanej śluzy o nietypowym kształcie trapezowym, którą oddano do użytku w 1884.

Kolejna konstrukcja, która dotrwała do dzisiaj, powstała na zachód od śluzy w latach 1908–1912, a do użytku oddano ją w 1915 roku wraz z nowym odcinkiem Kanału Bydgoskiego dostosowanym do transportu 400-tonowych barekZbudowano wtedy również dwie duże śluzy: Okole i Czyżkówko.. W 1915 roku zasypano starą śluzę trapezową, której kamienne oblicowanie jest widoczne dzisiaj u zbiegu ul. Marcinkowskiego. W 2014 roku z okazji 240-lecia istnienia Kanału Bydgoskiego, w ramach projektu przebudowy bulwarów nad Brdą ściany i komorę dawnej śluzy wyeksponowano w celach edukacyjno-historycznych. Nieopodal urządzono plac zabaw dla dzieci oraz uruchomiono fontannę.

W 2005 roku zespół śluzy Miejskiej w Bydgoszczy składający się ze śluzy, budynków maszynowni, sterowni i domu śluzowego, został wpisany do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiegoMonografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ..

W październiku 2014 rozpoczął się remont kapitalny śluzy Miejskiej, którego koszt wyniósł 12 mln zł. Obejmował on m.in. konserwację ścian i dna komory śluzowej, elementów mechanicznych, skarp, ścian oporowych, kanałów obiegowych, wykonanie instalacji monitoringu nagłaśniającego i wizyjnego, remont dróg dojazdowych i ogrodzeńhttp://www.rzgw.gda.pl/?mod=content&path=2,694,690 dostęp 2014-03-16.. Z powodu remontu w 2015 zawieszono kursowanie tramwaju wodnego na Miedzyń. Prace remontowe wydłużyły się prawie o rok. Ostatecznie śluzę oddano do użytku 30 kwietnia 2016Można już pokonać Śluzę Miejską. Tramwaje wodne ruszyły w trasę..

Charakterystyka Śluza Miejska umożliwia pokonywanie przez jednostki pływające różnicy poziomów wody, spiętrzonej za pomocą jazów: Farnego i Ulgowego oraz ich ruch pomiędzy śluzami Czersko Polskie a Okole. W tym miejscu statki płynące w górę rzeki w kierunku Kanału Bydgoskiego i Odry podnoszone są o 3 m. Przed śluzą Miejską rzeka Brda rozdziela się na dwie odnogi: Brdę skanalizowaną, w której ciągu znajduje się komora śluzy oraz Młynówkę opływającą Wyspę Młyńską, która uchodzi do Brdy poprzez jaz Ulgowy, jaz Farny, elektrownię wodną „Kujawska”, kanał Międzywodzie i przepławkę dla ryb opodal przystani Bydgoszcz.

Jest to śluza komorowa o konstrukcji dokowej o wymiarach komory 57,4 × 9,6 m. Długość całkowita wynosi 78,7 m. Konstrukcja śluzy podzielona jest na sekcje dylatacyjne: głowa górna, komora i głowa dolna. Zamknięcia głowy dolnej stanowią wrota wsporne dwuskrzydłowe. Napełnianie wodą następuje przy pomocy kanałów obiegowych. Zamknięcia śluzy i kanałów obiegowych posiadają napędy elektromechaniczne oraz ręczne.

Na głowie dolnej śluzy znajduje się jednoprzęsłowa kładka stalowa o rozpiętości 10 m, stanowiąca przejście technologiczne. Na stalowych wrotach funkcjonują rozwierane kładki ruchome. Kładka na wrotach dolnych jest dwuczęściowa z pomostem o dwustronnej balustradzie, natomiast na wrotach górnych – jednoczęściowa chowana pod wodą w czasie śluzowania.

Tramwaj wodny Na obiekcie śluzowany jest każdorazowo podczas swego rejsu Bydgoski Tramwaj Wodny (ok. 6 razy dziennie). Czas tej operacji trwa ok. 20 min.

Zobacz też Jaz Farny Jaz Ulgowy Młynówka (Bydgoszcz) Wyspa Młyńska w Bydgoszczy Bydgoski Tramwaj Wodny

Przypisy

Bibliografia Badtke Marek: Kanał Bydgoski: Bydgoszcz, 2006 Bartowski Krzysztof: W 231. rocznicę Kanału Bydgoskiego (1774-2005), [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 10. Bydgoszcz 2005 Izajasz Tomasz, Grochowski Robert: Bydgoska Scylla i Charybda. Unikatowa śluza trapezowa Kulesza Maciej: Odsłonią jedyną taką śluzę w Europie [dostęp 2014-01-11] Umiński Janusz: Brzegiem Brdy do Brdyujścia, [w:] Kalendarz Bydgoski 2001. Umiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik: Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK Szlak Brdy, 1996 Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928 Woźniak-Hlebionek Agnieszka: Kanał bydgoski, Brda i Noteć w pruskich planach inwestycyjnych w latach 1773–1915, [w:] Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002 Program Rewitalizacji i Rozwoju Bydgoskiego Węzła Wodnego na stronie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Bydgoszczy

Linki zewnętrzne RZGW w Gdańsku Hydrowęzeł Bydgoszcz

Kategoria:Budowle hydrotechniczne w Bydgoszczy Kategoria:Śluzy drogi wodnej Wisła-Odra Kategoria:Zabytki nieruchome w Bydgoszczy Kategoria:Budowle hydrotechniczne na Brdzie