Księga zaginionych opowieści (ang. The Book of Lost Tales) – zbiór opowieści J.R.R. Tolkiena, należących do legendarium Śródziemia, wydanych po śmierci autora jako część cyklu Historia Śródziemia.
Zbiór wydano w dwóch częściach: The Book of Lost Tales 1 (wydanie z 1983) and The Book of Lost Tales 2 (wydanie z 1984). Podział ten wynikał jedynie z rozległości materiałuJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 20..
Treść Księga zaginionych opowieści zawiera pierwsze szkice legendarium Tolkiena, które znalazły swoje późniejsze odzwierciedlenie w Silmarillionie.
Ramą opowieści jest historia pobytu człowieka w domostwie elfów, gdzie ma okazję usłyszeć opowieści z dawnych lat.
Część pierwsza I. Dworek Zabawy Utraconej Historia Eriola, wędrowca, który przeprawił się statkiem ku zachodowi i trafił na Samotną Wyspę, której mieszkańcy podejmowali go jako gościa. Pewnego dnia trafił do domu, noszącego nazwę Dworek Zabawy Utraconej (ang. The Cottage of Lost Play). Jego mieszkańcy podzielili się z nim przechowywanymi tam dawnymi opowieściami, pieśniami i muzyką elfów.
II. Muzyka Ainurów Dzieje stworzenia świata przez Eru za sprawą muzyki AinurówJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 70–77..
III. Przybycie Valarów i budowa Valinoru Historia opisująca przybycie grupy Ainurów (zwanych odtąd Valarami) w obręb Ardy, ich walkę z Melko oraz ich prace nad urządzeniem swoich siedzib w ValinorzeJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 83–98..
IV. Skowanie Melka Opis walki Valarów z Melko, zakończoną schwytaniem tego ostatniego i skazaniem go na skowanie (przez trzy stulecia) oraz na czterysta lat służby w domostwie TulkasaJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 117–130..
V. Przybycie elfów i powstanie Kôru Opowieść relacjonująca przybycie Eldarów do Valinoru i założenie przez nich miasta KôrJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 139–155..
VI. Kradzież klejnotów przez Melka i mrok nad Valinorem Historia niezgody, jaką Melko zasiał między Valarów a elfów, a także zniszczeń wywołanych w Valinorze przez Melko działającego wspólnie z Tkaczką MrokuJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 169–184..
VII. Ucieczka Noldolich Opis konsekwencji decyzji Feanora, przywódcy elfów, o opuszczeniu Valinoru i ścigania Melko w celu odzyskania skradzionych przez niego klejnotów, SilmarilówJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 193–200..
VIII. Opowieść o Słońcu i Księżycu Używając dostępnych im środków, Valarowie tworzą dwa okręty, które mają pokonywać niebo i zapewnić światło światu: Galeon Słońca i Statek KsiężycaJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 207–228..
IX. Ukrycie Valinoru Dla uniknięcia ataków Melko i innych wrogów Valarowie rozpoczęli prace nad zabezpieczeniem Valinoru przez dostępem z zewnątrzJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 243–255..
X. Opowieść Gilfanona: gorzki los Noldolich i nadejście człowieka Historia elfów po opuszczeniu przez nich Valinoru oraz o pojawieniu się ludzi na ArdzieJ.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści, cz. 1, Ch. Tolkien (red.) Poznań 2022, s. 267–285..
Część druga I. Opowieść o Tinúviel Historia spotkania Berena (człowieka) i Tinúviel (kobiety z rasy elfów).
II. Turambar i Foalókë Opowieść o Turamburze i jego starciu ze smokiem, strzegącym skarbu w Nargothrondzie.
III. Upadek Gondolinu Opis klęski, jaką obrońcy Gondolinu ponieśli w starciu z siłami Morgotha.
IV. Nauglafring Historia wykonanego przez krasnoludów naszyjnika, znanego jako Nauglafring.
V. Opowieść o Eärendelu Historia Eärendela i jego podróży.
VI. Historia Eriola albo Ælfwine'a i koniec opowieści Zakończenie mitologii, w którym znaczącą rolę odgrywa Eriol.
Polskie tłumaczenia Istnieją trzy tłumaczenia Księgi zaginionych opowieści:
autorstwa Małgorzaty Pietrzak-Merty pt. Księga zaginionych opowieści (1995) i Ostatnie legendy Śródziemia (1996), autorstwa Radosława Kota pt. Księga zaginionych opowieści, tom I, Księga zaginionych opowieści, tom II i Księga zaginionych opowieści, tom III (1998), autorstwa Marty Gębickiej-Frąc i Cezarego Frąca (proza) oraz Katarzyny Staniewskiej i Joanny Drzewowskiej (poezja) pt. Księga zaginionych opowieści, część 1 (2022) i autorstwa Agnieszki Sylwanowicz (proza) oraz Katarzyny Staniewskiej (poezja) pt. Księga zaginionych opowieści, część 2 (2023).
Przypisy
Kategoria:Książki o Śródziemiu Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena